Windows 7 - Ratunku! Nie mogę uruchomić systemu

Nie jesteś w stanie uruchomić systemu Windows, a nie masz pod ręką awaryjnej płyty DVD. Korzystając z poniższych porad, zbadasz swój system. Być może uda ci się go nawet uratować.

Nie sposób wyliczyć wszystkich czynników uniemożliwiających prawidłowy rozruch komputera. Użytkownicy dysponujący awaryjną płytą DVD mają powody do radości. Jeśli bowiem przyczyna leży tylko po stronie oprogramowania, w większości wypadków można ją usunąć i przywrócić właściwe działanie systemu. Jeżeli jednak problem tkwi w podzespołach sprzętowych, rozwiązanie go może okazać kosztowne lub wręcz niemożliwe. I właśnie temu zagadnieniu chcemy poświęcić ten poradnik. Poniżej zamieszczamy porady, które pomogą ci uruchomić komputer i przywrócić jego sprawność nawet wtedy, gdy nie masz pod ręką systemu awaryjnego, z którego mógłbyś skorzystać w trudnej sytuacji.

Startowa płyta DVD - uniwersalne lekarstwo

Niemalże każde fachowe czasopismo o profilu komputerowym dołącza od czasu do czasu tzw. płytę awaryjną lub płytę ratunkową. W wypadku wydań online mogą to być pliki obrazu gotowe do nagrania na pusty nośnik lub systemy działające z kieszonkowego dysku USB. W większości wypadków autorzy takich systemów wyznaczają sobie określony cel taki jak np. ratowanie systemu, tworzenie kopii zapasowych bądź zwalczanie i usuwanie złośliwego oprogramowania. Wówczas wyposażają swoją płytę awaryjną w specjalistyczne narzędzia przeznaczone do danego typu zadań. Jednak niekiedy płyta ratunkowa zawiera oprogramowanie z wszystkich wymienionych dziedzin, pokrywając pełne spektrum zadań. Mając w odwodzie taki nośnik, możesz stawić czoła większości usterek software’owych związanych ze swoim systemem. Jednak zasadniczo wszystkie typy takich nośników ratunkowych działają zgodnie z tym samym schematem. Nośnik startowy zwany także bootowalnym, a więc taki z którego można uruchomić dodatkowy system niezależnie od systemu zainstalowanego na twardym dysku komputera, daje użytkownikowi możliwość znalezienia i naprawienia usterki w systemie operacyjnym, który odmawia posłuszeństwa. W większości wypadków nośniki ratunkowe dysponują odpowiednio przygotowaną dystrybucją środowiska Linux wzbogaconą o preinstalowany zestaw oprogramowania.

Zobacz również:

W sytuacji, gdy Windows ulegnie uszkodzeniu i nie będzie możliwe ponowne uruchomienie tego systemu, nośnik naprawczy okazuje się wyjątkowo przydatnym i wygodnym w użyciu lekarstwem. Wystarczy włożyć krążek CD/DVD do napędu lub umieścić pendrive w gnieździe USB (uprzednio warto sprawdzić kolejność sprawdzania napędów startowych w BIOS-ie) i dokonać rozruchu. Alternatywny system pomoże wykryć problem, usunąć go i przywrócić pierwotną funkcjonalność środowiska Windows. O pechu mogą mówić użytkownicy, którzy popadli właśnie w takie tarapaty, lecz nie mają do dyspozycji odpowiedniej płyty ratunkowej.

Opcje odzyskiwania systemu
Nazwa polska Nazwa angielska Opis
Narzędzie do naprawy systemu podczas uruchomienia Startup Repair Po wybraniu tego polecenia Windows samodzielnie próbuje ustalić przyczynę awarii - problem, który uniemożliwia poprawne uruchomienie systemu. Jeśli narzędzie znajdzie błąd, automatycznie naprawi go.
Przywracanie systemu System Restore To polecenie odtworzy poprzedni stan systemu, w którym działał bez zarzutu. Wymagany odpowiedni punkt przywracania.
Odzyskiwanie obrazu systemu System Image Recovery Jeśli masz zapasową kopię swojego systemu w postaci pliku obrazu, możesz go wgrać za pomocą właśnie tej funkcji.
Diagnostyka pamięci systemu Windows Windows Memory Diagnostic Po wskazaniu tego polecenia Windows bada pamięć operacyjną (moduły RAM) pod kątem ewentualnych usterek.
Wiersz polecenia Command Prompt Za pomocą tego polecenia przywołasz okno wiersza polecenia Windows (znane także pod pojęciem konsoli tekstowej). W oknie tym fachowcy mogą ręcznie naprawiać środowisko startowe Windows, wpisując odpowiednie polecenia.

