Dźwięki BIOS-u, czyli co w pececie piszczy. Poznaj awaryjne kody akustyczne

Dźwięki dobywające się z komputera tuż po włączeniu nie wróżą nic dobrego. Zazwyczaj chwilę później sprzęt odmawia posłuszeństwa. Co właściwie oznaczają te znamienne w skutkach piski? Jak usuwać problemy, które sygnalizują? Jak w bezpieczny sposób aktualizować BIOS?


BIOS, a więc Basic Input/Output System, działa na niektórych użytkowników jak przysłowiowa czerwona płachta na byka – przede wszystkim na tych, którzy nie są dobrze obeznani z obsługą komputera. I trudno się temu dziwić. Przecież wystarczy jedna nieopatrzna zmiana ustawień lub jeden błąd podczas konfigurowania, aby uniemożliwić uruchamianie komputera. Jako podstawowe oprogramowanie układowe peceta, BIOS przygotowuje komputer do działania. Sprawdza pokrótce poszczególne podzespoły takie jak procesor, pamięć RAM i dyski twarde. Następnie przywołuje procedury wczytywania systemu operacyjnego. Sam BIOS mieści się w odrębnym układzie scalonym na płycie głównej. W przeciwieństwie do pamięci operacyjnej (RAM) zastosowano w tym układzie nośniki pamięci nieulotnej. Oznacza to, że jej zawartość nie ulega utracie po odłączeniu zasilania. Jednak do utrzymywania ustawień indywidualnych, a także daty i godziny jest potrzebna bateria. W zdecydowanej większości płyt głównych jest to bateria pastylkowa (zwana także guzikową).

Na ekranie startowym widnieje producent BIOS-u i model płyty głównej. Naciśnij klawisz [Pause], aby na spokojnie przeczytać wszystkie informacje.

Na ekranie startowym widnieje producent BIOS-u i model płyty głównej. Naciśnij klawisz [Pause], aby na spokojnie przeczytać wszystkie informacje.

BIOS – sposób zgłaszania awarii

Jeśli w trakcie inicjalizowania wspomnianych podzespołów, a więc przygotowywania ich do działania występuje jakiś błąd, BIOS zgłasza go w dobitny sposób – głośnymi sygnałami akustycznymi. Aby miała taką możliwość, płyta główna musi być wyposażona w niewielki głośnik (zwany potocznie speakerem) podłączony przewodami z odpowiednimi stykami na płycie. Wielu producentów dołącza taki głośnik do płyty głównej lub obudowy komputera.

Warto nadmienić na marginesie, że nowsze modele płyt głównych z wyższych przedziałów cenowych potrafią sygnalizować awarie także w inny sposób. Zgłaszają je w postaci dwucyfrowych kodów na niewielkim wyświetlaczu LED umieszczonym bezpośrednio na płycie. Kody te i związane z nimi problemy powinny być opisane w instrukcji obsługi płyty.

Kody akustyczne BIOS-u AMI

Kody akustyczne BIOS-u AMI

Znaczenie określonych sekwencji dźwięków zależy od producenta oprogramowania BIOS. Niestety, nie ma jednolitej interpretacji kodów dźwiękowych, która obowiązywałaby we wszystkich wersjach BIOS-u. Aby ustalić przyczynę wydawania sygnałów akustycznych, trzeba więc zidentyfikować producenta BIOS-u. Można to zrobić na dwa sposoby. Po włączeniu komputera pojawia się na chwilę ekran powitalny, na którym widnieje nazwa producenta i numer wersji BIOS-u. Jeśli informacje te znikają, zanim zdążysz je dostrzec, naciśnij klawisz [Pause] lub spróbuj przywołać menu BIOS-u. W większości komputerów trzeba w tym celu nacisnąć klawisz [Delete], [Esc], [F1], [F2] lub [F10]. Producent BIOS-u jest podany w pierwszym wierszu na samej górze ekranu. W zasadzie dominują BIOS-y dwóch producentów – firmy American Megatrends (a więc AMI BIOS) i firmy Phoenix (a więc Award BIOS).

Kody akustyczne BIOS-u Award (Phoenix)

Kody akustyczne BIOS-u Award (Phoenix)

Alternatywnie można odczytać producenta i wersję BIOS-u bez konieczności restartowania Windows. Pomoże ci w tym oprogramowanie diagnostyczne, np. bezpłatne narzędzie CPU-Z. Po uruchomieniu tego programu przeskocz na kartę Mainboard. Poszukiwane informacje widnieją w rubryce BIOS. Producent jest wyszczególniony w polu Brand, numer wersji i data wydania w polach tuż poniżej.

