Linux dla początkujących - co wybrać?

Do dyspozycji użytkowników jest wiele systemów opartych o jądro Linuxa. Jak wybrać dystrybucję odpowiednią do własnych potrzeb? 

Linux to nazwa jądra systemu stworzonego przez Linusa Torvaldsa. To również potoczne określenie (poprawna nazwa to GNU/Linux) rodziny systemów operacyjnych opartych o to właśnie jądro. Systemy te stworzone są na bazie wolnego oprogramowania (open source) i są dostępne zupełnie za darmo. Można je pobrać z internetu i zainstalować na dowolnej liczbie komputerów - zdecydowana większość dystrybucji Linuxa rozpowszechniana jest na licencji GNU GPL.

Linux

Linux

Systemy GNU/Linux już od dawna przestały być systemami przeznaczonymi tylko i wyłącznie dla serwerów i grupek zapaleńców. Obecnie świetnie sprawdzają się jako systemy do użytku domowego i biurowego. Wbrew powszechnym stereotypom, nie są one trudniejsze w obsłudze niż systemy z rodziny Windows. To w dużej mierze kwestia przyzwyczajenia. Najpopularniejsze linuksowe dystrybucje są przyjazne dla początkujących użytkowników, proste w obsłudze oraz posiadają preinstalowane oprogramowanie (np. darmowe pakiety biurowe, przeglądarkę internetową, aplikacje do odtwarzania multimediów, itd.), dzięki czemu zaraz po instalacji można rozpocząć pracę z systemem.

Dystrybucje Linuxa

Dystrybucje składają się z jądra systemu, środowiska graficznego oraz odpowiedniego oprogramowania. Obecnie powszechnie dostępna jest ogromna liczba dystrybucji przeznaczonych do najróżniejszych celów.

Wybór odpowiedniego systemu do użytku domowego powinien zależeć przede wszystkim od umiejętności użytkownika - osoby, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z GNU/Linux powinny wybrać dystrybucje przeznaczone dla mniej zaawansowanych (opisujemy je w dalszej części artykułu). Inne ważne czynniki to konfiguracja sprzętowa (w przypadku słabszych komputerów warto postawić na dystrybucje z lekkimi środowiskami graficznymi typu XFCE lub LXDE - np. Lubuntu lub Linux Mint Xfce), zawarte oprogramowanie i wsparcie społeczności.

Pomoc w wyborze najwłaściwszej dystrybucji znajdziemy w internecie. Wystarczy poszukać opinii bardziej zaawansowanych użytkowników na forach dyskusyjnych i stronach internetowych. Warto również skorzystać z quizów dystrybucyjnych - odpowiadając na zawarte w nich pytania otrzymamy podpowiedzi, które systemy powinny spełnić nasze oczekiwania. Takie quizy znajdziemy między innymi na stronach polskiego serwisu jakilinux.org czy też angielskojęzycznego zegeniestudios.net.

Środowiska graficzne

W przeciwieństwie do systemów z rodziny Windows, Linux charakteryzuje się oddzieleniem warstwy systemowej od warstwy graficznej. Niektóre dystrybucje (na przykład te przeznaczone na serwer) w ogóle nie korzystają z tej drugiej i obsługuje się je za pomocą konsoli.

Do dyspozycji użytkownika jest kilkanaście środowisk graficznych. Większość dystrybucji posiada domyślne środowisko. Jego zmiana nie jest jednak żadnym problemem - w dowolnej chwili możemy zainstalować inne.

Do najpopularniejszych środowisk graficznych należą:

*GNOME - intuicyjne, proste w obsłudze, ale jednocześnie atrakcyjnie wizualnie

*KDE - środowisko, któremu najbliżej do Windowsa, bogate graficznie, pełne miłych dla oka efektów i wodotrysków

*Xfce - lekkie i szybkie, przeznaczone dla słabszych komputerów

Dystrybucje dla początkujących użytkowników

*Ubuntu - jedna z najpopularniejszych dystrybucji, oparta o Debiana. Ubuntu oferuje proste narzędzia zarządzania systemem i jego konfiguracji oraz intuicyjny interfejs użytkownika. Domyślnym środowiskiem graficznym jest Unity - “nakładka" na GNOME z charakterystycznym paskiem bocznym, który swoją funkcjonalnością przypomina docki i panelem główny (dash). Najnowsza stabilna wersja Ubuntu jest oznaczona numerkiem 12.04 i można ją pobrać z tej strony.

Ubuntu 12.04 z interfejsem Unity

Ubuntu 12.04 z interfejsem Unity

*Linux Mint - dystrybucja oparta o Ubuntu. Jej autorzy największy nacisk położyli na maksymalne uproszczenie obsługi i konfiguracji systemu. Mint po instalacji posiada także oprogramowanie “zamknięte", którego brak w Ubuntu, takie jak wtyczka Flashowa i kodeki multimedialne. System ten nie wykorzystuje interfejsu Unity - zamiast tego mamy do wyboru interfejs MATE (rozwidlenie GNOME 2) lub efektowny Cinnamon (jego podstawą jest GNOME 3). Linux Mint (najnowsze, trzynaste wydanie) możecie pobrać stąd.

Linux Mint z interfejsem Cinnamon

Linux Mint z interfejsem Cinnamon

*Fedora - system stawiający na innowacje, użytkownicy odnajdą w nim najświeższe, dopiero co wydane wersje aplikacji. Ma to swoje zalety, ale także i wady (na przykład potencjalną niestabilność). Fedora to system dojrzały (stoi za nim Red Hat), bezpieczny i mający niski apetyt na zasoby sprzętowe. Posiada bardzo dobry i łatwy instalator. Domyślnym środowiskiem graficznym jest GNOME. Z tej strony możecie pobrać najnowszą wersję Fedory oznaczoną numerkiem 17.

Fedora 17 (źródło: http://gnuman.com)

Fedora 17 (źródło: http://gnuman.com)

*OpenSUSE - darmowy odpowiednik biznesowej dystrybucji tworzonej przez firmę Novell. Jest to wygodny w obsłudze system z dobrym wsparciem społeczności. Niewątpliwą zaletą OpenSUSE jest świetne narzędzie YaST służące do graficznej konfiguracji wszelkich opcji systemu oraz stabilne i szybkie działanie. Użytkownik może wybrać pomiędzy wersją ze środowiskiem KDE, a wersją z GNOME. DVD z systemem zawiera bogatą kolekcję oprogramowania oraz prosty i czytelny instalator. OpenSUSE w wersji 12.2 jest dostępne pod tym adresem.

OpenSuse 12.2 z KDE

OpenSuse 12.2 z KDE

Niezależnie od wyboru dystrybucji warto ją najpierw przetestować. Większość z systemów oferuje wersję LiveCD, które to umożliwiają. Operacja ta nie dokonuje żadnych zmian w komputerze - system uruchamiany jest wtedy z płyty CD. Można również stworzyć bootowalny pendrive USB z wykorzystaniem programu LinuxLive USB Creator (szczegółowa instrukcja pod tym adresem). Jeżeli testowany system nam się spodoba można przejść do procesu jego instalacji na dysku twardym naszego komputera.


Zobacz również