Ekspresowe aplikacje

Wraz z nadejściem edycji 2005 rodzina Visual Studio została rozszerzona o nową linię produktów Express Edition, przeznaczonych dla początkujących programistów. Narzędzia serii Express mają być łatwe w obsłudze i ze względu na niską ceną - szeroko dostępne.

W serii Express Edition znalazły się przede wszystkim języki programowania do tworzenia aplikacji na platformę .NET, a więc Visual C# 2005, Visual Basic 2005, Visual C++ 2005 i Visual J# 2005. Towarzyszy im specjalna edycja biblioteki MSDN, która stanowi system pomocy do środowisk programistycznych oraz SQL Server 2005 Express Edition - następca serwera bazy danych MSDE. Same języki programowania można traktować jako następców ich dotychczasowych edycji Standard. Nowe narzędzie dostaną także programiści aplikacji internetowych, używający ASP.NET. Dla nich przeznaczony jest Visual Web Developer 2005 Express Edition.

W odróżnieniu od Visual Studio 2005, gdzie wszystkie języki programowania dostępne są w jednym wspólnym środowisku graficznym, każde z narzędzi programistycznych z edycji Express korzysta z własnego interfejsu i jest instalowane niezależnie od pozostałych. Podczas instalacji dowolnego z nich automatycznie instalowany jest Microsoft .NET Framework 2.0, a do wyboru mamy także instalację wspomnianej biblioteki MSDN oraz bazy SQL Server Express. Te trzy elementy stanowią część wspólną wszystkich języków programowania serii Express i są instalowane tylko raz. Wszystkie są też na razie dostępne - podobnie jak same środowiska programistyczne - w wersji Beta.

Każde z narzędzi Express jest przeznaczone dla konkretnej grupy użytkowników, a poszczególne języki są zalecane do realizacji różnych zadań. Podstawowy język platformy .NET to Visual C# 2005, natomiast Visual Basic 2005 jest przeznaczony dla programistów wykorzystujących dotychczas Visual Basic 6. Przyczyną takiego podziału jest chęć zapewnienia programistom łagodnego przejścia na platformę .NET. Zamiast uczyć się zupełnie nowego języka i jednocześnie wprowadzać nowe pojęcia, można poznać nowe techniki - takie jak dziedziczenie czy obsługa wyjątków - w znanym już Visual Basicu. Ewentualne późniejsze przejście do C# będzie wtedy stosunkowo łatwe, ponieważ zmieni się właściwie tylko sposób zapisywania instrukcji.

Samouczek dostarczany ze środowiskiem Visual Basic 2005 Express Edition. Baza danych filmów DVD wykorzystająca usługę sieciową witryny Amazon.com.

Samouczek dostarczany ze środowiskiem Visual Basic 2005 Express Edition. Baza danych filmów DVD wykorzystająca usługę sieciową witryny Amazon.com.

Narzędzia z serii Express przeznaczone są do tworzenia stosunkowo prostych aplikacji. W szczególności np. Visual C# 2005 Express nie pozwala tworzyć stron internetowych w ASP.NET, budować usług sieciowych (Web Services), przygotowywać aplikacji do urządzeń mobilnych czy projektować systemów wielowarstwowych. Do tych wszystkich zadań są albo oddzielne narzędzia w linii Express, albo funkcje te udostępnia odpowiednia edycja Visual Studio 2005. Visual C# 2005 Express nadaje się natomiast do naprawdę wizualnego budowania aplikacji Windows z graficznym interfejsem użytkownika zbudowanym z komponentów Windows Forms, do tworzenia prostych aplikacji konsolowych oraz bibliotek funkcji - a właściwie bibliotek klas, ponieważ mamy do czynienia z językiem obiektowym. Mimo że w Visual C# 2005 Express nie można tworzyć usług sieciowych, to można z nich bardzo łatwo i wygodnie korzystać. Możliwa jest również współpraca z bazami danych, ale tylko w wypadku źródeł lokalnych, takich jak Microsoft Access czy SQL Server 2005 Express. Biorąc pod uwagę wymienione możliwości, Visual Basic 2005 Express jest alternatywnym językiem programowania i stanowi funkcjonalny odpowiednik środowiska Visual C# 2005 Express.