Jak wspomnieliśmy, BIOS zgłasza nieprawidłowości w działaniu sprzętu określonymi sekwencjami dźwięków. Przyczynę awarii pozwalają wykryć takie czynniki jak długość sygnałów, ich liczba i kolejność. Poniżej zamieszczamy dwie tabele z zestawieniem poszczególnych kodów dźwiękowych znanych powszechnie producentów BIOS-u. Radzimy, co należy zrobić, aby usuwać przyczyny problemu.

Oprogramowanie diagnostyczne (tu: bezpłatne CPU-Z) podaje w szczegółach model płyty głównej, a także datę wydania i numer wersji BIOS-u.

Oprogramowanie diagnostyczne (tu: bezpłatne CPU-Z) podaje w szczegółach model płyty głównej, a także datę wydania i numer wersji BIOS-u.

BIOS – (nie)bezpieczne aktualizowanie

Zasadniczo warto od czasu do czasu aktualizować BIOS – tak jak każde inne oprogramowanie układowe. Niekiedy czynność ta okazuje się wręcz konieczna – np. aby umożliwić pracę nowego procesora lub modułów pamięci RAM, które nie były rozpoznawane przez starszą wersję BIOS-u. Przed wgraniem aktualizacji trzeba koniecznie ustalić model płyty głównej i numer bieżącej wersji BIOS-u. Informacje te są bardzo istotne. Należy dołożyć wszelkich starań, aby nie popełnić błędu podczas ich spisywania. Model płyty głównej powinien widnieć w instrukcji obsługi lub być nadrukowany na samej płycie. Alternatywnie możesz go odczytać z ekranu powitalnego, który widać tuż po włączeniu komputera. Naciśnij klawisz [Pause], aby zapobiec szybkiemu zniknięciu informacji. Jeśli na ekranie pojawi się tylko logo producenta, naciśnij klawisz [Delete], [F2] lub [Esc]. W ten sposób przywołasz ekran rozruchowy. Numer wersji BIOS-u ustalisz sposobem, który opisaliśmy powyżej. Pomoże ci w tym program CPU-Z.

Po zanotowaniu powyższych informacji odwiedź oficjalną witrynę producenta płyty głównej. Przeskocz do sekcji pomocy technicznej, znajdź swój model, po czym poszukaj plików do pobrania. Powinna być tu dostępna najnowsza wersja BIOS-u. Upewnij się, że dany plik jest przeznaczony do twojego sprzętu. Sprawdź na wszelki wypadek, czy proponowana wersja BIOS-u jest nowsza od zainstalowanej w komputerze.

Udostępniając aktualizacje BIOS-u, producenci zapewniają zgodność płyt głównych z nowymi modelami procesorów i innych podzespołów.

Udostępniając aktualizacje BIOS-u, producenci zapewniają zgodność płyt głównych z nowymi modelami procesorów i innych podzespołów.

Pakiet aktualizacyjny BIOS-u składa się przeważnie z dwóch plików. Jeden z nich to program służący do wgrywania oprogramowania układowego (czynność tę nazywa się potocznie flashowaniem). Drugi natomiast to sama aktualizacja, a więc dane, które mają być zapisane w układzie BIOS-u. Niekiedy producent zapewnia tylko jeden plik do pobrania. W tym wypadku procedura wgrywania aktualizacji jest zaimplementowana w układach na płycie głównej lub producent udostępnia program aktualizujący oddzielnie, w innym miejscu witryny internetowej.

Choć obecne oprogramowanie do zapisu układów BIOS-u jest wygodne i łatwe w obsłudze, nawet przy zachowaniu największej ostrożności aktualizowanie może zakończyć się sparaliżowaniem komputera. Oprócz tego należy dołożyć wszelkich starań, aby nie doszło do przerwania procesu aktualizowania. Przed rozpoczęciem tej operacji warto się zastanowić, czy jest konieczna. Jeśli komputer działa bez zarzutu i nie zamierzasz go modernizować, wgrywanie nowej wersji oprogramowania układowego może okazać się niepotrzebnym ryzykiem.

Bateria na płycie głównej zasila układ CMOS, podtrzymując zawartość pamięci (datę i godzinę, ustawienia indywidualne).

Bateria na płycie głównej zasila układ CMOS, podtrzymując zawartość pamięci (datę i godzinę, ustawienia indywidualne).