Szybszy pecet "od ręki"


W większości komputerów przenośnych oba gniazda pamięci są zajęte, więc chcąc ją rozszerzyć, musisz wymienić używane dotychczas moduły - nie da się dołożyć układu RAM. Trzymając moduł w lekko przechylonej pozycji, wsuń go od góry w gniazdo i wciśnij delikatnie tak, żeby zaskoczyły umieszczone po bokach zatrzaski uchwytów. Następnie przykręć klapkę i włącz laptopa. BIOS powinien automatycznie wykryć nową pamięć RAM.

Szybszy pecet "od ręki"

Niektórzy producenci pamięci RAM podpowiadają, jakie moduły nabyć do określonego komputera.

Karta graficzna - jak uzyskać lepszą animację

Głównym powodem zakupu nowej karty graficznej jest chęć uzyskania lepszych efektów wizualnych, większej płynności animacji i wyższej rozdzielczości w grach z symulacją trójwymiarowego otoczenia. Do prawie wszystkich pozostałych zastosowań wystarczają możliwości wewnętrznego układu graficznego, który znajduje się na płycie głównej komputera. Wyjątek stanowią wyspecjalizowane aplikacje CAD i symulatory, zoptymalizowane pod kątem sterowników dodatkowej karty graficznej. Jednak wyposażenie komputera w wydajniejszą kartę graficzną daje także korzyści użytkownikom, którzy bardzo często używają aplikacji wykorzystujących moc obliczeniową jednostek cieniujących w procesorze graficznym (GPU). Dotyczy to wielu programów multimedialnych do konwertowania materiału wideo, a także obróbki obrazu i montażu filmów.

Zobacz również:

  • Kioxia - prototyp SSD PCIe 5.0 z szybkością 14 GB/s. Rewolucja w dyskach?
  • Intel ARC Alchemist - wydajność na poziomie RTX 3070 Ti
  • Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, czy Roskosmos? Rosja zdecydowała

Jak zmierzyć wydajność karty graficznej

Najbardziej miarodajnym testem wydajności komputera w grach są po prostu najnowsze tytuły z oferty gier. Jeśli karta graficzna nie zapewnia wystarczająco płynnej animacji w żądanej rozdzielczości przy ustawieniu wysokiego stopnia odwzorowywania szczegółów, warto nabyć nowy model. Jednak są też programy benchmarkowe zapewniające testy syntetyczne, pozwalające dobrze oszacować wydajność karty. Godny polecenia jest m.in. 3DMark. Jeżeli masz już kartę obsługującą DirectX 11, użyj do testu wersji 3DMark 11. Jeśli twoja karta jest zgodna ze standardem DirectX 10, zbadaj jej wydajność benchmarkiem 3DMark Vantage. Karty graficzne oferujące tylko możliwości DirectX 9 są na tyle przestarzałe, że bez żadnych testów śmiało możesz nabyć nowy model. Wersję DirectX obsługiwaną przez twój system grafiki ustalisz, wypisując polecenie dxdiag w oknie uruchamiania (przywołuje się je za pomocą skrótu klawiaturowego [Windows R]). Jest podana w dolnej części karty System - tuż nad polem wyboru Sprawdź, czy są cyfrowe podpisy WHQL.

Bezpłatne wersje benchmarków 3DMark 11 i 3DMark Vantage udostępniają tylko testy w trybie Performance, który bada wydajność karty jedynie w rozdzielczości 1280 x 720 pikseli. To wystarczy w większości laptopów o nominalnej rozdzielczości ekranu 1366 x 768 pikseli. Aby zapewniać płynną animację w grach DirectX 10 sprzed dwóch-trzech lat, karta graficzna powinna uzyskać w benchmarku 3DMark Vantage rezultat P-Score na poziomie ok. 3500 punktów. Do wygodnego grania w obecne tytuły wymagające obsługi DirectX 11 konieczne okazuje się osiągnięcie w testach 3DMark 11 wyniku P-Score rzędu 1700 punktów.