Pierwsza pomoc w razie awarii systemu

Jeżeli po naciśnięciu włącznika w obudowie komputera jest przez chwilę widoczny ekran powitalny wyświetlany przez BIOS, a po chwili monitor staje się ciemny lub ponownie pojawia się na nim wspomniany ekran startowy, jest jeszcze nadzieja, że problem tkwi w oprogramowaniu, a więc w samym systemie operacyjnym. Usterka podzespołów sprzętowych - przynajmniej na tę chwilę - jest raczej mało prawdopodobna. Awaria systemu Windows może być spowodowana wieloma przyczynami. Na przykład złośliwy kod wirusa lub niechlujnie zaprogramowana aplikacja mogła uszkodzić menedżer rozruchu Windows. W tej sytuacji system nie potrafi sobie poradzić z procedurami uruchamiania, bo brakuje mu parametrów nieodzownych do jego wczytania.

Jeśli właśnie w tym tkwi problem, włóż swoją instalacyjną płytę DVD systemu Windows 7 do napędu i ponownie uruchom komputer. Następnie wskaż polecenie Napraw komputer w lewym dolnym narożniku ekranu. Wybierz opcję Użyj narzędzi odzyskiwania, które mogą pomóc rozwiązać problemy z uruchamianiem systemu Windows i zaznacz system Windows, który odmawia posłuszeństwa. Potwierdź przyciskiem Dalej. W ten sposób dotrzesz do okna Opcje odzyskiwania systemu. Kliknij w nim polecenie Narzędzie do naprawy systemu podczas uruchomienia i poczekaj, aż instalator znajdzie i usunie przyczyny problemów uniemożliwiających wczytywanie Windows. Wówczas kliknij przycisk Zakończ, wyjmij instalacyjny krążek DVD z napędu i zainicjuj ponowne uruchomienie systemu. Wszystko brzmi bardzo prosto, bo oprogramowanie wykonuje większość czynności automatycznie - pod warunkiem, że masz do dyspozycji instalacyjny krążek systemu Windows.

Tymczasem producenci zestawów komputerowych i laptopów już nie dołączają instalacyjnych płyt DVD, lecz umieszczają na twardym dysku plik obrazu systemu, przenosząc na użytkownika obowiązek nagrania płyty. W innych wypadkach jest program archiwizujący partycję systemową, który tworzy plik obrazu składający się z kilku woluminów. Aby w razie awarii móc przywrócić pierwotny stan systemu, trzeba utworzyć taką kopię zapasową i nagrać ją na puste nośniki DVD (przeważnie zajmuje ok. 5 do 6 płyt). Przy pierwszym uruchomieniu system wyświetla odpowiednie przypomnienie, a wygodny kreator przeprowadza użytkownika przez poszczególne etapy sporządzania i nagrywania takiego rezerwowego duplikatu.

Naprawa Windows 7 bez startowej płyty DVD

Jednak nawet jeśli nie masz instalacyjnego krążka Windows, ani nie byłeś na tyle przezorny, aby nagrać wspomnianej kopii zapasowej na nośniki, wcale nie musisz kopać z przekleństwem na ustach w obudowę swojego peceta. Jeszcze nie wszystko stracone. Począwszy od Windows 7 systemy Microsoftu gromadzą na twardym dysku przydatne narzędzia - Opcje odzyskiwania systemu. Poniżej zamieszczamy zwięzłą instrukcję naprawiania systemu za pomocą tego oprogramowania.

