Szybszy pecet "od ręki"

Praktycznie w każdym systemie zdarza się element, który spowalnia pozostałe podzespoły. Jeśli twój komputer stacjonarny lub laptop ma już kilka lat, z pewnością zauważysz, że coraz trudniej na nim pracować. Z myślą o tym problemie, który dotyka większość użytkowników, opracowaliśmy poradnik, w którym opisujemy, jak zbadać wydajność najważniejszych elementów komputera, takich jak procesor, pamięć RAM, karta graficzna czy dysk twardy. Podpowiadamy, jakie rezultaty oznaczają potrzebę wymiany sprzętu na nowszy, i radzimy, jak zamontować nowy podzespół.

Animacja w nowych grach nie jest generowana płynnie, obróbka filmów i plików graficznych pochłania mnóstwo czasu, a nawet przy przeglądaniu zasobów internetowych z kilku(nastoma) otwartymi jednocześnie stronami na oddzielnych kartach komputer sprawia wrażenie ospałego. Co zrobić w takiej sytuacji? Można, rzecz jasna, wzruszyć ramionami, pogodzić się z losem i nadal pracować w żółwim tempie. Albo sięgnąć głęboko do portfela i nabyć nowy komputer. Jest też trzecie wyjście - mając do dyspozycji odpowiednie narzędzia, uda ci się bez problemu wykryć, który składnik komputera hamuje cały system. I zamiast całego peceta lub notebooka wystarczy wówczas dokupić nowy podzespół - kartę graficzną, dysk twardy lub moduły pamięci - aby wycisnąć więcej mocy ze swojego sprzętu.

Przed rozkręceniem komputera koniecznie odłącz go od zasilania i pozbądź się ewentualnych ładunków elektrostatycznych, bo mogłyby trwale uszkodzić podzespoły elektroniczne. W tym celu wystarczy dotknąć uziemionego przedmiotu, np. kaloryfera lub rury centralnego ogrzewania.

Wydajność procesorów

Wydajność procesorów

Procesor - jakie korzyści da nowe CPU

Już sama częstotliwość taktowania zegara, która w nowych procesorach jest wyższa niż w starszych, przynosi wzrost wydajności. Jednak w wielu pecetach i laptopach jednostka centralna już nie jest wąskim gardłem systemu. Dlatego wymiana procesora daje wymierne korzyści tylko w niektórych zastosowaniach. Na przykład jeśli często konwertujesz pliki audio i wideo, szybszy procesor pozwoli ci zaoszczędzić czas. Wydajne układy wielordzeniowe lepiej radzą sobie ze skomplikowanymi czynnościami, wymagającymi wielozadaniowości - takimi jak montaż materiału wideo w trakcie przeglądania kilku witryn internetowych otwartych na oddzielnych kartach. Modernizacja układu CPU skróci także czas wykonywania takich czynności, jak przeszukiwanie dużych zasobów danych (korespondencji w skrzynkach pocztowych), szyfrowanie plików i ich kompresowanie. Jednak liczą się nie tylko częstotliwość taktowania i pojemność pamięci podręcznej. Specjalne instrukcje i profilowany sprzęt pozwalają nowoczesnym procesorom bardzo sprawnie wykonywać określone zadania nawet przy niskim taktowaniu. Na przykład układy Intel Core trzeciej generacji oferują szybsze szyfrowanie za pomocą zestawu instrukcji AES-NI bądź konwertowanie filmów za pomocą technologii Quick Sync Video. W wypadku laptopa wymiana procesora może się opłacić, jeśli często wykonujesz w trybie zasilania bateryjnego zadania wymagające dużej mocy obliczeniowej. Wprawdzie nowy układ CPU będzie zapewne zużywać nieco więcej energii, za zapewni to większą wydajność, a więc szybsze wykonanie powierzonych mu zadań.

Aplikacja Cinebench analizuje wydajność całego procesora i poszczególnych rdzeni. Oprócz wyników prezentuje wartości porównawcze innych platform sprzętowych.

Aplikacja Cinebench analizuje wydajność całego procesora i poszczególnych rdzeni. Oprócz wyników prezentuje wartości porównawcze innych platform sprzętowych.

