Inteligentne oświetlenie

Przyciemnianie, dobieranie odcienia i definiowanie tzw. scen świetlnych, a więc schematów ustawień oświetlenia, które użytkownik wybiera zależnie od nastroju. Sterowanie odbywa się z poziomu aplikacji w tablecie lub smartfonie. Właśnie takie technologie noszą miano inteligentnego oświetlenia. Podpowiadamy, jak działają i co jest potrzebne do zrealizowania ich w swoim domu.


Aby podarować sobie odrobinę luksusu, nie trzeba od razu wyposażać całego domu w kompleksowy system sterowania. Niekiedy takie rozwiązania oznaczają wręcz niepotrzebny wydatek, okazują się zbyt zaawansowane i skomplikowane, a ich instalowanie bywa grubą przesadą. Przecież nikt nie zdecyduje się kuć w ścianach i kłaść kable tylko po to, aby stworzyć przyjemną kompozycję świetlną. Dlatego postanowiliśmy zająć się zagadnieniem prostych układów inteligentnego oświetlenia.

Holenderski koncern Philips już dawno temu zaczął opracowywać rozwiązania inteligentnego oświetlenia. Od dziesięciu lat oferuje telewizory z technologią Ambilight. Jej nazwa to zbitka słowna składająca się z fragmentów wyrazów ambient (otoczenie) i light (światło). Mowa o wielkoformatowym, kolorowym podświetlaniu przestrzeni za telewizorem w celu uzyskania przyjemnej atmosfery. Później zaproponowano budziki świetlne, które mają zapewniać „naturalny sposób budzenia”. Za tym chwytliwym sloganem marketingowym kryją się efekty świetlne. Pół godziny przed pobudką urządzenie symuluje nastanie świtu subtelnym światłem w odcieniach czerwieni, po czym stopniowo zwiększa natężenie światła i zmienia kolor na jasną biel.

Zobacz również:

  • Smart-dom dla początkujących. Jak nie przepłacić, a cieszyć się wygodą?
Lampki LED pozwalają oszczędzać energię i... pieniądze

Lampki LED zyskują coraz większą popularność nie tylko dlatego, że są jeszcze bardziej efektywne niż dotychczasowe żarówki energooszczędne, które działają podobnie do świetlówek. Podczas gdy konwencjonalna żarówka wyciąga zaledwie 10 lumenów z jednego wata energii elektrycznej, uzysk światła w żarówkach energooszczędnych wzrasta do 50 lumenów na wat. Nowoczesne żarówki LED osiągają dwukrotnie większy wynik.

Producenci oświetlenia LED obiecują maksymalną żywotność na poziomie 20 000 godzin. Nie ma jeszcze wiarygodnych testów długofalowych, lecz Rozporządzenie Komisji Unii Europejskiej nr 1194/2012 obowiązujące od marca 2014 r. wyznacza, że po upływie 6000 godzin eksploatacji może ulec przedwczesnej awarii nie więcej niż 10 procent badanych egzemplarzy. Oprócz tego lampy LED muszą wówczas emitować światło o mocy co najmniej 80 procent swojej pierwotnej mocy. Żarówki LED są droższe od innych źródeł światła, ich zakup opłaca się na dłuższą metę. W przeciwieństwie do pozostałych typów żarówek energooszczędnych lampy LED zapewniają pełne natężenie światła tuż po ich włączeniu.

Inteligentne oświetlenie poprawia nastrój

Te prekursorskie rozwiązania inteligentnego oświetlenia znalazły zastosowanie także w innych urządzeniach. Jednak obecnie wkraczają na rynek coraz śmielej systemy oświetlenia, które oferują właśnie takie efekty świetlne, a ponadto zapewniają możliwość zdalnego sterowania.

Podstawowym zadaniem lamp jest emitowanie światła, a więc oświetlanie swojego otoczenia. Od dawna lampy wytwarzają światło w kolorze zbliżonym do białego. Tymczasem nowoczesne źródła światła, w których zastosowano technologię LED, wcale nie muszą ograniczać się do jednej barwy. Można w nich niemalże dowolnie dobierać odcień światła. Dochodzi do tego możliwość regulowania natężenia światła (przyciemniania) i zdalnego wydawania poleceń.

Inteligentne oświetlenie

Philips jako jeden z pierwszych wielkich producentów wprowadził na rynek inteligentnych żarówek LED. Obecnie są w ofercie także listwy świetlne i lampa stołowa.

