Monitor 4K – zanim kupisz


Alternatywa: DisplayPort

Monitor Ultra HD można połączyć ze źródłem sygnału również za pomocą złącz DisplayPort. Jednak i w tym przypadku wiele zależy od specyfikacji DisplayPort dla źródła sygnału i możliwości przesyłowych. Interfejs DisplayPort został zatwierdzony w maju 2006, a opracowało go stowarzyszenie VESA (Video Electronics Standards Association). Podobnie jak inne zestandaryzowane interfejsy komunikacyjne, również i DisplayPort doczekał się kilku specyfikacji w trakcie rozwoju tej metody przesyłu danych. Np. DisplayPort 1.1a charakteryzuje się przepływnością na poziomie od 1,6 do 10,8 Gbit/s (w zależności od liczby użytych linii sygnałowych, od 1 do 4) i – jak można się domyśleć – nie umożliwia on wyświetlenia obrazu w rozdzielczości Ultra HD. Obraz o rozdzielczości 3840x2160 zobaczą posiadacze urządzeń ze złączem DisplayPort 1.2, czyli de facto najnowszym dostępnym (specyfikacja DisplayPort 1.3 ma być opublikowana jeszcze w tym roku, ale produktowo to jeszcze „śpiew przyszłości”).

Łącząc komputer z monitorem Ultra HD należy jeszcze pamiętać o tym, że obraz o częstotliwości 60 Hz w ultrawysokiej rozdzielczości wymaga obsługi trybu DisplayPort MST (MultiStream). Standardowo każda wersja interfejsu DisplayPort wspiera tryb DisplayPort SST, ale w tym trybie obraz Ultra HD może być wyświetlony jedynie z częstotliwością 30 Hz. 60 Hz, a także poszerzone, 30-bitowe spektrum barw jest osiągalne dopiero, gdy oba połączone elementy: komputer i monitor obsługują tryb DisplayPort MST. W przypadku monitora Ultra HD problemu nie ma, każdy model oferujący rozdzielczość 3840 x 2160 pikseli, wyposażony w złącze DisplayPort obsługuje tryb MST (ewentualnie może zachodzić konieczność jego włączenia z poziomu menu konfiguracyjnego monitora – patrz ilustracja). Problemem natomiast może być obsługa MST po stronie komputera. Jeżeli jest – wszystko OK. Jeżeli nie, 4K będzie możliwe jedynie w 30 Hz.

Osiągnięcie pełnej rozdzielczości 4K z częstotliwością 60 Hz podczas połączenia monitora z komputerem za pomocą gniazd DisplayPort może wymagać przełączenia w menu ekranowym monitora trybu pracy gniazda DisplayPort z SST na MST.

Osiągnięcie pełnej rozdzielczości 4K z częstotliwością 60 Hz podczas połączenia monitora z komputerem za pomocą gniazd DisplayPort może wymagać przełączenia w menu ekranowym monitora trybu pracy gniazda DisplayPort z SST na MST.

VGA i DVI? Zapominamy

Przez lata połączenie pomiędzy komputerem a monitorem realizowane było również za pomocą analogowego złącza VGA oraz cyfrowego złącza DVI. Jeżeli chodzi o analogowe gniazdko VGA, to interfejs ten nie spełnia wymagań przesyłowych i w żaden sposób nie da się go wykorzystać do połączenia z współczesnym monitorem. Jeżeli ktokolwiek twierdzi inaczej, wprowadza w błąd. DVI jest – teoretycznie – interfejsem bardzo podobnym do HDMI. W obu przesyłany jest w zasadzie identyczny sygnał. Pierwszym problemem jest jednak brak fizycznego złącza po stronie monitora. Współczesne monitory 4K wyposażane są w złącza DisplayPort oraz HDMI, ale już nie DVI. Teoretycznie możliwe jest użycie przejściówki DVI – HDMI lub DVI – DisplayPort, ale istnieje duże ryzyko, że jedynym rezultatem wykorzystania takiej przejściówki będzie uzyskanie na monitorze 4K rozdzielczości co najwyżej Full HD, zatem zamiast kupować, taniejący, ale wciąż drogi monitor 4K, lepiej doinwestować w sprzęt, który będzie spełniał wymagania stawiane przez taki monitor.

Okablowanie, czyli cyfrowe „Voodoo”

Wiele mitów narosło wokół okablowania przesyłającego czysto cyfrowy sygnał wizyjny. Zarówno DisplayPort jak i HDMI są interfejsami cyfrowymi. Czy zatem jest jakaś różnica pomiędzy kablem HDMI za 20 zł a kablem HDMI za… 500 zł. Owszem – w cenie. Wszystkie obecnie dostępne kable HDMI to okablowanie typu High Speed Category 2, przewodów typu Standard Category 1, które faktycznie mogą okazać się za słabe dla monitorów 4K już praktycznie nie ma w sprzedaży. Oczywiście pomiędzy bardzo drogimi a bardzo tanimi kablami mogą (i na pewno są) być różnice w jakości wykonania samego produktu, ale jeżeli tylko linie przesyłowe nie są uszkodzone, czyli kabel nie jest fizycznie uszkodzony, to nie ma naprawdę znaczenia, za jaką cenę przewodu użyjemy.

Czyli jak?

Reasumując istnieją dwa sposoby na uzyskanie obrazu 4K z częstotliwością 60 Hz. Pierwszym jest zastosowanie połączenia poprzez interfejs DisplayPort w najnowszej wersji oznaczonej 1.2 (oczywiście przy włączonym trybie MST). Druga metoda to użycie HDMI w wersji 2.0. Oba łączone urządzenia (karta graficzna i monitor 4K) muszą być z tą wersją specyfikacji HDMI zgodne. Co prawda w internecie znaleźć można jeszcze informacje na temat połączenia realizowanego za pomocą dwóch kabli HDMI 1.4 lub dwóch DisplayPort 1.1a, ale tego typu rozwiązania mają raczej status eksperymentów, a nie stabilnego rozwiązania. Wspomniane powyżej dwie metody, to metody absolutnie pewne.

Nie tylko złącza i przewody

Rozdzielczość Ultra HD wygląda naprawdę oszałamiająco, jednak użytkowników, którzy już dziś marzą o dynamicznej rozgrywce w bardzo wymagające gry w super-rozdzielczości 4K muszą pamiętać o gigantycznych wymaganiach względem mocy obliczeniowej procesora i układu graficznego. Obraz Ultra HD to 4 razy więcej pikseli niż Full HD, co w przypadku renderowanych scen w czasie rzeczywistym we współczesnej grze oznacza bardzo duże wymagania sprzętowe, by komfort i płynność rozgrywki były na akceptowalnym poziomie. Takiemu wyzwaniu sprostają jedynie najsilniejsze obecnie dostępne konfiguracje – znacznie droższe od monitora 4K. W przeciwnym razie uruchomienie nowoczesnej gry w rozdzielczości 4K będzie oznaczało pokaz slajdów, bardzo szczegółowych, ale jednak slajdów.