Znacznie większe możliwości ma Visual C++ 2005 Express. Oprócz standardowych dotnetowych aplikacji graficznych zbudowanych z komponentów Windows Forms, aplikacji konsolowych oraz bibliotek klas, Visual C++ 2005 Express potrafi (jedyny wśród narzędzi Express) tworzyć oparte na .NET usługi systemowe i klasyczne aplikacje konsolowe Win32. Razem z Visual Web Developer 2005 dzieli natomiast umiejętność tworzenia usług sieciowych w ASP.NET. Natomiast Visual J# 2005 Express ma umożliwić budowanie standardowych aplikacji na platformę .NET programistom posługującym się językiem Java. W Visual J# 2005 są zatem te same typy projektów, co w Visual C# 2005 czy Visual Basicu 2005.

Przykładowa aplikacja dostarczana z Visual J# 2005 Express Edition uczy języka Java oraz dobrych zasad projektowania oprogramowania.

Przykładowa aplikacja dostarczana z Visual J# 2005 Express Edition uczy języka Java oraz dobrych zasad projektowania oprogramowania.

Jednym z założeń serii Express jest łatwa obsługa narzędzi programistycznych i szybka nauka języków programowania. Dlatego oprócz wygodnego środowiska ze zintegrowanym debugerem i edytorem kodu z technologią IntelliSense (która ułatwia wprowadzenie kodu, np. poprzez automatyczne uzupełnianie nazw klas i metod) dostarczane są - oprócz dokumentacji MSDN - także materiały szkoleniowe w postaci samouczków i przykładowych projektów. Tzw. Starter Kits to gotowe projekty kompletnych aplikacji, które demonstrują możliwości narzędzia i generalnie platformy .NET oraz uczą posługiwania się danym językiem programowania, a jednocześnie wykonują określone pożyteczne zadania. W Visual C# 2005 Express przykładowy Starter Kit służy do budowy wygaszacza ekranu, który oprócz prostej zamiany wyświetlanych obrazów pokazuje również informacje pobrane w formacie XML z kanałów RSS. Przykładowa aplikacja w Visual Basicu to baza danych filmów DVD, która do znalezienia informacji o filmie wykorzystuje usługę sieciową (Web Service) oferowaną przez witrynę Amazon.com. Trochę inny charakter ma Starter Kit dołączony do Visual J# 2005. Z użytkowego punktu widzenia jest to zwykły kalkulator napisany przy użyciu Windows Forms. Aplikacja ma jednak dużą wartość dydaktyczną, ponieważ została utworzona wg uznanych wzorców inżynierii oprogramowania. Oprócz stosowania modelu MVC (Model-View-Controller), który pozwala odseparować kod aplikacji odpowiedzialny za sterowanie, przetwarzanie i prezentację danych, demonstruje również charakterystyczne konstrukcje języka oraz wiele zagadnień projektowania i programowania obiektowego.

Visual C++ 2005 Express Edition oprócz tworzenia typowych aplikacji Windows Forms, pozwala budować usługi systemowe, usługi sieciowe (Web Services) oraz aplikacje Win32.

Visual C++ 2005 Express Edition oprócz tworzenia typowych aplikacji Windows Forms, pozwala budować usługi systemowe, usługi sieciowe (Web Services) oraz aplikacje Win32.

Programowanie standardowych aplikacji we wszystkich narzędziach Express wygląda bardzo podobnie. Te same okna narzędziowe i ta sama biblioteka klas platformy .NET - tylko składnia nieco inna. Dostępne komponenty platformy .NET zawsze można znaleźć w oknie Toolbox, właściwości lub zdarzenia aktywnego obiektu w oknie Properties, a szybki dostęp do wszystkich plików i ustawień projektu zapewnia zawsze Solution Explorer. W oknie Solution Explorer szczególnie istotna jest grupa References, która zawiera odniesienia do wszystkich komponentów wykorzystywanych przez aplikację. Dostępne w menu kontekstowym polecenie Add reference, będzie przydatne przy każdym dodawaniu do projektu nowego komponentu platformy .NET lub kontrolki COM/ActiveX.

