Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Co się stanie, gdy procesor ma temperaturę bliską wrzenia wody? Według AMD — to nic złego

PCWorld.pl

Jednostki AMD Ryzen 7000 zadebiutowały na początku tego tygodnia. Od wtorku 27 września możemy je kupić w większości dużych sklepów z elektroniką. Jednak to, co przykuwa największą uwagę użytkowników, to wspomniana wysoka temperatura osiągana przez nowe procesory AMD.

Zrobiłem coś źle?

Gdy widzimy wysoką temperaturę naszego CPU, to pierwsze, nad czym się zastanawiamy, to czy przypadkiem przy montażu chłodzenia nie popełniliśmy jakiegoś błędu. Może za słabo je dokręciliśmy, czy ilość pasty jest nieodpowiednia? Wysokie temperatury procesorów nie są też nowym zjawiskiem. Wielokrotnie w naszych testach zwracaliśmy na to uwagę, zwłaszcza w przypadku układów Intela, które po OC potrafiły osiągać nawet i 100°C.

Zobacz również:

Jednak w przypadku jednostek AMD do tej pory wszystko wyglądało inaczej. Układy te rzadko przekraczały 80°C, gdy posiadaliśmy wydajny cooler. Zwykle też wysokich temperatur doświadczaliśmy na chwilę i były to tylko chwilowe skoki. Nie przywykliśmy do tego, że temperatura 95°C utrzymuje się na stałe.

95°C - wszystko OK

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Kolaż: D.Kujawski/PCWorld

Stanowisko firmy jest jasne. Według AMD taka temperatura jest jak najbardziej prawidłowa i nie przeszkadza w pracy procesorom ZEN4. Podczas testów czy pracy układy nie throttlują, utrzymując stałe taktowanie, przewyższające 5 GHz. Nie odbija się to też w żaden sposób na ich wydajności. Warto dodać, że jednostki Ryzen 7000 są w stanie pracować nawet w jeszcze gorszych warunkach. Górna granica może wynosić nawet 115°C - gdy włączymy funkcję PBO. To, czego w takim przypadku obawia się większość użytkowników, to nie spadek wydajności, ale długość życia nowego procesora. Jednak czy AMD uspokaja nas słusznie? Na potwierdzenie tego przyjdzie nam poczekać, gdyż to zweryfikuje czas.

A co z chłodzeniem?

Nie jest to bezzasadne pytanie. Chcemy zachować pełną wydajność nowych procesorów - przecież po to je kupujemy! Musimy wyposażyć się w tym celu w odpowiedni układ chłodzenia. Procesory Ryzen 7000 - podobnie jak poprzednia generacja, bazująca na rdzeniach ZEN3 - nie zostały wyposażone w cooler w zestawie. Biorąc pod uwagę ilość sprzedawanych rozwiązań, można zadać sobie pytanie, co wybrać? Tutaj drogi są dwie: chłodzenie powietrzne lub systemy chłodzenia cieczą (AIO bądź custom loop).

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Duże radiatory, również poradzą sobie ze schłodzeniem nowych Ryzenów || Fot. Noctua

W pierwszym przypadku, licząc na najwyższą wydajność warto rozważyć duże konstrukcje - tak zwane “dwuwieżowe”. Zapewniają one odpowiednią powierzchnię, aby rozproszyć ciepło generowane przez procesor. Dodatkowo pamiętajmy o odpowiednim przepływie powietrza w naszej obudowie. Nie chcemy przecież, by jego wnętrze przypominało piekarnik. Tutaj dodanie kilku wentylatorów na pewno poprawi warunki pracy naszego komputera.

W przypadku chłodzenia cieczą głównym kryterium wyboru powinna być wielkość chłodnicy. To ona oraz umieszczone wentylatory w głównej mierze wpływają na wydajność całego zestawu. Przez ostanie lata wzrasta popularność AIO wyposażonych w 280 mm czy 360 mm odpromiennik. W przypadku procesorów Ryzen to właśnie w ich stronę powinniśmy zwrócić swoją uwagę.

Jednak czy wysokie temperatury Ryzenów 7000 nie skrócą żywotności naszego chłodzenia? Cóż - w przypadku zwykłych radiatorów chłodzonych powietrzem raczej nie mamy się czym martwić. Jednostki te potrafią działać przez lata, nie tracąc swoich właściwości czy wydajności (oczywiście pod warunkiem, że nie uszkodzimy ich mechanicznie). Nawet wentylatory umieszczane na nich mają żywotność przewidzianą często na dziesiątki tysięcy godzin ciągłej pracy.

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

W przypadku procesorów Ryzen chłodzenie AIO powinno posiadać odpowiednio dużą chłodnice| Fot. NZXT

Dużo gorzej wygląda sytuacja w przypadku układów AIO. Przecież pompa, która odpowiada za przepływ cieczy w systemie, jest często umieszcza tuż nad procesorem. Zresztą stąd wzięła się nazwa bloko-pompa. Wysoka temperatura procesora na pewno odbije się na podwyższonej temperaturze cieczy w układzie, co - niestety - wpływa negatywnie na żywotność pompy. Dlatego tak ważny jest dobór jak największej chłodnicy do systemu, czyli takiej, która zmieści się w naszej obudowie.

