Henryk Tomaszewski

Ukończył Szkołę Przemysłu Graficznego, następnie malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1934-39). Przed wojną jako rysownik podejmuje współpracę z tygodnikiem ''Szpilki'', realizuje nagradzane w konkursach projekty z zakresu wystawiennictwa i dekoracji architektonicznej.

Ukończył Szkołę Przemysłu Graficznego, następnie malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1934-39). Przed wojną jako rysownik podejmuje współpracę z tygodnikiem ''Szpilki'', realizuje nagradzane w konkursach projekty z zakresu wystawiennictwa i dekoracji architektonicznej.

Od 1944 roku współredaguje pierwszy powojenny tygodnik satyryczny „Stań-czyk", następnie nawiązuje współpracę ze „Szpilkami" oraz w latach 1945-47 współtworzy „Rózgi". W 1947 roku, m.in. z Erykiem Lipińskim nawiązuje współpracę z Filmem Polskim. W latach 1950-52 pełni funkcję scenografa Teatru Syrena w Warszawie. Od 1953 roku nieprzerwanie przez 33 lata prowadzi pracownię plakatu na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Realizuje liczne projekty wydawnicze, m.in. dla Państwowego Instytutu Wydawniczego. Felietony rysunkowe (rysunki satyryczne) Tomaszewskie-go publikowane na ostatniej stronie „Przeglądu Kulturalnego" w 1961 roku opublikowano w antologii „Księga zażaleń" (WAG).

Od 1957 roku członek prestiżowego, międzynarodowego stowarzyszenia AGI (Alliance Grafique International). Laureat I nagrody VII Międzynarodowego Biennale Sztuki w Sao Paulo. W 1976 roku uhonorowany tytułem Królewskiego Projektanta przez Royal Society of Arts. Laureat Excellence Award ICOGRADA z 1986 roku. Otrzymuje liczne nagrody w krajowych i międzynarodowych konkursach plakatu. Jego prace stanowią kanon powojennej polskiej szkoły plakatu, trzon wielu liczących się muzealnych oraz prywatnych kolekcji na świecie.

Historia powojennych, międzynarodowych sukcesów polskiego plakatu sięga roku 1948, kiedy pięć pierwszych nagród Międzynarodowej Wystawy Plakatu Filmowego w Wiedniu otrzymują plakaty Henryka Tomaszewskiego. Odtąd w międzynarodowej krytyce pojawia się zjawisko polskiej szkoły, kojarzone z twórczością przełamującą schematy grafiki reklamowej i użytkowej, korzystającą ze zdobyczy współczesnego malarstwa i własnej tradycji artystycznej. Wczesne, powojenne prace Tomaszew-skiego zdradzają jego przyszłą metodę, polegającą na zaprzeczaniu utartym schematom projektowym, stałym odświeżaniu własnego stylu.

To między innymi każe mu postać bohatera filmu ukazywać w żabiej perspektywie („James Mason"), odwracać go tyłem do widza („Ditta", „Ludzie bez skrzydeł"), stosować multiplikacje obrazu z zastosowaniem portretu lub sylwetki (Symfonia pastoralna, Baryłeczka, Rewizor, Obywatel Kane). Choć już na początku ważną rolę w opracowaniu plakatu spełnia typogra-fia, dopiero późniejsze plakaty z lat 50. ukazują pełnię możliwości Tomaszew-skiego w kreowaniu obrazu, niekiedy wyłącznie za pomocą form literniczych: „Piotr Potworowski" czy „Moore" - to wzorcowe plakaty wystawiennicze, w których bez uciekania się do ilustracji Tomaszewski doskonale charakteryzuje twórczość anonsowanych autorów.

(Po ponad 30 latach liternictwo z plakatu do wystawy rzeźb Henry ego Moore'a zainspiruje włoskiego typografa Fabrizio Schiavi do zaprojektowania rodziny fontów „Moore003"). Kolejne lata przynoszą poszerzanie i pogłębianie warsztatu plakatowego: pojawia się ironiczna gra konwencją naiwnej grafiki użytkowej („Marysia i Napoleon", „Opowieści Hof-fmana") czy oszczędne, wykorzystujące umowny znak i płaskie powierzchnie koloru kompozycje („Irkucka historia", Hamlet", „Hadrian VII", „Wzornictwo Przemysłowe Wielkiej Brytanii"), wykorzystujące liternictwo ze składu drukarskiego. Równocześnie jednak pojawia się styl, który wkrótce, począwszy od połowy lat 70., zdominuje twórczość Tomaszewskiego: ekspresyjny, często będący połączeniem techniki malarskiej i rysunkowej obraz z równie dynamicznym liternictwem („Nosorożec").


Zobacz również