W komputerach stacjonarnych natomiast największą popularnością cieszy się rozdzielczość 1920 x 1080 pikseli. W programie 3DMark odpowiada ona trybowi Extreme, ten jednak nie jest dostępny w bezpłatnej wersji benchmarku. Możesz jednak oszacować wynik, który wyłoniłby test w trybie Extreme, dzieląc rezultat P-Score uzyskany w trybie Performance przez trzy. Zatem optymalną frajdę grania gwarantuje rezultat na poziomie 10 tysięcy punktów w 3DMark Vantage lub ponad 5 tysięcy punktów w 3DMark 11. Na internetowej stronie www.3dmark.com/search możesz porównać swój wynik z innymi i sprawdzić, czy twoja karta graficzna zapewnia spodziewaną wydajność. Wystarczy poszukać tego samego układu graficznego i wyników innych internautów.

Największą opłacalność oferują obecnie karty graficzne z układami AMD Radeon HD 7850 i 7870, a także Nvidia GeForce GTX 660. Modele wyposażone w te procesory zapewniają płynną animację prawie we wszystkich dostępnych obecnie grach przy ustawieniu maksymalnego poziomu szczegółów.

Szybszy pecet "od ręki"

Program benchmarkowy PCMark 7 bada wszystkie elementy składowe komputera – kilkoma aplikacjami jednocześnie.

Jak zamontować nową kartę graficzną

Zanim rozpoczniesz wymianę karty na nową, odinstaluj sterownik starej, aby zapobiec ewentualnym problemom. Jeżeli masz układ graficzny na płycie głównej, przywołaj Menedżera urządzeń, wpisując devmgmt.msc w polu wyszukiwania menu Start. Rozwiń gałąź Karty graficzne, kliknij wpis prawym przyciskiem myszy i wskaż polecenie Odinstaluj. W wypadku karty graficznej odinstaluj sterownik z poziomu apletu Programy i funkcje (Windows XP: Dodaj lub usuń programy).

Komputer stacjonarny. Zasadniczo wymiana karty graficznej to dość łatwe zadanie. Jednak należy uprzednio sprawdzić, czy zasilacz może dostarczyć wystarczającą moc wymaganą przez nowy model, a ponadto czy jest wyposażony w odpowiednie wtyczki zasilania PCIE. Producenci układów graficznych AMD i Nvidia podają dokładne wymagania w specyfikacjach technicznych na swoich stronach internetowych. Na przykład do rozruchu karty GeForce GTX 660 Ti jest potrzebny zasilacz o mocy znamionowej 450 W i z dwoma wtyczkami zasilania po sześć styków każda. Być może, konieczna okaże się wymiana zasilacza lub wyposażenie komputera w dodatkowe gniazda zasilania (np. za pomocą przejściówki Molex). Aby zainstalować nową kartę, trzeba odkręcić śruby znajdujące się na śledziu, którymi stara karta graficzna jest przymocowana do obudowy komputera, i przełożyć dźwigienkę umieszczoną przy slocie 16x PCI Express. Teraz karta powinna dać się z łatwością wyciągnąć z gniazda. Następnie wsuń do gniazda nową kartę i przymocuj ją w odwrotnej kolejności.

Komputer przenośny. Modernizacja karty w laptopie jest praktycznie wykluczona. Na przykład niemożliwe okazuje się zwiększenie wydajności graficznej notebooka przez wyposażenie go w kartę graficzną 3D, jeżeli dysponuje wewnętrznym rozwiązaniem graficznym takim jak procesor grafiki na płycie głównej. Nie znajdziesz na płycie odpowiedniego gniazda podłączeniowego. Natomiast w większości laptopów wyposażonych w dodatkową kartę graficzną duży problem stanowi niestandaryzowane gniazdo podłączeniowe. Jednak największą przeszkodą jest fakt, że w sklepach brakuje kart graficznych do notebooków. Nie można ich także kupić u producentów laptopów.