Jak zmierzyć wydajność procesora

Dokładne przeanalizowanie wydajności procesora umożliwia program Cinebench. Podaje nie tylko łączną wydajność układu CPU, lecz ustala nawet wydajność poszczególnych rdzeni. Na wykresie zamieszczamy rezultaty niektórych typów procesorów. Porównując je z uzyskanym przez ciebie wynikiem, oszacujesz wydajność procesora. W komputerze przystosowanym w pełni do zastosowań multimedialnych łączna wydajność procesora powinna przekroczyć cztery punkty. Jeśli natomiast przykładasz największą wagę do wydajności w grach, każdy rdzeń powinien osiągnąć wydajność na poziomie powyżej jednego punktu.

W procesorach desktopowych, a więc przeznaczonych do komputerów stacjonarnych, rej wodzi obecnie Intel Core i7-3960X. W kategorii wydajności łącznej uzyskał niespełna dziesięć punktów, wydajność pojedynczego rdzenia oceniono zaś na niecałe półtora punktu. Na ostatnich miejscach zestawienia uplasowały się układy Intela serii Atom, z oceną od 0,2 do 0,6 punktu. Podobne zróżnicowanie wydajności wykazują procesory przeznaczone do laptopów. Najszybsze modele z serii Core i7, a więc czterordzeniowe 3740QM i 3840QM, wypadły w testach z użyciem Cinebench około trzydzieści razy lepiej od procesora do netbooków, takiego jak chociażby Atom N270.

Ten procesor da się wymienić. Wkręt z nacięciem prostym w dolnej części układu CPU sygnalizuje, że jest on umieszczony w podstawce. Po odkręceniu zestawu chłodzącego, który jest przytwierdzony trzema wkrętami z nacięciem krzyżowym, możesz wyjąć procesor.

Ten procesor da się wymienić. Wkręt z nacięciem prostym w dolnej części układu CPU sygnalizuje, że jest on umieszczony w podstawce. Po odkręceniu zestawu chłodzącego, który jest przytwierdzony trzema wkrętami z nacięciem krzyżowym, możesz wyjąć procesor.

Jak zamontować nowy procesor

Komputer stacjonarny. Elementem, który stanowi pewne ograniczenie przy wymianie procesora, okazuje się płyta główna, bo musi obsługiwać nowy, wydajniejszy model. Jeżeli twój komputer ma już trzy lata lub jest jeszcze starszy, być może, nie obejdzie się bez wymiany płyty, co zwiększy nakład pracy i koszt inwestycji.

Bardzo szczegółowe informacje na temat swojej płyty głównej (a także wszystkich pozostałych podzespołów komputera) uzyskasz za pomocą programu SIW - System Information for Windows. Po zainstalowaniu i uruchomieniu go rozwiń gałąź Sprzęt | Płyta główna (Hardware | Motherboard). Najważniejsze parametry ujrzysz w podsumowaniu na samej górze panelu, po prawej stronie. Przede wszystkim zanotuj nazwę producenta, model i wersję płyty. Odwiedź stronę producenta, przejdź do działu pomocy technicznej i odszukaj zapisany uprzednio model płyty. najprawdopodobniej znajdziesz tu listę zgodnych lub obsługiwanych procesorów (np. o nazwie CPU compatibility list lub Supported CPU’s lub podobnej) wraz z wymaganą wersją BIOS-u. W niektórych wypadkach jest możliwe pobranie listy, nieodzownych plików, a także instrukcji instalowania. Gdy przejdziesz z gałęzi Płyta główna do gałęzi BIOS we wspomnianym powyżej programie SIW, ustalisz wersję zainstalowanego BIOS-u.

Teraz porównaj listę wyświetloną w witrynie producenta z wykresem wydajności. Jeżeli znajdziesz na obu model spełniający twoje wymagania względem wydajności, możesz wymienić swój stary procesor bez wielkiego nakładu pracy. W razie potrzeby uprzednio zaktualizuj BIOS, stosując się do wskazówek producenta. Następnie wyłącz komputer, odłącz go od sieci zasilania i otwórz obudowę peceta. Zdejmij z procesora element chłodzący i zwolnij dźwignię mocowania. Teraz wymień procesor w podstawce i ponownie dociśnij dźwignię. Po naniesieniu cienkiej warstwy pasty termoprzewodzącej na wierzchnią ścianę procesora przykręć nań układ chłodzenia.

