Budowle i ich architekci

Sieć sieci to największe na świecie źródło informacji o wzniesionych od zarania ludzkości budowlach. Dzięki trójwymiarowej komputerowej wizualizacji, możemy bez problemów zwiedzać budowle, które zniszczono przed wiekami. Zobaczymy nawet takie budynki, które opisano w utworach literackich, a których nigdy nie zbudowano.

Sieć sieci to największe na świecie źródło informacji o wzniesionych od zarania ludzkości budowlach. Dzięki trójwymiarowej komputerowej wizualizacji, możemy bez problemów zwiedzać budowle, które zniszczono przed wiekami. Zobaczymy nawet takie budynki, które opisano w utworach literackich, a których nigdy nie zbudowano.

Uzupełnienie Sieci w możliwość prezentowania rozbudowanych elementów graficznych, zdjęć oraz obrazów pozwoliło wykorzystać Internet jako skarbnicę dokonań architektonicznych całej ludzkości.

Miał być to artykuł o architekturze i architektach. Poświęcony w równym stopniu i jednym, i drugim. Początkowo zamierzałem opisać te najsłynniejsze, najnowsze, niemalże wyłącznie szklane budowle i ich twórców. Co najdziwniejsze, najsławniejsi z nich to obecnie w głównie Japończycy. Później zdecydowałem, że należy zacząć od początku, poświęcając nieco czasu także historii. W końcu różnego typu budowle towarzyszyły człowiekowi zawsze, od prostych szałasów i lepianek, poprzez wiek kamiennych fortec, do dzisiaj, gdy najnowsze technologie pozwalają na tworzenie ?szklanych domów", o których pisał już któryś z polski pozytywista - Stefan Żeromski. Internet jest źródłem informacji dla poruszanej przeze mnie tematyki. Czasami jest on jednym z nielicznych źródeł, oprócz książek, o obiektach, które trudno zobaczyć ?na żywo". Przykładem może być chociażby elektronicznie odrestaurowany grecki Akropol http://pages.infinit.net/sebr/portefo/acropol/acropol.htm czy też spalony w ubiegłym roku wenecki teatr La Fenice http://www.gpnet.it/fenice/storia.htm.

Architektura rozwijała się zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami i rozwojem ludzkości. Przekształcała się wraz ze zmianami ekonomicznymi i społecznymi grup ludzi, którym miała służyć. W czasach feudalnych niezbędne były warowne zamki, które broniłyby ich mieszkańców przez najeźdźcami. Opracowano więc najlepsze z możliwych systemów obrony, wysokie wieże, grube kamienne mury czy też mosty zwodzone. W Europie jest ich najwięcej w Hiszpanii, Francji, Szkocji i we Włoszech.

Gotyk

W kulturze feudalnej i mieszczańskiej od XII do XIV wieku rozwinął się również jeden z ciekawszych stylów architektonicznych - gotyk, któremu zawdzięczamy wiele przepięknych, strzelistych kościołów we Francji, gdzie się narodził, i we Włoszech, gdzie powstały budowle bogate w nowe elementy. Okres ten był wiekiem eksperymentów, w którym nikt nie kształcił architektów - byli nimi rzeźbiarze czy malarze samoucy. Cechuje to także okres odrodzenia, w końcu nie bez przyczyny mówi się o osobach znających się na wszystkim - ?człowiek renesansu".

Gotyk miał być wzorcowym stylem architektonicznym, obowiązującym we Francji za czasów panowania rodu Kapetyngów, spadkobierców Karolingów. Pierwszy, programowy plan budowli gotyckiej opracowuje opat Suger dla katedry w St. Denis (początek budowy - 1137 r.). Została ona wzniesiona jako miejsce pochówku królów, miała więc mieć charakter niejako wzorcowy. Katedrę gotycką charakteryzuje kilka podstawowych cech, m.in. dwuwieżowa i trzypiętrowa fasadą z centralnym kolistym oknem (rozetą) oraz trzydrzwiowym portalem pokrytym licznymi rzeźbami. Wewnątrz znajduje się wysoka centralna nawa połączona z dwiema niższymi, bocznymi. Strzeliste kolumny, dzięki którym można było zrezygnować z masywnych murów, łączą się tworząc tzw. sklepienie krzyżowo-żebrowe. Ściany pokryte są kolorowymi witrażami, przez które przesącza się światło. Geometryczne proporcje mają natomiast zawierać harmonię boskiej budowy świata. Zdecydowanie najlepiej obrazują te wymogi elektroniczne obrazy katedry w Amiens, które znajdują się na serwerze http://www.learn.columbia.edu/Amiens.html.

Inne ciekawe gotyckie i renesansowe budowle, które można obejrzeć w Internecie, to: katedra Notre Dame w Paryżu (budowę rozpoczęto w 1163 r.) http://www.onlinetoday.com/users/swanjones/notredam.htm oraz most Ponte Vecchio http://www.thais.it/PonteVecchio/ i bazylika Santa Maria del Fiore we Florencji http://www.intech.it/thes/cover.html. Ostatnie dwie konstrukcje, które miałem okazję zobaczyć na własne oczy, świadczą o geniuszu ich twórców.

Wielka, czerwona kopuła Santa Maria del Fiore - katedry florenckiej (tzw. Duomo) góruje nad miastem. Do tej pory nie wybudowano wyższego budynku. Stworzył ją Filippo Brunelleschi, który jako jedyny był w stanie opracować metodę wybudowania największej w owych czasach kopuły bez udziału szkieletu podporowego. Sposób, jaki zastosowano (czasza wewnętrzna podtrzymuje belki, na których wspiera się kopuła zewnętrzna), można obserwować w czasie spaceru po 463 schodach prowadzących na jej szczyt. Od środka kopułę pokrywają freski Vasariego, które odrestaurowano w 1995 r. Prace te trwały 18 lat.