Dysk twardy - jakie korzyści daje model SSD

Wymieniając dysk twardy w komputerze stacjonarnym lub laptopie, przede wszystkim zyskasz więcej miejsca na swoje dane - raczej nie odczujesz wzrostu wydajności, a w notebooku jest jeszcze mniejszy niż w pececie. Wprawdzie prędkość transmisji danych jest nieco wyższa w nowoczesnych modelach, lecz znacznie większy wpływ na płynną pracę ma możliwie krótki czas dostęp. A w tej dyscyplinie niepokonane są dyski SSD. Po wymianie konwencjonalnego dysku twardego wyposażonego w talerze magnetyczne na model SSD gromadzący dane w pamięci flash wszystko zdaje się działać znacznie szybciej. Rozruch systemu Windows trwa o wiele krócej, tak samo jak uruchamianie aplikacji. Duże pliki kopiują się w mgnieniu oka, a wczytywanie kolejnych poziomów gry trwa zaledwie moment. Zainstalowanie dysku SSD owocuje - zależnie od modelu - podwojeniem lub potrojeniem łącznej wydajności komputera. A użytkownicy laptopów odniosą jeszcze więcej korzyści, bo pamięć flash działa bezgłośnie, a poza tym jest odporna na wstrząsy, co podnosi bezpieczeństwo przechowywanych na dysku danych.

Jak zmierzyć wydajność dysku twardego

Do zmierzenia osiągów swojego dysku możesz użyć np. bezpłatnego narzędzia Crystal Disk Mark. Gdy zakończysz testy, w pierwszym wierszu na samej górze okna ujrzysz prędkość transmisji przy sekwencyjnym odczytywaniu i zapisywaniu danych. Parametry te odgrywają istotną rolę przede wszystkim podczas kopiowania ogromnej ilości danych, np. z dysku zewnętrznego lub na taki dysk. Nowoczesne, konwencjonalne dyski osiągają przeciętnie tempo w zakresie od 100 do 150 MB/s, modele SSD zaś uzyskują transfer rzędu 400-500 MB/s. Kolejne dwa wiersze podają przepustowość dysku przy losowym odczytywaniu i zapisywaniu bloków danych o rozmiarze 512 lub 4 KB. Te rezultaty są bardzo miarodajne, bo w praktyce dysk twardy bardzo często wykonuje właśnie operacje tego typu. W tej kategorii triumfują dyski SSD, przesyłając dane z prędkościami rzędu 500 MB/s i 40 do 120 MB/s. Osiągając wynik na poziomie mniej więcej 50 MB/s i 0,5 do 1,5 MB/s, konwencjonalne dyski talerzowe leżą daleko w tyle. W teście System Storage programu benchmarkowego PCMark 7 dyski ferromagnetyczne otrzymały ok. 2000 punktów, podczas gdy modele SSD prześcigają je dwu- a nawet trzykrotnie uzyskując ponad 5000 punktów.

Szybszy pecet "od ręki"

Chcąc zamontować nowy dysk w laptopie, musisz przykręcić do niego wspornik (widoczny na górze), a dopiero potem umieścić w niszy dyskowej (widoczna po prawej stronie).

Jak zamontować nowy dysk twardy

Komputer stacjonarny. Przymocuj dysk SSD do wspornika montażowego (powinien być w zestawie), po czym umieść go w wolnej kieszeni obudowy komputera i przykręć blachę za pomocą dołączonych śrubek. Podłącz dysk kablem SATA służącym do przesyłania danych do gniazda na płycie głównej, zaś w gniazdo zasilania włóż wtyczkę kabla zasilającego SATA prowadzącego z zasilacza. Z reguły najlepszym rozwiązaniem jest ponowne zainstalowanie całego systemu Windows na nowym dysku. W odróżnieniu od przeniesienia gotowego systemu pozbędziesz się w ten sposób balastu i uzyskasz optymalnie skonfigurowany system. Zanim zabierzesz się do instalowania, sprawdź ustawienia BIOS-u dotyczące kontrolera twardego dysku. Powinna być tu włączona opcja AHCI lub RAID. W niektórych płytach głównych parametr ten nosi nazwę Enhanced.