Komputer przenośny. Wymiana procesora w laptopie okazuje się dość uciążliwa - jeśli w ogóle jest możliwa. W wielu notebookach dostępnych obecnie na rynku (przede wszystkim w szczególnie płaskich modelach) procesor jest na stałe przylutowany do płyty głównej, więc nie można zastąpić go wydajniejszym modelem. Wyjęcie jednostki jest możliwe tylko w laptopach z procesorem w obudowie PGA (Pin Grid Array). Poza tym zmodernizowanie o więcej niż jedną generację odpada chociażby dlatego, że producenci procesorów zmieniają typ podstawki prawie w każdej nowej serii układów. A nawet jeśli trafisz na procesory o tym samym typie podstawki, np. Intel Core drugiej i trzeciej generacji, które umieszcza się w gnieździe Socket G2 (PGA988B), i tak przeważnie nie ma mowy o wymianie, bo zarówno chipset, jak i BIOS muszą obsługiwać nowy układ CPU - a mało który producent zadaje sobie na tyle trudu, aby spełnić ten warunek. Dlatego można wstawić jedynie szybszy model tej samej generacji. Sprawdź, czy twój model laptopa jest oferowany także w wariantach z innym procesorem. Jeśli tak, masz sporą szansę, że zainstalowany lub zaktualizowany BIOS wykryje nową jednostkę CPU. A jeśli twój laptop dysponuje dwurdzeniowym procesorem, a ten sam model jest dostępny także w wersji z układem czterordzeniowym, możesz wyjść z założenia, że układ chłodzenia jest przystosowany do obsługi wydajniejszej jednostki CPU.

Przeważnie trzeba otworzyć cały spód notebooka, aby dostać się do płyty głównej i procesora. W niektórych modelach konieczne okazuje się wyjęcie klawiatury. Następnie należy zdjąć wentylator i radiator, aby odsłonić procesor. Jest on przymocowany do podstawki wkrętem (z nacięciem prostym) lub specjalnym mechanizmem z dźwigienką luzującą. Po zwolnieniu tej dźwigni lub odkręceniu wkrętu zetrzyj resztki pasty termoprzewodzącej z radiatora i nanieś świeżą warstwę. Gdy wymienisz procesor w podstawce i dobrze go zamocujesz, możesz nałożyć radiator i wentylator, po czym złożyć wszystkie elementy laptopa.

Szczegółowa centrala informacji – to narzędzie zapewnia dogłębne informacje na temat poszczególnych podzespołów komputera. Sprawdzisz nim m.in., jaka pamięć tkwi w twoim pececie lub laptopie.

Szczegółowa centrala informacji – to narzędzie zapewnia dogłębne informacje na temat poszczególnych podzespołów komputera. Sprawdzisz nim m.in., jaka pamięć tkwi w twoim pececie lub laptopie.

Pamięć RAM - po co większa pojemność

Rozszerzenie pojemności z dwóch do czterech gigabajtów znacznie podniesie wydajność zarówno w komputera stacjonarnego, jak i przenośnego. Zwiększona w ten sposób pamięć da korzyści w prawie wszystkich zastosowaniach. Natomiast powiększając zasoby pamięci z czterech do ośmiu gigabajtów, nie należy oczekiwać równie dużego wzrostu wydajności. Jeżeli jednak używasz jednocześnie kilku aplikacji, które wymagają dużej ilości pamięci, lub lubisz gry pochłaniające duże zasoby RAM-u, taka decyzja jest jak najbardziej uzasadniona - jednak pod warunkiem, że korzystasz z 64-bitowego systemu operacyjnego i oprogramowania, które potrafi wykorzystać całą udostępnioną przestrzeń adresową pamięci operacyjnej.

Przed zakupem sprawdź koniecznie, jak dużą pojemność i jaki typ pamięci akceptuje chipset lub wewnętrzny kontroler pamięci w procesorze. Na przykład wiele chipsetów starszej daty może zaadresować obszar pamięci nieprzekraczający 4 GB, a netbooki radzą sobie z pamięcią RAM o pojemności nie większej niż 2 GB. Gdy zainstalujesz w takim komputerze więcej pamięci, zostanie po prostu zignorowana.