Natomiast na Ponte Vecchio, najstarszym moście florenckim zbudowanym w 1345 r., nadal mieszczą się sklepy i warsztaty. Pierwotnych jego mieszkańców - rzeźników, garbarzy i kowali - wypędzono stamtąd w 1593 r. za zaśmiecanie rzeki. Obecnie, podobnie jak na weneckim Rialto, oferują tam swoje wyroby złotnicy. Dosyć nietypowym dodatkiem do niego jest korytarz Vasariego. Biegnący nad nim od Palazzo Vecchio, przez Uffizzi, aż do Palazzo Pitti po drugiej stronie Arno. Zbudowano go dla rodziny Medyceuszy, dzięki czemu mogli oni przemieszczać się między swoimi siedzibami bez konieczności wychodzenia na ulicę. Na ścianach korytarza wiszą dziesiątki obrazów dawnych mistrzów. Aby obejrzeć cała kolekcję trzeba zawczasu umówić się z dyrekcją galerii Uffizzi - i nie ma pewności, czy otrzymamy zgodę, ze względu na zły stan tej budowli.

Wpływy arabskie

Na kształt architektury w sąsiadującej z Francją Hiszpanii, oprócz europejskiego gotyku, wpływ mieli także Arabowie, którzy aż do końca XV wieku okupowali ten półwysep. Jednym z najpiękniejszych budowli orientalnych jest oczywiście Alhambra w Granadzie http://www.red2000.com/spain/granada/alhamb.html. Ostatni bastion islamu na Półwyspie Iberyjskim, który katoliccy królowie hiszpańscy Ferdynand i Izabela zdobyli ok. roku 1491. Gotyk i częściowo architektura arabska była inspiracją dla Antonio Gaudiego architekta tworzącego pod koniec XIX wieku. Większość z budowli zaprojektowanych przez niego obejrzeć można w Barcelonie lub na stronach WWW http://www.gaudi.net/. Wszystkie są zadziwiające, szczególnie nieprawdopodobnie wyglądająca Sagrada Famiglia, domy dachami przypominającymi powyginany grzbiet dinozaura lub smoka. Niezwykłe są także materiały, z których je wykonano, m.in. porozbijane fragmenty naczyń ceramicznych ułożone niczym grecka mozaika.

Na tym skończę moje wywody na temat historii architektury. Mam nadzieję, że w kolejnym odcinku, uda mi się opisać nieco nowsze budowle, począwszy od dzieł amerykańskiego architekta Franka Lloyda Wright'a http://www.dcs.shef.ac.uk/~malc/Arch/FLW/index.html, w tym nowojorskiego muzeum Guggenheima http://www.thais.it/guggenheim/uk.htm oraz jednego z pierwszych drapaczy chmur - Empire State Building http://www.esbnyc.com/. Pogląd na sposób powstawania tej budowli i wykorzystywanych ?technologii" dają fotografie Lewisa Wickesa Hine'a z lat 1930-31, znajdujące się w Internecie pod adresem http://www.nypl.org/research/chss/spe/art/photo/hinex/empire/empire.html.

Alhambra - http://www.red2000.com/spain/granada/alhamb.html

Grecki Akropol - http://pages.infinit.net/sebr/portefo/acropol/acropol.htm

Notre Dame de Paris - http://www.ikm.his.se/ikm/~susanne/NotreDameDeParis/NotreDameParis1.html, http://www.onlinetoday.com/users/swanjones/notredam.htm

Katedra gotycka w Amiens - http://www.learn.columbia.edu/Amiens.html

Teatr "La Fenice" w Wenecji - http://www.gpnet.it/fenice/homeuk.htm

Santa Maria del Fiore (Florencja) i kopuła Brunelleschiego - http://www.intech.it/thes/cover.html

Ponte Vecchio (Florencja) - http://www.thais.it/PonteVecchio/

Zamki:

brytyjskie - http://www.dlc.fi/~hurmari/castles.html

japońskie - http://www.magi.com/~ttoyooka/oshiro/

polskie - http://www.poland.net/castles/

bajkowe zamki Ludwika II Bawarskiego - http://www.bavaria.com/travel/neuschwanstein_us.html

Architekci

Antonio Gaudi - http://ourworld.compuserve.com/homepages/wuerschinger/gaudi/index.html, http://www.gaudi.net/, http://www.geocities.com/SoHo/Lofts/9477/gaudi.htm

Frank Lloyd Wright i jego dzieła - http://www.dcs.shef.ac.uk/~malc/Arch/FLW/index.html, http://www.eng.abdn.ac.uk/~keith/travel/fallingwater.html, http://flw.badgernet.com:2080/, http://www.infoplane.com/~nelmars/wwWrightSite/

2 razy Guggenheim

Nowy Jork - http://www.thais.it/guggenheim/uk.htm

Bilbao, Hiszpania - http://www.bm30.es/guggenheim

Empire State Building - http://www.esbnyc.com/, http://www.nypl.org/research/chss/spe/art/photo/hinex/empire/empire.html (fotografie z jego budowy)

Inne:

Polski serwer architektoniczny - http://sectionweb.com/pl/index.shtml

Cyburbia - http://www.arch.buffalo.edu/pairc/

Architektura Europy - http://architecture.simplenet.com/europe/index.html

Wirtualny spacer po opactwie z Imienia Róży - http://mmc.amg.net.pl/galeria.uee


Zobacz również