Uruchamianie systemu z poziomu sieci

Komputer klasy PC potrafi nie tylko wczytać system operacyjny zainstalowany na lokalnym dysku twardym, lecz także na jednym z dysków sieciowych. Opisujemy, jak skorzystać z tej funkcji, aby uruchamiać Linuksa lub korzystać z komputerów, które nie są wyposażone w dysk twardy.


Większość komputerów obsługuje rozwiązanie PXE (Preboot Execution Environment), które umożliwia uruchamianie systemu operacyjnego za pośrednictwem sieci lokalnej. Taki tryb rozruchu komputera z poziomu sieci stosuje się przeważnie w jednym z trzech celów. Po pierwsze pozwala on instalować system operacyjny poprzez sieć bez konieczności używania nośników instalacyjnych takich jak płyta CD/DVD czy pendrive. Po drugie można wczytywać cały system operacyjny z dysku sieciowego, co przydaje się, gdy komputer nie jest wyposażony w dysk twardy, lub gdy użytkownik chce okazjonalnie uruchamiać środowisko Linux (nie instalując go na dysku lokalnym komputera). Po trzecie można za pomocą trybu PXE wczytać system awaryjny lub system ratunkowy, aby wykonywać czynności konserwacyjne lub naprawcze za pośrednictwem sieci. W poniższym materiale opisujemy sposób takiego skonfigurowania komputera wyposażonego w środowisko Ubuntu, aby inne pecety mogły pozyskiwać z niego przez sieć pliki instalacyjne lub wszystkie pliki wymagane do uruchomienia systemu operacyjnego. Podaną instrukcję można zastosować zasadniczo także do innych dystrybucji Linuksa, jednak w tym wypadku poszczególne czynności konfiguracyjne mogą nieco odbiegać od opisu. W oddzielnej ramce przedstawiamy procedurę uruchamiania systemu Windows przez sieć lokalną. Wymagane do tego celu oprogramowanie zamieszczamy na płycie wirtualnej.

Aby można było uruchamiać komputer za pośrednictwem sieci lokalnej, trzeba włączyć obsługiwanie trybu PXE przez kartę sieciową.

Aby można było uruchamiać komputer za pośrednictwem sieci lokalnej, trzeba włączyć obsługiwanie trybu PXE przez kartę sieciową.

1. Wymagania środowiska PXE

Aby komputer dopuszczał uruchamianie systemu operacyjnego poprzez sieć lokalną, zarówno BIOS, jak i karta sieciowa muszą obsługiwać tryb PXE. Rozwiązanie to działa z reguły tylko poprzez interfejs Ethernet, a więc tylko w sieciach kablowych. Karty WLAN obsługujące PXE należą do rzadkości. Chcąc sprawdzić, czy twój komputer umożliwia uruchamianie w trybie PXE, musisz przywołać menu konfiguracyjne BIOS-u. Zależnie od modelu komputera trzeba w tym celu nacisnąć klawisz [Delete], [Esc] lub klawisz [F2] tuż po włączeniu urządzenia. Niektóre komputery wyświetlają stosowny komunikat na ekranie powitalnym. Opcja trybu PXE mieści się przeważnie w menu Boot. W niektórych modelach menu Onboard Device Configuration lub LAN Controller zawiera opcję, którą włączysz tryb PXE w karcie sieciowej. W wielu komputerach można ponadto przywoływać menu rozruchowe klawiszem [F8], [F10] lub [F12]. Za jego pośrednictwem wybierzesz uruchomienie systemu z wbudowanego dysku twardego lub dysku w sieci. Oprócz tego nie obejdziesz się bez drugiego peceta, który – pełniąc rolę serwera – będzie udostępniał wymagane pliki innym pecetom (pełniącym rolę komputerów klienckich). W poniższym artykule wychodzimy z założenia, że użytkownik przeznaczy do celów PXE komputer z zainstalowanym systemem Linux. Niemniej jednak są dostępne także serwery NAS (Network Attached Storage), np. firmy Synology, które można skonfigurować jako serwery PXE.

Za pomocą programu Serva można utworzyć i skonfigurować serwer TFTP w środowisku Windows. Za jego pośrednictwem można np. zainstalować w trybie PXE system Windows 7 lub 8 poprzez sieć lokalną.

Za pomocą programu Serva można utworzyć i skonfigurować serwer TFTP w środowisku Windows. Za jego pośrednictwem można np. zainstalować w trybie PXE system Windows 7 lub 8 poprzez sieć lokalną.