Edytor kodu w narzędziach Express domyślnie separuje kod programu dodany przez programistę od kodu generowanego automatycznie podczas projektowania interfejsu aplikacji metodą przeciągania. Trzeba zaznaczyć, że na platformie .NET wygląd aplikacji opisany jest całkowicie w kodzie programu, a nie za pomocą specjalnego pliku binarnego, jak w niektórych starszych narzędziach RAD. Teoretycznie możliwe jest zatem napisanie aplikacji z interfejsem graficznym nawet w Notatniku. Dla większej czytelności kodu oba środowiska zapisują instrukcje odpowiadające za wygląd aplikacji w oddzielnych plikach.

Ze względu na stosowanie na platformie .NET ujednoliconego sposobu obsługi błędów za pomocą wyjątków, podczas tworzenia aplikacji przydatne okażą się dwa ustawienia debugera, dostępne w menu Debug | Exceptions. Pierwsze pozwala ustalić, czy w razie pojawienia się wyjątku wykonywanie programu ma zostać przerwane. Natomiast drugie pozwala wykrywać takie fragmenty w kodzie, w których programista "zapomniał" wprowadzić instrukcje obsługujące wyjątek. Obie te opcje okażą się bardzo praktycznym narzędziem w usuwaniu błędów i tworzeniu wysokiej jakości aplikacji.

Personal Web Site Starter Kit dostępny w Visual Web Developer 2005 Express Edition to gotowy szablon do budowy małego portalu.

Personal Web Site Starter Kit dostępny w Visual Web Developer 2005 Express Edition to gotowy szablon do budowy małego portalu.

Ze względu na specyficzny (w kontekście w pełni obiektowych języków platformy .NET) charakter języka C++, menu Debug | Exceptions w Visual C++ 2005 zawiera tylko pierwszą standardową opcję wymuszającą przerwanie programu po pojawieniu się wyjątku. Druga opcja - niedostępna gdzie indziej - pozwala określić, jakiego rodzaju wyjątki powinny przerywać pracę programu - platformy .NET czy zwykłe błędy platformy Win32.

W stosunku do poprzednich wersji narzędzi programistycznych Microsoft usprawniony został też mechanizm aranżowania układu okien. Klikając prawym przyciskiem myszy na pasku tytułu dowolnego okna, możemy zmienić jego status z pływającego na zadokowane, ukryte, chowane automatycznie lub wpasowane jako karta. Bardzo wygodny jest też nowy system wyboru obszaru dokowania okna. Rozpoczęcie przeciągania okna oznaczonego jako zadokowane uaktywnia system wstępnego podglądu obszaru dokowania, który można teraz określić bardzo precyzyjnie, naprowadzając kursor na pojawiające się pomocnicze ikony.

Nieco odmiennym narzędziem jest Visual Web Developer 2005 Express Edition, przeznaczony do tworzenia witryn internetowych i usług sieciowych w ASP.NET 2.0. Jego główne cechy charakterystyczne to obsługa kilku języków, a mianowicie Visual C#, Visual J# i Visual Basic oraz wbudowany serwer internetowy Visual Web Developer Web Server, który eliminuje potrzebę korzystania z IIS podczas testowania aplikacji. Również dostarczanie aplikacji na docelowy serwer nie sprawia problemu - publikowanie i aktualizacja stron internetowych to zadanie kolejnego wbudowanego narzędzia. A przykładowy Starter Kit? Jak się można spodziewać, ma postać gotowej strony internetowej, a właściwie portalu z kontrolą dostępu, galerią zdjęć i możliwością zakładania kont użytkowników.

Wszystkie produkty z serii Express będą stanowić w rękach programistów bardzo wygodne i wydajne narzędzia pracy, a większa produktywność, wynikająca z automatyzacji typowych zadań, łatwego dostępu do biblioteki klas i metod platformy .NET, uproszczonej współpracy aplikacji napisanych w różnych językach oraz wielokrotnego wykorzystywania raz napisanych fragmentów kodu - z pewnością tę pracę uprzyjemni.


Zobacz również