Zaawansowane opcje rozruchuKliknij, aby powiększyćZaawansowane opcje rozruchu

Etap 1. Uruchamianie za pomocą Zaawansowanych opcji rozruchu

Włącz komputer. Tuż po zainicjalizowaniu BIOS-u naciśnij klawisz [F8] (być może konieczne okaże się kilkukrotne naciskanie tego przycisku). Na ekranie pojawi się okno konsoli tekstowej z menu Zaawansowane opcje rozruchu. Jest tu dostępnych kilka możliwości uruchamiania systemu w razie problemów, np. tryb awaryjny, tryb awaryjny z wierszem polecenia czy tryb debugowania. Zaznacz polecenie Napraw komputer i potwierdź naciśnięciem klawisza [Enter]. Poczekaj, aż system wczyta nieodzowne pliki. Teraz ujrzysz graficzny interfejs użytkownika, lecz w standardowej rozdzielczości VGA. Zależnie od twojego modelu komputera wszystkie wyświetlane elementy mogą być w języku polskim lub angielskim. Pojawi się okno Opcje odzyskiwania systemu (lub System Recovery Options). Teraz trzeba wybrać odpowiedni układ klawiatury. Rozwiń w tym celu pole listy Wybierz metodę wprowadzania przy użyciu klawiatury (w angielskiej wersji językowej Select a keyboard input method i wskaż opcję (Polish (Programmers)). Układ oznaczony kodem 214 to tzw. klawiatura maszynistki, w którym są zamienione litery Y i Z, a polskich znaków diaktrycznych nie wprowadza się w połączeniu z klawiszem [Alt], lecz za pomocą klawiszy umieszczonych pomiędzy klawiszami [P] / [L] i [Enter].

Potwierdź, klikając przycisk Dalej (Next). W następnym etapie wybierz swoje konto użytkownika w polu listy Nazwa użytkownika (User name), po czym wprowadź odpowiednie hasło w polu o tej samej nazwie (w angielskojęzycznym interfejsie Password). W ten sposób dotrzesz do upragnionego okna z narzędziami do odzyskiwania systemu.

Etap 2. Uruchamianie za pomocą Zaawansowanych opcji rozruchu

W oknie Opcje odzyskiwania systemu (System Recovery Options) system oferuje do wyboru kilka możliwości. Pod każdą z opcji widnieje zwięzły opis działania danego narzędzia. W ten sposób nie musisz zastanawiać się, co się stanie, gdy klikniesz dane polecenie. Mimo wszystko, postanowiliśmy na wszelki wypadek opisać pokrótce poszczególne opcje (patrz ramka "Opcje odzyskiwania systemu"). Zauważ, że przedstawiony system naprawczy Windows 7 może być wzbogacony o dodatkowe opcje przez producenta komputera, np. o możliwość przywrócenia ustawień fabrycznych.

Opcje odzyskiwania systemuKliknij, aby powiększyćOpcje odzyskiwania systemu

Etap 3. Naprawianie środowiska rozruchowego Windows

Gdy klikniesz polecenie Narzędzie do naprawy systemu podczas uruchomienia (lub Startup Repair), system rozpocznie poszukiwanie błędów, a gdy je znajdzie, automatycznie usunie. W wielu wypadkach Windows zastępuje starszy menedżer rozruchu nowszą wersją, aby wykluczyć błędy i zmiany w kodzie programu. Operacja ta może zająć dużo czasu. Uzbrój się więc w cierpliwość i nie przerywaj tego procesu po upływie kilkunastu minut. Gdy czynności naprawcze dobiegną końca, zrestartuj system.

Urządzenia zewnętrzne uniemożliwiają uruchomienie systemu

Choć brzmi to nadzwyczaj dziwnie, nawet urządzenia zewnętrzne podłączone do twojego komputera mogą uniemożliwiać wczytanie systemu Windows. Najczęściej problemy tego typu przysparzają kieszonkowe dyski USB (pendrive), aparaty cyfrowe, karty pamięci i zewnętrzne twarde dyski. Przede wszystkim kłopoty z uruchamianiem systemu mogą się przydarzać w wypadku nieodłączonych lub niewyjętych nośników pamięci takich jak klucze USB czy przenośne dyski.

Nośniki USB a uruchamianie systemu

W wypadku nośników USB utrudnienia w uruchamianiu systemu powoduje najczęściej BIOS. Może się zdarzyć, że zechce wczytać system operacyjny z takiego nośnika, choć ten wcale nie zawiera plików startowych. Wówczas komputer może w ogóle odmówić współpracy. Jeśli opisana sytuacja ma miejsce w twoim komputerze, odłączaj zewnętrzne nośniki od portów USB lub po prostu wyłącz stosowną opcję w BIOS-ie.

Niewłaściwa kolejność napędów w BIOS-ie

Jeśli w twoim komputerze jest zainstalowanych kilka twardych dysków, może napotkać cię następujący problem. BIOS utraci (np. w wyniku przerwę w dopływie energii elektrycznej) ustawione dotychczas wartości. Wskutek tego będzie próbował wczytać system z dysku nr 2. Pech chciał, że na tym dysku nie ma zainstalowanego systemu operacyjnego. Zapewne nie od razu zauważysz, że komputer usiłuje uruchomić system z niewłaściwego nośnika i będziesz doszukiwać się przyczyny w dysku z partycją systemową. Dlatego w opisanej sytuacji warto przywołać menu BIOS-u i sprawdzić, czy jest w nim ustawiona prawidłowa kolejność napędów.

