Druga młodość Windows

Z upływem czasu Windows starzeje się i działa coraz wolniej. Jednak zastosowanie właściwej kuracji, czyli pakietów narzędzi do optymalizacji, zapewni mu drugą młodość. A także bezpieczeństwo.

Z upływem czasu Windows starzeje się i działa coraz wolniej. Jednak zastosowanie właściwej kuracji, czyli pakietów narzędzi do optymalizacji, zapewni mu drugą młodość. A także bezpieczeństwo.

Problem spadku wydajności systemu operacyjnego dotyczy każdego komputera z Windows, w którym instalowane są nowe programy i przybywa plików na twardym dysku. Instalacja nowego programu sprawia, że w Windows pojawia się wiele nowych informacji i parametrów konfiguracyjnych, np. wpisów w rejestrze. Także typowe czynności mają wpływ na działanie systemu operacyjnego, choćby surfowanie w Internecie, podczas którego przeglądarka WWW zapisuje wiele plików w swojej pamięci podręcznej na twardym dysku. Lekarstwem na to są wyspecjalizowane programy, umożliwiające usunięcie niepotrzebnych plików z twardego dysku, błędnych wpisów z rejestru, defragmentację dysku czy optymalizowanie konfiguracji systemu. Dla wygody użytkownika niektórzy producenci zebrali tego rodzaju programy w pakiety, składające się niekiedy nawet z kilkudziesięciu narzędzi. Najbardziej znane to Norton SystemWorks czy System Mechanic, ale jest ich dużo więcej. Takie właśnie pakiety narzędzi opisujemy. Rozważamy, czy warto dokonać ich zakupu. Przedstawiamy alternatywne, bezpłatne aplikacje, oferujące podobne funkcje.

Nie tylko optymalizacja

Pakiety narzędzi służą nie tylko do optymalizacji. System Mechanic 6 zawiera solidnie przygotowany program do odzyskiwania skasowanych plików.

Pakiety narzędzi służą nie tylko do optymalizacji. System Mechanic 6 zawiera solidnie przygotowany program do odzyskiwania skasowanych plików.

Co można znaleźć w pakietach? Przede wszystkim programy do: usuwania z rejestru zbędnych i nieprawidłowych wpisów, kasowania plików zaśmiecających twardy dysk, edycji listy autostartu, wykrywania i rozwiązywania problemów, optymalizacji ustawień systemu czy uwalniania pamięci RAM. Zwróć uwagę, że niektóre pakiety mają przycisk uruchamiający cały zestaw procedur optymalizacyjnych. Takie były początki, bo nowe oferują dużo więcej funkcji. Często zawierają narzędzia do operowania na plikach: tworzenia kopii zapasowych, odzyskiwania skasowanych danych, szyfrowania czy dzielenia dużych plików na kilka mniejszych. Niektórzy producenci dołączają funkcje zabezpieczające: program antywirusowy, antyszpiegowski, zaporę sieciową czy narzędzia do ochrony prywatności. Podsumowując: dobry pakiet to nie tylko zbiór narzędzi do grzebania w rejestrze i kasowania zbędnych plików, ale potężny zestaw, pomagający wykonywać wiele zadań i zapewniający bezpieczeństwo.

Czy warto kupić?

Wszystkie omawiane przez nas pakiety narzędzi to produkty komercyjne. Nie należy się spieszyć z zakupem, bo oferowane przez nie funkcje można w większości znaleźć w bezpłatnych i wcale nie gorszych aplikacjach - z tą istotną różnicą, że poszczególne funkcje znajdziesz w różnych programach, a nie w jednym pakiecie. Co ciekawe, niektóre funkcje są nawet wbudowane w system operacyjny. Poniżej omawiamy właśnie bezpłatne programy i narzędzia wbudowane w Windows, oferujące te same funkcje, co komercyjne pakiety.

Jednak z pewnych względów warto rozważyć kupno pakietu narzędzi. Po pierwsze, jeśli zależy ci na łatwości obsługi, będzie lepszy niż kilkanaście programów różnych producentów.