Szukasz nowego chłodzenia? Polecamy nasz artykuł "Najlepsze chłodzenia na procesor"

Gdzie leży przyczyna?

Jeszcze przed premierą dużo osób zwracało uwagę na dość gruby IHS (Integrated Heat Spreader- zintegrowany odpromiennik ciepła). Jego głównym zadaniem, jak sama nazwa wskazuje, jest rozpraszanie ciepła, ale także ochrona delikatnych rdzeni, które się pod nim znajdują. AMD nie popełniło starych błędów Intela i zdecydowało się na przylutowanie konstrukcji, co również pomaga w zachowaniu lepszego przewodnictwa cieplnego. Teoretycznie grubszy IHS powinien też lepiej rozpraszać ciepło po całej swojej powierzchni. Pamiętajmy, że jednostki Ryzen korzystają z budowy chipletowej, gdzie rdzenie oraz kontroler I/O to zupełnie inne układy umieszczone na PCB. Zatem źródeł generowanego ciepła jest nawet kilka. Cel ten jak widać został osiągnięty, co potwierdzają zdjęcia wykonane kamerą termowizyjną przez serwis Igor’s Lab.

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Jak widać temperatura, na całym IHS, jest niemal identyczna, a różnica wynosi ok 3°C nawet w miejscach, gdzie nie znajdują się chiplety||Fot. igorslab.de

Jednak wadą tak grubego IHS jest jego pojemność cieplna i możliwość jego rozproszenia. Jak w przypadku każdego metalu, zdolności do tego są ograniczone. I mimo wykorzystania najlepszej miedzi, ta w pewnym momencie będzie stanowiła swoistą barierę cieplną. Właśnie grubość warstw, jaka dzieli rdzeń od chłodzenia, jest często stosowanym trickiem przez Intela w celu uzyskania lepszych temperatur procesora.

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Dokładnie widać jak mocno pogrubiony został IHS||fot. D.Kujawski/PCWorld

Skoro problemem jest grubość IHS, to czemu AMD nie zrobiło go cieńszego? Przyczyna to głośno reklamowana “kompatybilność” z chłodzeniem dla poprzedniego gniazda - AM4. Nowy socket typu LGA - AM5 jest sporo niższy. Chcąc zachować tę samą wysokość, czerwoni zdecydowali się na dodanie “brakujących milimetrów” właśnie poprzez IHS. Warto w tym miejscu dodać, że wspomniana kompatybilność i tak nie jest idealna. Odnosi się wyłącznie do chłodzeń korzystających z dołączonego do płyty backplate. W innych przypadkach i tak musimy zaopatrzyć się w odpowiedni adapter. Czy w takim razie nie lepiej byłoby również pominąć różnice w wysokości, którą dałoby się łatwo zrekompensować odpowiednimi śrubami?

Nietuzinkowe rozwiązanie problemu

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Tak prezentuje się procesor po usunięciu IHS||fot. der8auer/Youtube

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Jednak proces delidowania jest niebezpieczny i łatwo uszkodzić procesor || fot. der8auer/Youtube

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Specjalnie przygotowana "zapinka" umożliwiająca bezpośrednie chłodzenie rdznei przez blok ||fot. der8auer/Youtube

Odpowiedź na to pytanie przyszła dość szybko - już w dniu oficjalnej premiery. Roman Hartung, znany overcloker kryjący się pseudonimem der8auer, opublikował film, na którym poddaje procesor Ryzen 9 7900 procesowi delidowania. Oznacza to całkowite usunięcie IHS. Jednak, zamiast wymienić spoiwo na ciekły metal, zdecydował się przeprowadzić testy przy bezpośrednim chłodzeniu rdzeni przez blok wodny. Różnica? Wręcz kolosalna. Temperatura procesora podczas testów nie przekraczała 70°C - zamiast 90°C. Z racji, że der8auer jest jednym z właścicieli marki Thermal Grizzly, podejrzewamy, że w niedługim czasie zademonstrowane na filmie rozwiązania trafią również do sprzedaży.

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Przed całym procesem procesor osiągał 90°C ||fot. der8auer/Youtube

Procesory Ryzen mogą się zapalić? Sprawdzamy, co się dzieje

Usunięcie IHS spowodowało obniżenie temperatury o 20°C || fot. der8auer/Youtube

Pamiętajmy jednak, że cały proces wiąże się utratą gwarancji na procesor, co w przypadku układów, których cena rozpoczyna się od prawie 2000 zł, jest na pewno argumentem studzącym zapał. Zapewne w niedługim czasie zobaczymy inne próby poprawienia osiągów procesorów Ryzen 7000, o których na pewno was poinformujemy.