Komputer przenośny. Odradzamy instalowanie dysku SSD w bardzo leciwym laptopie. Jeżeli dysponuje interfejsem pamięci masowej PATA (zamiast SATA), nawet dysk tego rodzaju nie przyniesie wzrostu wydajności. W przeciwnym razie wybierz model SATA w formacie 2,5-cala.

Aby wymontować stary dysk, musisz odkręcić klapkę na spodzie notebooka. Teraz ostrożnie wyciągnij dysk z gniazda. W niektórych komputerach jest przykręcony do wspornika. Sprawdź, zanim zaczniesz wyjmować dysk. Następnie odkręć blachę wspornika od dysku twardego i przykręć ją do modelu SSD. Umieść przygotowany w ten sposób dysk w niszy dyskowej i wsuń w gniazdo SATA. Jeżeli zamierzasz od nowa zainstalować Windows, możesz po prostu wyjąć stary i włożyć nowy dysk. Jeśli jednak wolisz przenieść zainstalowany egzemplarz systemu na nowy dysk, skorzystaj z zestawu migracyjnego dołączanego przez wielu producentów. Składa się z przejściówki USB na SATA i oprogramowania do klonowania partycji. Aplikacją tą skopiujesz Windows z jednego napędu na drugi, podłączając uprzednio dysk SSD do portu USB przy użyciu przejściówki. Jeśli brakuje takiego zestawu, oprócz narzędzia klonującego potrzebna ci będzie obudowa na nośniki 2,5-calowe, aby umieścić w niej dysk SSD. Przeważnie dyski tego typu oferują mniejszą pojemność od modeli talerzowych, więc być może musisz zmniejszyć ilość kopiowanych danych. Na dysku SSD najlepiej ulokować system operacyjny i najważniejsze aplikacje. Pliki użytkownika, a także kolekcje muzyczne i filmowe najlepiej zgromadzić na zewnętrznym dysku. Tylko w dużych laptopach przewidziano dwie nisze. W drugą można włożyć dysk SSD na system Windows, a dotychczasowy napęd systemowy przejmie rolę magazynu na pliki użytkownika. To samo dotyczy wielu ultrabooków, w których oprócz konwencjonalnego nośnika umieszczono niewielki bufor w postaci dysku SSD w formacie mSATA. Można go wymienić na większy model w tym samym formacie, aby zainstalować na nim system operacyjny.

Gdy robi się gorąco...

Wydajniejsze podzespoły emitują dużo ciepła, więc warto się upewnić, że układ chłodzenia skutecznie odprowadza jego nadmiar z komputera. Działanie wentylatorów i bieżącą temperaturę pomoże ci monitorować program Cpu-Z.

Komputery stacjonarne. Zapewniaj dobrą cyrkulację powietrza, regularnie usuwając kurz zbierający się przy otworach wentylacyjnych i na łopatkach wentylatora. Ponadto pospinaj w wiązki kable wewnątrz obudowy. Jeśli to możliwe w twoim komputerze, rozważ wymianę wentylatorów na wydajniejsze. Zasadniczo im większy wentylator, tym lepiej. Nawet jeśli nie musi pracować z pełną mocą, obraca się wolniej, a więc działa znacznie ciszej. Instalując wentylator, upewnij się, że powietrze będzie przepływało we właściwym kierunku.

Komputery przenośne. W wypadku laptopów należy zapewnić dobrą cyrkulację powietrza i sprawdzić, czy otwory wentylacyjne nie są zasłonięte jakimiś przedmiotami. W razie potrzeby można nabyć specjalną podkładkę chłodzącą. Przed zakupem upewnij się, że pasuje rozmiarem do twojego modelu. Powinna być perforowana i zapewniać możliwość płynnego regulowania prędkości obrotowej wentylatorów.