Po drugie, użyteczne są te, które zawierają funkcje ochrony antywirusowej, antyszpiegowskiej, zaporę sieciową, tworzenie kopii zapasowych czy odzyskiwanie plików. Szczególnie wartościowa jest ta ostatnia, bo wyspecjalizowane narzędzia do odzyskiwania danych nierzadko kosztują więcej niż cały pakiet narzędzi.

Natomiast sceptycznie należy traktować zapewnienia producentów, że zestaw znacznie zwiększy wydajność komputera. Owszem, umożliwia optymalizację, ale przyspieszenie działania jest minimalne. Naprawdę spowolniają jedynie "starzenie się" Windows. Tuż po zainstalowaniu system działa z młodzieńczą werwą, a z upływem czasu traci na wydajności, głównie z powodu instalowania nowych programów, przybywania plików na twardym dysku oraz wpisów w rejestrze. Stosowanie narzędzi optymalizacyjnych, np. usuwających zbędne wpisy, sprawi, że utrata wydajności będzie mniejsza. Przeprowadzenie serii działań optymalizacyjnych da systemowi operacyjnemu drugą młodość.

Niestety, niektóre działania dają marne rezultaty. Najlepszy przykład to defragmentacja, która przy gigantycznych rozmiarach dzisiejszych twardych dysków trwa wiele godzin, a skraca czas uruchamiania systemu operacyjnego na przykład o 2 sekundy. Niewiele daje również usunięcie kilkudziesięciu wpisów z rejestru czy inny kosmetyczny zabieg. Właśnie dlatego mocną stroną pakietów nie są narzędzia do optymalizacji, ale te, które wykonują inne zadania, np. odzyskują pliki czy tworzą kopie zapasowe.

Windows już to ma!

Część narzędzi oferowanych w pakietach powiela funkcje systemu operacyjnego. Zacznijmy od najczęściej spotykanych, dostarczających informacji o systemie. W Windows wbudowano kilka narzędzi informacyjnych, jak choćby Menedżer urządzeń (Panel sterowania | System | Sprzęt) czy niektóre aplety Panelu sterowania. Jeśli potrzebujesz szczegółowych informacji o komputerze, możesz również skorzystać z profesjonalnie przygotowanego Everest Home Edition (wcześniej znanego jako AIDA), bezkonkurencyjnego, jeśli chodzi o dostarczanie informacji o komputerze. Jest bezpłatny do użytku prywatnego.

Pakiet TuneUp Utilities 2006 umożliwia zmianę wyglądu wielu elementów Windows.

Pakiet TuneUp Utilities 2006 umożliwia zmianę wyglądu wielu elementów Windows.

Kolejnymi dwiema funkcjami - zarządzaniem autostartem oraz uruchomionymi procesami - system operacyjny również dysponuje. Pierwsza jest dostępna po wpisaniu w oknie Start | Uruchom polecenia msconfig i przejściu do karty Uruchamianie. Druga to chyba znany wszystkim Menedżer zadań, przywoływany kombinacją [Alt Ctrl Delete]. Wprawdzie w pakietach narzędzi funkcje te są nieco bardziej rozbudowane, ale nie na tyle, żeby wydawać na nie pieniądze. Poza tym Menedżer zadań monitoruje obciążenie procesora i wykorzystanie pamięci. Podobne funkcje znajdziesz w wielu pakietach. Jeśli potrzebujesz profesjonalnego narzędzia do kontrolowania uruchomionych procesów, skorzystaj z bezpłatnego Process Explorera 9. 25. Podobnie jest z deinstalacją programów - w Windows służy do tego aplet Dodaj lub usuń programy w Panelu sterowania, a odpowiadające mu narzędzia w omawianych pakietach nie wnoszą istotnych udoskonaleń. Mogą zawierać dodatkowo listę uruchamianych usług, a tę znajdziesz w Windows XP w Panel sterowania|Narzędzia administracyjne|Usługi. Warto dodać, że deinstalowanie niepotrzebnych już programów to ważna czynność, której nie należy zaniedbywać, bo poprawia kondycję systemu operacyjnego i uwalnia miejsce na twardym dysku.

