10 największych mistyfikacji Wikipedii

Wikipedia właśnie obchodziła swoje 10 urodziny. Jimmy Wales, zaczynając od zera, zbudował jedną z największych potęg współczesnego Internetu. Celem jaki stawia sobie Wikipedia może być zebranie całej wiedzy posiadanej przez ludzi, ale dla niektórych jest to doskonała okazja do tworzenia mistyfikacji.

Postanowiliśmy rzucić okiem jakie tajemnice skrywa Wikipedia i wybraliśmy dziesięć największych mistyfikacji. Trzeba przyznać, że niektóre są naprawdę wyszukane. Jeśli uważacie, że pominęliśmy coś istotnego, dajcie nam znać w komentarzach.

Zamieszanie Essjaya

Jimmy Wales - twórca Wikipedii

Jimmy Wales - twórca Wikipedii

Sprawa była tak duża, że doczekała się swojej własnej strony na Wikipedii. Wszystko zaczęło się w lutym 2007 roku, kiedy jeden z administratorów Wikipedii znany jako Essjay został zdemaskowany jako oszust. Okazało się, że podał nieprawdziwe informacje na temat swojego wykształcenia i doświadczenia zawodowego.

Oprócz tego, że wpisał jej na swojej stronie na Wikipedii, to również okłamał dziennikarkę magazynu New Yorker, Stacy Shiff. Essjay pracował dla Wikipedii od 2005 roku, utrzymując, że uczy teologii i ma doktorat z teologii i prawa kanonicznego. Ponadto pracował w siostrzanej firmie Wikipedii, zwanej Wikia. Po ujawnieniu całej sprawy Jimmy Wales zaproponował nowy system weryfikacji oparty na referencjach, jednak ostatecznie został on porzucony - przynajmniej tak mówi artykuł na Wikipedii.

Edward Owens

To kolejna mistyfikacja, której założono własną stronę na Wikipedii. Edward Owens był zupełnie fikcyjną postacią, stanowiącą część mistyfikacji stworzonej przez studentów uniwersytetu Georga Masona, jako część projektu naukowego "Kłamiąc o przeszłości", którego celem miała być walka z historycznymi mistyfikacjami. Jedną z taktyk było stworzenie postaci Owensa, który rzekomo żył w latach 1852-1938 w stanie Virginia i w 1873 roku zajął się piractwem na wodach zatoki Chesapeake, aby przetrwać kryzys ekonomiczny. Po tym jak znane media, z USA Today na czele, dały się nabrać, profesor postanowił ujawnić, że cała sprawa została zmyślona.

Stephen Colbert powiększa populację słoni

Drogi Panie Colbert? Co my byśmy bez pana zrobili? Genialnym pomysłem Stephana Colberta, znanego satyryka i gospodarza satyrycznego show "Colbert Report", było przekonanie użytkowników, aby sami zrobili dopisek do encyklopedii mówiący o tym, że populacja słoni w Afryce zwiększyła się trzykrotnie w ciągu pół roku. Colbert jest również znany z wymyślenia wyrazu "truthiness" - po definicję zapraszamy na... Wikipedię. Showman opracował również pojęcie "wikiality", oznaczające "powszechną zgodę na tworzenie nowej rzeczywistości, którą wszyscy przyjmują za fakt.

Sinbad nie żyje? Nie to tylko jego kariera!

Ta szczypta Wiki-wandalizmu sprowadziła Wikipedię do poziomu gazet, które są znane z publikacji treści typu "Nie śpię, bo trzymam kredens". W tym wypadku Wikipedia podała informację o śmierci 50-letniego komika Sinbada. Mężczyzna dostał szybko całe mnóstwo maili, listów i telefonów, w tym od swojej córki. Po całym zdarzeniu, strony Sibada przez jakiś czas nie można było edytować. Miało to powstrzymać wandali przed kolejnymi zmianami. Z czasem takich akcji pojawiło się więcej. Fałszywą śmierć dopisano między innymi Miley Cyrus, Paulowi Reiserowi czy Sergeyowi Brinowi, a nawet senatorowi Edwardowi Kennedy'emu (kilka miesięcy przed jego faktyczną śmiercią).

Zamieszanie z biografiami czyli incydent Seigenthalera

W maju 2005 roku nieznany redaktor Wikipedii napisał fałszywy artykuł, w którym znalazła się informacja mówiąca, że 78-letni amerykański dziennikarz John Seigenthaler jest podejrzany o zabójstwo prezydenta Johna F. Kennedy'ego i prokuratora generalnego Roberta F. Kennedy'ego. Żadne sprostowanie nie pojawiło się przez kolejne cztery miesiące. Seigenthaler ostatecznie wziął sprawy w swoje ręce i na łamach USA Today napisał artykuł o całym incydencie. Po wszystkim Wales stwierdził, że Wikipedia umożliwia tworzenie nowych treści jedynie zarejestrowanym użytkownikom. Jednak niezarejestrowani wciąż mogą je edytować.