Philips zyskał pozycję pioniera również w dziedzinie inteligentnego oświetlenia, gdy pod koniec 2012 roku zaprezentował swój system żarówek Hue. Zestaw w cenie nieco powyżej 800 złotych składa się z trzech żarówek LED emitujących kolorowe światło, wyposażonych w konwencjonalny trzonek gwintowy E27, urządzenia sterującego za pośrednictwem sieci WLAN i aplikacji przeznaczonej do smartfonów działających pod kontrolą systemu Android, iOS lub Windows Phone. Za pomocą suwaków można ustawiać natężenie światła i jego barwę. Ponadto użytkownik może definiować dowolne sceny świetlne. Obecnie także inni producenci mają w ofercie lub przynajmniej zapowiedzieli podobne systemy oświetlenia. Należą do nich np. nowe żarówki Smart Bulb Samsunga i LG, system Osram Lightify, żarówki Elgato, a także systemy Mi-Light, LIFX i IWY. Choć jeszcze nie wszystkie produkty trafiły na rynek, udało nam się zdobyć, wypróbować i porównać niektóre z nich. Rezultaty naszych testów i wrażenia zamieszczamy w dalszej części materiału.

Inteligentne oświetlenie

Projekt inteligentnego oświetlenia LIFX został sfinansowany poprzez platformę crowdfundingową. Zebrano ponad 1,3 miliona dolarów.

Warto nadmienić, że twórcy projektu LIFX zbierali fundusze wymagane do sfinansowania swojego przedsięwzięcia poprzez platformę crowdfundingową Kickstarter. Początkowo chcieli zdobyć 100 000 dolarów, więc zebrana suma w wysokości ponad 1,3 miliona dolarów przerosła ich najśmielsze oczekiwania. W Stanach Zjednoczonych już od dłuższego czasu można nabyć żarówki tego producenta.

Alternatywa – sterowanie za pomocą listw IP

Alternatywą sterowania specjalnych żarówek jest możliwość zarządzania ich działaniem za pomocą listw zasilających IP. Potrafią obsługiwać wszystkie urządzenia zasilane prądem o napięciu 230 V, więc można używać ich nawet do sterowania lampami biurkowymi lub stojącymi. Bardzo praktyczne okazują się listwy zasilające wyposażone w antenę WLAN, bo zapewniają pewną niezależność i większą możliwość wyboru lokalizacji. Po uprzednim zarejestrowaniu się w usłudze producenta można sterować dopływem prądu za pomocą aplikacji w smartfonie – nawet będąc w podróży. W droższych modelach można zarządzać oddzielnie poszczególnymi gniazdkami, a także definiować reguły. Niektóre są wyposażone w moduł mierzenia poboru energii i wysyłania powiadomień w postaci wiadomości e-mail.

Zalety żarówek LED – wielobarwność, przyciemnianie i wygoda

Nie wszystkie rozwiązania LED zapewniają tak wiele możliwości, jak opisujemy powyżej. Konwencjonalne, a więc „nieinteligentne” żarówki, są dostępne w wersjach do wszystkich typów oprawek. Świecą tylko w jednym kolorze – ściśle określonym odcieniu bieli. Przyciemnianie jest możliwe tylko w modelach, które są przeznaczone do tego celu. Stosowna informacja musi znajdować się na opakowaniu. Nieco bardziej zaawansowane okazuje się oświetlenie Belkin WeMo. Można nim sterować z poziomu smartfona. Lampy te kosztują jednak prawie tyle samo, co produkty, w których można dowolnie ustawiać kolor światła – za pomocą oddzielnego, poręcznego pilota lub aplikacji w smartfonie. Takie żarówki są przeważnie opatrywane napisem Color lub RGB (od trzech kolorów – czerwonego, zielonego i niebieskiego). Z technicznego punktu widzenia producenci zastosowali w poszczególnych modelach odmienne sposoby komunikacji bezprzewodowej. Niektórzy postawili na własne rozwiązania, inni skorzystali ze zestandaryzowanych protokołów transmisji takich jak ZigBee czy Z-Wave, a jeszcze inni wyposażyli swoje wyroby w „prawdziwe” moduły WLAN. W razie jego braku trzeba zdobyć dodatkowe urządzenie. Zazwyczaj jest określane mianem mostka WLAN lub kontrolera WiFi. Element ten przekazuje żarówce sygnały sterujące ze smartfona lub tabletu. Wszystkie protokoły transmisji bezprzewodowej sprawdzały się doskonale. Wybór metody transmisji ma znaczenie tylko wtedy, gdy użytkownik zechce połączyć system oświetlenia z pozostałymi elementami inteligentnego domu. Poszczególne standardy nie są jednak zgodne względem siebie – dotyczy to także protokołów opracowanych przez samych producentów oświetlenia. Za przykład żarówek LED sterowanych poprzez WLAN mogą posłużyć modele IWY. Żarówkami nowej generacji można łatwo sterować za pośrednictwem aplikacji do Androida i sieci WLAN.

Inteligentne oświetlenie

Taka listwa zasilająca pozwala zdalnie, bezprzewodowo sterować dopływem prądu do poszczególnych gniazd poprzez sieć WLAN.