To samo dotyczy defragmentacji plików. W Windows XP wystarczy przejść do folderu Mój komputer, kliknąć prawym przyciskiem myszy ikonę dysku i wybrać z menu opcję Właściwości. Następnie na karcie Narzędzia trzeba kliknąć przycisk Defragmentuj. Dobrym uzupełnieniem tego narzędzia jest program PageDerag 2.20, potrafiący zdefragmentować plik wymiany i rejestr. Tego nie potrafią nawet niektóre komercyjne produkty!

Jeśli chcesz usunąć pliki zapisywane przez przeglądarkę internetową, również nie potrzebujesz dodatkowego programu. W Internet Explorerze wystarczy przejść do Narzędzia | Opcje internetowe i na karcie Ogólne użyć przycisków do usuwania plików tymczasowych, cookies i usuwania wpisów Historii.

Darmowa alternatywa

Dokładną analizę komputera wykonuje bezpłatna wersja Sisoft Sandra Lite 2005, składająca się aż z 52 modułów. Sprawdza poszczególne komponenty komputera, oceniając ich wydajność i szukając ewentualnych problemów w działaniu oraz konfiguracji. Jeśli wykryje nieprawidłowości, wyświetli opis problemu i rozwiązanie. Umożliwia również optymalne dobranie wielu parametrów pracy komputera (np. właściwego rozmiaru partycji na twardym dysku).

Zestawienie funkcji pakietów narzędziowych

Zestawienie funkcji pakietów narzędziowych

Windows oferuje tylko prosty Edytor rejestru, uruchamiany poleceniem regedit. Niestety, wybór bezpłatnych programów rozwiązujących różne problemy związane z rejestrem też nie jest duży. Jednym z takich narzędzi jest RegCompact.NET 1.8, który defragmentuje pliki rejestru, dzięki czemu zapisane w nich informacje są wczytywane nieco szybciej. Jeśli chcesz usunąć z rejestru zbędne wpisy, skorzystaj z programu CCleaner 1.25. Usuwa wpisy pozostałe po nieużywanych rozszerzeniach plików, bibliotekach DLL, kontrolkach ActiveX, odinstalowanych programach, plikach pomocy i wiele innych. Poza tym spełnia jeszcze kilka zadań: opróżnia pamięć podręczną przeglądarki internetowej oraz kasuje zbędne pliki zapisywane na twardym dysku przez Windows i różne popularne aplikacje. Ochroni twoją prywatność, usuwając spis ostatnio odwiedzanych stron WWW czy historię autouzupełniania.

Kopię zapasową możesz utworzyć aplikacją wbudowaną w Windows XP Professional lub skorzystać z bezpłatnego programu, jakich wiele. Bez ponoszenia wydatków utworzysz zarówno tradycyjną kopię plików, jak i obraz całego dysku. Pierwsze zadanie zrealizuje na przykład Abakt 0.9.1 lub Back4Win 5. Obraz dysku w Windows XP wykona bezpłatny DriveImage XML.

Jeśli chcesz usunąć z twardego dysku zbędne pliki, też nie potrzebujesz płatnego programu, wystarczy wymieniony wcześniej CCleaner 1.25. Możesz również posłużyć się funkcjami wbudowanymi w Windows, np. wyszukiwania, aby odnaleźć wszystkie pliki z wybranym rozszerzeniem, a następnie usunąć je.

Prawdziwa gratka

Jeśli przez przypadek skasujesz pliki i nie ma ich już w Koszu, nadal masz szansę je odzyskać. Pozostają na twardym dysku, a w tablicy alokacji plików, która jest jego "spisem treści", zostają oznaczone, jako skasowane. Jeśli masz odpowiedni program, możesz je odzyskać. Problem w tym, że są to programy komercyjne. Co prawda, większość jest dostępna bezpłatnie w wersjach próbnych, ale mają duże ograniczenia, np. narzędzie z pakietu System Mechanic 6 umożliwia odzyskanie tylko trzech plików. Tymczasem Undelete z pakietu Tune-Up Utilities 2006 jest w pełni funkcjonalne. Za jego pomocą odzyskasz dowolną liczbę plików o dowolnych rozmiarach. Warto o tym pamiętać, gdy utracisz ważne dane.


Zobacz również