Jak zmierzyć wydajność pamięci RAM

Przeanalizowanie właściwości zainstalowanej pamięci RAM okazuje się znacznie lepszym rozwiązaniem od przeprowadzania konkretnych testów wydajności. Oprócz łącznej pojemności pamięci operacyjnej bardzo istotnymi parametrami są częstotliwości taktowania, czasy dostępu i kanały transmisji danych. Również w tym zadaniu pomoże ci narzędzie System Information for Windows. Przejdź w nim do gałęzi Sprzęt | Pamięć (Hardware | Memory). Podstawowe informacje widnieją w sekcji Memory Summary. W wierszu Maximum Capacity ujrzysz łączną pojemność zainstalowanej pamięci. Sprawdź najpierw, czy w ogóle możesz rozszerzyć pamięć swojego komputera. Biorąc pod uwagę powyższe rady, zastanów się, czy wstawienie dodatkowych modułów RAM przyniesie jakieś korzyści w twoim komputerze. Porównaj liczbę podaną w wierszu Memory Slots z informacjami w poniższych rubrykach Device Locator - Slot 1 itd. W ten sposób sprawdzisz, czy wszystkie gniazda pamięci są zajęte. Jeśli tak, musisz wygospodarować miejsce na nowe moduły, a w zaistniałej sytuacji zapewne nie uda ci się ponownie wykorzystać dotychczasowych układów RAM (przynajmniej nie wszystkich).

Ogólnie rzecz biorąc, obowiązuje zasada, że największy wzrost wydajności uzyskuje się, rozszerzając pamięć operacyjną komputera. Skoro zamierzasz zmodernizować swój sprzęt, kup moduły zapewniające najwyższą częstotliwość taktowania i najkrótszy czas dostępu, które obsługuje twój komputer. Pamięć RAM nadal jest stosunkowo niedroga, a niewielka dopłata za układy o lepszych parametrach okaże się dobrą inwestycją. Jednak wymiana starych modułów pamięci na nowe o tej samej pojemności, lecz oferujące wyższą częstotliwość taktowania i/lub krótszy czas dostępu przeważnie nie powoduje odczuwalnego wzrostu wydajności. Jedyny wyjątek stanowi komputer z przetaktowanym procesorem. Jeśli zamierzasz podkręcić częstotliwość taktowania swojego układu CPU, szybsza pamięć może się opłacić.

W wielu większych laptopach z ekranem o 15,6- lub 17-calowej przekątnej wystarczy otworzyć klapkę na spodzie, aby dostać się do modułów pamięci RAM.

W wielu większych laptopach z ekranem o 15,6- lub 17-calowej przekątnej wystarczy otworzyć klapkę na spodzie, aby dostać się do modułów pamięci RAM.

Jak zamontować nową pamięć RAM

Komputer stacjonarny. Wymiana pamięci w pececie przeważnie nie przysparza większych problemów. Wyłącz komputer, odłącz go od sieci zasilania i otwórz obudowę. Odchyl do zewnątrz uchwyty mocujące umieszczone przy krańcach gniazd pamięci, i wyciągnij w razie potrzeby moduły RAM z gniazd, które chcesz zwolnić na nową pamięć. Następnie wsuń nowe moduły właściwą stroną w gniazda tak, aby uchwyty się zatrzasnęły.

Komputer przenośny. Przede wszystkim należy się zaopatrzyć we właściwe moduły, czyli obsługiwane przez laptop. Pozostałe kwestie są na tym etapie nieistotne. Dlatego sprawdź, jakiego typu układy RAM są zainstalowane w twoim notebooku - moduły SO-DIMM w wersji DDR2 lub DDR3. Możesz wymienić układy pamięci tylko na moduły tego samego rodzaju. Choć zarówno układy DDR2, jak i DDR3 mają tyle samo styków (tzn. 240), ze względu na inaczej usytuowane wyżłobienia nie dają się zainstalować w gnieździe innego formatu. Chcąc uzyskać najwyższą wydajność pamięci, trzeba zastosować dwa identyczne moduły. Wówczas kontroler pamięci włącza tryb Dual Channel (dwukanałowy), który umożliwia dwukrotnie większą prędkość transmisji danych. Ponadto warto wybrać układy RAM z najwyższą częstotliwością taktowania obsługiwaną przez twój laptop - np. moduły DDR3 1333 w wypadku procesora Intel z serii Sandy Bridge. Jeśli nowe układy będą spełniały te podstawowe wymagania, nie powinny sprawiać żadnych problemów. Gdy chcesz mieć całkowitą pewność, że zaopatrujesz się w odpowiednie moduły, możesz przywołać witryny takich producentów jak Crucial lub Kingston, podać w nich model swojego notebooka i wybrać jedną z otrzymanych propozycji.

W wielu modelach laptopów gniazda pamięci kryją się pod niewielką klapką na spodzie urządzenia. Klapka ta jest przeważnie przymocowana wkrętem z nacięciem krzyżowym. Tymczasem w niektórych notebookach trzeba zdjąć klawiaturę, aby dostać się do gniazd RAM. W ultrabookach pamięć jest zazwyczaj przylutowana do płyty głównej, co uniemożliwia jej modernizację.