Liczenie elektronicznych baranów

Już późno. Odkładasz książkę i zamykasz oczy. Twoja świadomość powoli odpływa do krainy wirujących świateł i nieznanych kształtów. Przekraczasz granicę czuwania, a za chwilę dotrzesz tam, dokąd logika dnia nie ma dostępu. Po kilku godzinach obudzisz się i będziesz w stanie przypomnieć sobie tylko niewielki fragment przygód przeżywanych "po drugiej stronie". Może się zdarzyć, że później jakieś słowo obudzi w Tobie ciąg skojarzeń prowadzących w głąb snu...

Już późno. Odkładasz książkę i zamykasz oczy. Twoja świadomość powoli odpływa do krainy wirujących świateł i nieznanych kształtów. Przekraczasz granicę czuwania, a za chwilę dotrzesz tam, dokąd logika dnia nie ma dostępu. Po kilku godzinach obudzisz się i będziesz w stanie przypomnieć sobie tylko niewielki fragment przygód przeżywanych "po drugiej stronie". Może się zdarzyć, że później jakieś słowo obudzi w Tobie ciąg skojarzeń prowadzących w głąb snu...

SENNIK CZY KOZETKA PSYCHOANALITYKA?

Sen (według Słownika Języka Polskiego PWN, wydanie z 1995 r.) - stan fizjologiczny, umożliwiający organizmowi wypoczynek i odbudowę sprawności roboczej wszystkich narządów, polegający na obniżeniu wrażliwości na bodźce, zniesieniu aktywności ruchowej, zwolnieniu czynności serca, oddychania, i innych funkcji fizjologicznych oraz czasowym zaniku przytomności.

Akira Kurosawa, japoński reżyser znany m.in. z wizjonerskiej adaptacji "Makbeta" W. Szekspira, stwierdził kiedyś, że śpiący człowiek jest geniuszem. Stwierdzenie to może się wydawać nieco ryzykowne w dobie rozrywki interaktywnej, a jednak zawiera więcej prawdy niż moglibyśmy przypuszczać. Pośród licznych teorii naukowych, usiłujących racjonalnie wytłumaczyć fenomen snu, trudno znaleźć jednoznaczną i zadowalającą definicję tego zjawiska. Co gorsza, poszczególne szkoły psychologii i psychoanalizy nie ustają w sporach na temat interpretacji marzeń sennych i funkcji śnienia. Zwolennicy doktryny Freuda widzą w nich projekcje popędów i prymitywnych biologicznych instynktów, natomiast uczniowie Junga odcyfrowują sny jako obrazy sięgające prehistorii świadomości ludzkiej. Osoby, które uznają wyżej wymienione spekulacje za stratę czasu, powinny bez chwili namysłu poszukać sennika, najlepiej babilońsko-egipsko-chaldejskiego.

ZŁODZIEJE SNÓW

Współczesne badania snu skupiają się przede wszystkim na reakcjach fizycznych śpiącego ciała, które można zarejestrować przy użyciu narzędzi pomiarowych. Chodzi tu o zmiany pozycji ciała w czasie snu, puls, cykle oddechowe oraz częstotliwości fal mózgowych (zapisywane za pomocą elektroencefalografu). Okazuje się bowiem, że podczas dnia aktywność mózgu ludzkiego jest zdominowana przez szybkie fale alfa, mózg człowieka śpiącego zaś generuje głównie wolniejsze fale delta o wysokiej amplitudzie. Zmiany rytmów, układające się w ciągu nocy w kilka regularnych cykli wciąż stanowią nie wyjaśnioną zagadkę organizmu. Należy przypuszczać, że techniki skanowania mózgu i zapisu obrazów sennych staną się kiedyś naukową rzeczywistością. Tym samym wizje cyberpunkowych literatów spełnią się, a kolekcjonowanie rodzinnych fotografii - wobec możliwości katalogowania i edycji snów - będzie po prostu zajęciem mało efektownym i staroświeckim. Na razie możemy jednak spać spokojnie.

W OTCHŁANI REM

W roku 1952 młody naukowiec, obserwując ruchy gałek ocznych śpiącej córeczki, odkrył przypadkowo zjawisko REM (Rapid Eye Movement - szybkie ruchy gałek ocznych). Faza REM, pojawiająca się w ciągu nocy w kilku regularnych odstępach, jest ściśle związana z cyklami wizji sennych. Inne oznaki charakterystyczne głębokiego snu to: nieregularny, płytki oddech, przyspieszony puls, podwyższone ciśnienie krwi, a czasami tzw. czynności mimetyczne (ruchy kończyn, zmiany w mimice). Natężenie snu REM jest zależne od wieku śpiącej osoby. Marzenia senne zajmują około jednej trzeciej czasu snu osoby dorosłej, połowę czasu snu dziecka, a u noworodka trwają one niemal bez przerwy. Nauka stara się nawet zebrać dowody na istnienie tzw. snu prenatalnego (przed narodzeniem), choć w tym przypadku niezwykle trudno mówić o jakichkolwiek pewnikach.