Założyciel Orange Julius nie wymyślił prysznica dla gołębi

Ken Jennings, mistrz amerykańskiego show "Jeopardy" i ogólnie bardzo łebski facet, odkrył jeden z najciekawszych przekrętów w historii Wikipedii. W artykule poświęconym sieci sklepów z napojami "Orange Julius" i jej założycielowi Juliusowi Freedowi, natknął się na całe mnóstwo śmiesznych i nieprawdziwych informacji. Najciekawszą z nich miała być ta, że pan Freed wynalazł kabinę prysznicową dla gołębi.

Historia ma jednak ciąg dalszy. Gdy "Orange Julius" został wykupiony przez firmę "Dairy Queen", ta, niczego nieświadoma, przeprowadziła całą kampanię reklamową, bazując na tej właśnie zmyślonej informacji. Mistyfikacja "prysznica dla gołębi" jest jedną z najdłużej żyjących w historii Wikipedii - została odkryta dopiero po pięciu latach. Można sobie zadać pytanie "ile jeszcze takich rzeczy tam wisi?"

Student nabiera światowe media

Jeśli jesteś dziennikarzem, Wikipedia jest dla ciebie doskonałym źródłem informacji. Musisz jednak pamiętać, aby zawsze je zweryfikować u innego źródła, jeśli nie chcesz opublikować steku bzdur (no chyba, że piszesz jakiś tani artykuł z cyklu "najlepsze 10 czegośtam...", taki jak ten). W 2009 roku znalazł się student, który postanowił pokazać, że dziennikarze mają najprawdopodobniej alergię na potwierdzanie informacji z Wikipedii. Shane Fitzgerald, student Uniwersytetu Dublińskiego umieścił sfabrykowany cytat w artykule dotyczącym zmarłego niedawno kompozytora Maurice'a Jarre'a.

Sam cytat nie szkodził nic muzykowi: "Można powiedzieć, że moje życia było jedną, długą ścieżką dźwiękową. Muzyka była moim życiem, muzyka dała mi życie i muzyka jest tym, dzięki czemu zostanę zapamiętany na długo po mojej śmierci. Kiedy umrę w mojej głowie usłyszą ostatni walc." To co nie zaszkodziło kompozytorowi, zaszkodziło wiarygodności gazet takich jak choćby The Guardian, który dał się nabrać i użył fałszywego cytatu w swoim artykule. Być może nikt by się nawet nie dowiedział o całej mistyfikacji, gdyby nie sam autor, który kilka miesięcy później przyznał, że wyniki jego eksperymentu mocno go zszokowały.

Rush Limbaugh okazuje się być tak niekompetentny jak inni

Logo Wikipedii jest znane na całym świecie

Logo Wikipedii jest znane na całym świecie

W 2010 roku Limbaugh spędził trochę czasu na rozmowach z Rogerem Vinsonem, sędzią federalnym, zaangażowanym w ustanowienie nowej ustawy zdrowotnej. Według New York Timesa gospodarz konserwatywnej audycji radiowej poinformował słuchaczy, że sędzia jest wielkim amatorem polowania i wypychania zwierząt, a w dodatku osobiście zabił kiedyś trzy niedźwiedzie, a następnie zatknął ich głowy nad drzwiami sali rozpraw, aby "wlać w serca oskarżonych boski strach".

W rzeczywistości sędzia Vinson nigdy w życiu nie strzelił niczym innym niż korek od szampana, z wypychaniem zwierząt nie ma nic wspólnego, a jako prezes Amerykańskiego Stowarzyszenia Kamelii jest raczej obeznany z Camellia reticulata niż z Ursus arctos. Wszystko było spowodowane tym, że Rush (lub jego ludzie) przeczytali zmyślony artykuł na Wikipedii i bez weryfikowania uznali go za prawdziwy. Ludzie Limbaugha utrzymywali, że znaleźli te informacje w artykule Pensacola News Journal, ale taki artykuł po prostu nie istniał.

Mistyfikacja Henryka Batuty

Kolejna mistyfikacja, która doczekała się swojej własnej strony na Wikipedii. Żeby było ciekawiej, tym razem coś z naszego podwórka. Henryk Batuta (urodzony jako Izaak Apfelbaum) to fikcyjny rewolucjonista i polski komunista. Sfingowana biografia Batuty wskazywała, że urodził się w Odessie w 1898 roku i uczestniczył w rewolucji bolszewickiej. Według artykułu z Wikipedii, jedna z warszawskich ulic miała nosić nazwę "Henryka Batuty". Sporo gazet pisało o artykule, aż wreszcie zniknął w lutym 2006 roku. Miał on być protestem i zwróceniem uwagi na to, że wciąż wiele miejsc w naszym kraju nosi nazwy komunistycznych oficjeli, którzy niekoniecznie zasługują na to, aby cokolwiek honorować ich imieniem.

Tony Blair - czciciel Hitlera?

Nie mogliśmy przejść prze mistyfikacje Wikipedii aby choć raz nie wspomnieć o Hitlerze, prawda? Przynajmniej tak mówi prawo Godwina. Zatem do rzeczy: według artykułu na Wikipedii, były minister Wielkiej Brytanii Tony Blair, miałby powiedzieć, że będąc nastolatkiem trzymał w swojej sypialni portrety Hitlera. W tej chwili trudno nawet znaleźć dowód na to, że te słowa faktycznie były na Wikipedii, ale wzmianka o tym pojawia się na tylu stronach, że taki wpis po prostu musiał kiedyś istnieć.


Zobacz również