Kilka innych utrudnień sprzętowych

System operacyjny może odmówić posłuszeństwa także wskutek awarii sprzętu. Dotyczy to przede wszystkim takich podzespołów sprzętowych jak zasilacz, twardy dysk i płyta główna. Za pomocą poniższych porad sprawdzisz, czy twoje urządzenia działają bez zarzutu.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAKliknij, aby powiększyćOLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jak sprawdzić zasilacz. Możesz - rzecz jasna - wymontować zasilacz z obudowy i włożyć go do innego komputera. W ten sposób szybko ustalisz, czy urządzenie to zapewnia twojemu pecetowi konieczne zasilanie. Jeśli jednak nie masz drugiego komputera i nie masz możliwości skorzystania z pomocy znajomych, możesz zastosować poniższą sztuczkę. Odłącz zasilacz od prądu i od wszystkich podzespołów sprzętowych, po czym i weź do ręki 20- lub 24-pinową wtyczkę (patrz ilustracja). Weź kawałek giętkiego drutu przewodzącego prąd i wygnij go mniej więcej na kształt litery U. Jeden koniec włóż do styku gniazdka, do którego jest przyłączony zielona końcówka kabla, drugi zaś do styku z czarną końcówką kabla. Teraz włącz zasilacz (przełącznik powinien znajdować się w pozycji I), a następnie podłącz go do prądu. Jeśli wentylator zacznie się obracać, oznacza to, że zasilacz jest sprawny. Jednak pamiętaj o zachowaniu ostrożności podczas wykonywania powyższych czynności. Gdy wchodzi w grę elektryczność, panuje niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia. Choć masz do czynienia z niskim napięciem, nie trzymaj w ręku wtyczki z kawałkiem drutu.

Jak sprawdzić twardy dysk . Twardy dysk przeważnie nie wysiada niespodziewanie - chyba że zostanie uszkodzony fizycznie przy użyciu siły. Wprowadzony w twardych dyskach standard przemysłowy o nazwie S.M.A.R.T. (Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology) to system do samodzielnego nadzorowania, analizowania i zgłaszania ewentualnych problemów. Korzystając z bezpłatnych narzędzi takich jak np. Acronis Drive Monitor można odczytać zaprotokołowane wartości, aby ustalić, czy w najbliższym czasie grozi awaria dysku. W wielu wypadkach takie oprogramowanie pozwala ponadto na bieżąco nadzorować pracę dysku, aby w razie potrzeby natychmiast zareagować. Jeśli tuż po włączeniu twardego dysku słychać odgłosy drapania dobywające się z jego wnętrza, prawdopodobnie doszło do uderzenia głowic zapisu/odczytu w talerze magnetyczne. Oznacza to na tyle poważne uszkodzenie dysku, że możesz odnieść go do punktu przyjmowania elektro-śmieci. Jednak taka usterka występuje tylko wtedy, gdy dysk jest narażony na silne uderzenia z zewnątrz.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAKliknij, aby powiększyćOLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jak sprawdzić płytę główną. Awaria płyty głównej daje się najbardziej we znaki, bo bez tego podzespołu nie działa kompletnie nic. Najczęstszą przyczyną bywają błędy w BIOS-ie, które obecnie usuwa się stosunkowo łatwo. Bardziej opłakane w skutkach okazują się uszkodzenia fizyczne. Jeśli np. używasz elementu chłodzącego układy scalone chipsetu (mostek północny i południowy) jako rączki podczas przenoszenia płyty głównej, zniszczysz te wrażliwe podzespoły znacznie szybciej, niż ci się wydaje. Opisana usterka objawia się tym, że BIOS wykonuje wstępne procedury rozruchowe, lecz potem zawiesza się na pewnym etapie inicjalizowania. Ponadto warto nastawić uszu tuż po włączeniu komputera i zanotować piskliwe dźwięki BIOS-u. Sygnał akustyczny tuż po włączeniu sygnalizuje, że podzespoły sprzętowe są sprawne. Jeśli usłyszysz dwa lub trzy następujące po sobie sygnały, zajrzyj do instrukcji obsługi swojej płyty głównej. W ten sposób BIOS usiłuje dać ci orientacyjną wskazówkę, w czym tkwi przyczyna problemu. Rodzaj i długość dźwięków.