KOSZMARY NA ZAMÓWIENIE

Opracowanie konstruktywnej i wyczerpującej teorii snu wymaga stworzenia roboczego modelu umysłu ludzkiego. Zazwyczaj jest on konstruowany w zgodzie z obowiązującym paradygmatem technologicznym, dlatego też w przeszłości postrzegano umysł jako "mechanizm hydrauliczny", "silnik parowy" bądź "maszynę liczącą". Współcześni badacze snu i percepcji skłaniają się ku modelowi sieciowemu (analogia do sieci neuronowych i koncepcji "sieci wewnątrz sieci").

Marzenie senne staje się wydarzeniem, które łączy odległe i pozornie ze sobą nie powiązane elementy sieci. Tworzenie hiperpołączeń przeciwstawia się zatem linearnej aktywności mózgu w stanie czuwania: świat snów jest cyberprzestrzenią! Nawigacja w tej równoległej rzeczywistości wydaje się bardziej skomplikowana niż np. przeglądanie HTML-owych stron w Internecie. Niemniej wiele różnorodnych technik opracowanych w ramach systemu autoterapii znanego pod nazwą "lucid dreaming" (przytomny sen) ma prowadzić do kontrolowania przez osobę śpiącą zawartości i przebiegu marzeń sennych. Sypialnia ma więc szansę stać się konkurencyjna w stosunku do kinematografii i rzeczywistości wirtualnej.

LUNATYCY NA INFOSTRADZIE

Jak mówi jedna z legend nauki, XIX-wieczny chemik niemiecki - Friedrich Kekule - dopiero we śnie odnalazł rozwiązanie pochłaniającego go od miesięcy problemu budowy benzenu. Poszukiwanie różnych znaczeń i rozwiązań problemów bez udziału tzw. świadomości powinno być zresztą znane każdemu, kto śni. Jak dotąd, nie jesteśmy w stanie wytłumaczyć pochodzenia i natury snów proroczych i prekognitywnych. Krytycy o nastawieniu ezoterycznym porównują je ze stanami łączności telepatycznej. Podczas snu nasze "psychiczne odbiorniki" pracują jednocześnie na setkach, a może tysiącach częstotliwości.

Zjawisko nakładania się na siebie snów wielu ludzi może mieć również związek z opisywanym przez Ruperta Sheldrake'a zjawiskiem rezonansu morfogenetycznego. Jest on przejawem "nierejestrowalnej dla jakichkolwiek urządzeń pomiarowych wzajemnej interakcji strukturalnej, zachodzącej między bytami podobnymi". Koncepcja wspólnego, cywilizacyjnego zbiornika idei i symboli wykazuje znowu zaskakujące podobieństwo do nakreślonej przez proroków elektronicznej rzeczywistości wizji infostrady. Ernest Hartmann, amerykański neurolog i badacz snu z Tufts University, podkreśla, że kora mózgowa osoby śpiącej nie wytwarza hormonu o nazwie epinefryna, którego podstawową funkcją jest zmniejszanie ilości szumu w stosunku do sygnału, czyli filtrowanie zbędnych informacji. Gdyby epineferyna nie była wydzielana przez nasz organizm w ciągu dnia, przestalibyśmy odróżniać sen od rzeczywistości.

Rytuał snu jest w ludzkiej świadomości nierozłącznie związany z przygotowaniem do ostatecznego stanu inercji i śmierci. Spowolnienie rytmu serca, stopniowa utrata świadomości i skurcze miokloniczne (mięśniowe?) pojawiające się na granicy snu wyznaczają początek podróży w nowy, nieznany wymiar istnienia. Być może sen - jak chcą twórcy co najmniej kilkunastu filmów SF - jest związany z praktyczną stroną komunikacji międzyplanetarnej. Przyszłość hipnoinżynierii jest zarazem przyszłością rodzaju ludzkiego - sny to wszakże nasz wspólny skarb, najbardziej demokratyczna forma rozrywki, jaka istnieje...

SNY i WWW

ASSOCIATION FOR THE STUDY OF DREAMS - TOWARZYSTWO BADANIA SNÓW

http://www.asdreams.org/

Najbardziej poważne i naukowe podejście do tematu. Liczne działy, galeria, archiwa tekstów, materiały edukacyjne, odnośniki... Zanim przeczytasz wszystko, zapadniesz w sen.

