Bezpłatny NAS

Sprzętowy NAS to wydajne, eleganckie i praktyczne rozwiązanie. Niestety drogie. Rolę wydajnego magazynu danych może jednak spełnić stary komputer. Po zainstalowaniu odpowiedniego oprogramowania zyska nowe możliwości.


Dane stanowią jedną z cenniejszych rzeczy jakie posiadamy. Uszkodzony sprzęt zawsze można naprawić, infrastrukturę odbudować ale odzyskanie skasowanych informacji może okazać się często niemożliwe. A liczba cennych plików, które powinny być przechowywane stale rośnie. Już nie wystarczy pojedynczy dysk w laptopie czy komputerze stacjonarnym, by zmagazynować wszystkie filmy, zdjęcia i dokumenty. Dlaczego? Przede wszystkim oferuje często zbyt małą pojemność ale ten sposób przechowywanie danych nie gwarantuje też wystarczającego poziomu bezpieczeństwa i stałego dostępu do informacji.

Utrata gigabajtów danych byłaby bardzo kłopotliwa, dlatego magazyn danych musi gwarantować ich bezpieczeństwo, oferować mechanizmy pozwalające odtworzyć pliki w razie awarii. Najlepiej w taki sposób by problem był praktycznie niezauważalny. Dane powinny być jednocześnie chronione przed nieupoważnionym odczytem i dostępne w każdej chwili dla wielu różnych użytkowników.

Synology DS1813+, sprzętowy serwer NAS dla małych i średnich instalacji

Synology DS1813+, sprzętowy serwer NAS dla małych i średnich instalacji

Przytoczone wymagania spełniają tak zwane NASy (network attached storage) czyli sieciowe magazyny danych. W tradycyjnej postaci, to dedykowane urządzenia o niskim poborze energii, obsługujące od kilku do kilkunastu dysków, zawierające specjalistyczny system operacyjny i podłączane do sieci LAN jako serwery plików. Są jednak kosztowne, nawet bez zwartych w nich nośników. Tańszym rozwiązaniem jest zastosowanie w tej roli zwykłego peceta. Wprawdzie będzie zużywał więcej energii ale zaoferuje podobne możliwości. Trzeba jedynie zainstalować na nim specjalistyczne oprogramowanie. Najlepiej bezpłatne.

Zarządzanie dyskami w magazynie oraz zapisanymi na nich danymi to zadanie dla dedykowanego systemu operacyjnego. Z reguły jest to odpowiednio przygotowana dystrybucja Linuksa, BSD bądź Unixa okrojona ze zbędnych elementów, wyposażona jedynie w te mechanizmy, które służą obsłudze i udostępnianiu bitów danych. W zależności od oferowanych funkcji, taki system operacyjny może zmieścić się nawet na staromodnej dyskietce. Najczęściej umieszcza się go jednak na pendrive podłączonym do portu USB komputera. Dzięki temu wszystkie interfejsy kontrolera dysków mogą być używane do obsługi nośników z danymi.

Zakres oferowanych funkcji jest różny. Dobry systemowy NAS powinien mieć możliwość udostępniania plików dla każdego rodzaju systemu operacyjnego – Linuksa, Uniksa, MacOSa czy Windows oraz obsługiwać programowe macierze RAID (trzeba pamiętać, że niektóre najbardziej okrojone rozwiązania współpracują jedynie ze sprzętowymi kontrolerami macierzy). Ważny jest też wygodny interfejs konfiguracyjny, z reguły sterowany zdalnie przez przeglądarkę. Komputer spełniający zadanie magazynu danych nie ma bowiem zwykle własnej klawiatury i monitora. Definiowanie zaś, często zaawansowanych funkcji, za pomocą tekstowej konsoli nie jest ani wygodne, ani szybkie, ani odporne na błędy popełniane przez administratorów.

Kontroler SATA podłączany do magistrali PCI

Kontroler SATA podłączany do magistrali PCI

Zakres narzędzi oferowanych przez programowe NASy jest bardzo różny. Niektóre z racji swej prostoty, niewielkich rozmiarów i wymagań gwarantują tylko podstawowe opcje. Inne mają wbudowane interfejsy do sterowania centrami multimedialnymi, serwery DLNA i obsługują sieci BitTorrent. Stosowane jest szyfrowanie plików, tak by w razie utraty nośnika nie można było dostać się do danych bez odpowiednich uprawnień. Opcje zapisu obrazu stanowią dodatkowe zabezpieczenie. Obraz aktualizowany na innych nośnikach w sieci czy w internetowej chmurze gwarantuje możliwość odzyskania danych w razie poważnej awarii. „Niewielkie” uszkodzenia w postaci błędów pojedynczego dysku, po skonfigurowaniu odpowiedniego trybu RAID nie są nawet zauważane. Część rozwiązań potrafi pracować w klastrach. Możliwości niektórych NASów można również rozbudowywać za pomocą zewnętrznych plug-inów.