CENTRAL PREMONITIONS REGISTRY

http://yaron.clever.net/precog/

Strona poświęcona badaniu stanów prekognitywnych i postrzegania pozazmysłowego. Wskazówki dla tych, którzy chcą skutecznie zapamiętywać sny i odnośniki, głównie do stron poświęconych parapsychologii.

DREAM EMPORIUM

http://members.tripod.com/~ZenCyn/

Jedna ze stron, które mogą się okazać niezbędne. Dream Emporium prowadzi działalność usługową (interpretacja snów), a strona jest wielkim bankiem informacji na tematy związane z szeroko rozumianymi problemami spania i snu.

DREAMGATE

http://www.dreamgate.com/index2.htm

Strona stworzona przez animatorów "wirtualnej społeczności śpiących". Staranne wykonanie, różnorodna zawartość. Jedna z podstawowych stron na temat snów - nie wolno jej zatem pominąć.

SELF-HELP&PSYCHOLOGY: DREAMS & DREAMING

http://cybertowers.com/selfhelp/articles/dreams/

Sny rozpatrywane w kategoriach naukowych i terapeutycznych. Teksty o koszmarach i wykorzystywaniu snów w samoleczeniu.

LIFETREKS-DREAM INTERPRETATION SERVICES AND RESOURCES

http://www.teleport.com/~dreams/

Wystrój strony przypomina okładki książek dla zestresowanych biznesmenów, ale w ostateczności można tu znaleźć jakieś odnośniki...

DREAMWEAVERS WEB

http://www.webcom.com/dreamwvr/welcome.html

JUNGWEB

http://onlinepsych.com/jungweb/

Jedna z lepszych, a być może najlepsza strona poświęcona dorobkowi i dziedzictwu twórcy teorii archetypów - Carla Gustava Junga.

SLEEPNET

http://www.sleepnet.com

Nie tylko o snach, lecz także o szerszych aspektach zjawiska - zaburzeniach snu i jego uwarunkowaniach biologicznych.

BIANCA'S DREAM BOOK - DZIENNIK SNÓW BIANKI

http://bedroom.bianca.com/shack/bedroom/dreams/

Każdy może tu przysłać krótki opis snu - najczęściej spotyka się wśród nich (nietypowe) sny erotyczne.

DR ZEUS' DREAM LOG - DZIENNIK SNÓW DOKTORA ZEUSA

http://www.best.com/~drzeus/Writing/Dreams/Dreams.html

Doktor Zeus archiwizuje sny od 1987 roku. Interesujące sny szpiegowskie, sen o fraktalnym oku - niektóre bardzo rozbudowane.

THE ELDER DAN'S DREAM LOG - DZIENNIK SNÓW STARSZEGO DANA

http://www.armory.com/~crisper/Life/dreams.html

Dan miewa interesujące sny, np. o wstrzykiwaniu tkanki mózgowej lub o odgrywaniu roli Batmana.

MIKE GRIEBEL - ENTERING TIBET - JAK TRAFIŁEM DO TYBETU

http://www.geocities.com/Athens/8201/tibet.html

Niezwykle skomplikowany sen o przejściu do Tybetu tunelem znajdującym się pod Murem Chińskim. Mapy snu w formacie ASCII i formularz do wysłania swojej własnej interpretacji snu Mike'a.

LYSANDERIAN DREAMS - SNY LYSANDERA

http://www.tssys.com/lysander/dreams.html

Intrygujące sny, nowe tematy. Przeczytaj koniecznie treść snu "o gigantycznych robotach i myszach wodnych".

DREAM DIARY BY PABLO PAULICK DINI - DZIENNIK SNÓW PABLO PAULICKA DINI

http://www.accessone.com/~dini/dreams/dream.htm

Przyjemny interfejs z planetkami zachęca do eksploracji tych stron. Sny Pablo czyta się szybko, nie mając z nimi problemów.

PAGE OF ILSA - STRONA ILSY

http://www.wilder.net/ilsa/homenlr.html

Ciekawe, inteligentnie opisane sny i mnóstwo świetnych cytatów (Hagbard Celine, Jezus Chrystus, Dr Emilio Lizardo itd.).

SELECTIONS FROM HAIA'S DREAM JOURNAL - WYBÓR Z DZIENNIKA SNÓW HAII

http://www.links.net/vita/sf/haia/haia.drm.html

Haia z San Francisco ma wiele niepokojących snów, np. o wcieleniu się w ciało i umysł czarnej pantery.


Zobacz również