Małe, szybkie i bogate

Rozwój procesorów graficznych montowanych na najszybszych kartach spowodował, że układy graficzne umieszczane na płytach głównych mają większe możliwości i wydajność.

Rozwój procesorów graficznych montowanych na najszybszych kartach spowodował, że układy graficzne umieszczane na płytach głównych mają większe możliwości i wydajność.

Zazwyczaj pasjonujemy się szybkością tworzenia obrazu i możliwościami, które zapewniają współczesne akceleratory graficzne. Czy jednak rzeczywiście masz tak duże wymagania i czas na granie w najnowsze gry wymagające olbrzymiej wydajności? A może nie stać cię na rozbudowany komputer, z kartą graficzną kosztującą tyle, ile wynosi przeciętna pensja? W takim wypadku możesz skorzystać z płyty głównej wyposażonej w układ pozwalający na wyświetlanie obrazu bez kart rozszerzeń.

Zyski i straty

Wydajność

Wydajność

Decydując się na zakup takich właśnie płyt, sporo zyskujesz. Są znacznie tańsze niż płyty główne oferujące dwa złącza do kart graficznych. Płyty biorące udział w tym teście kosztują 230-350 zł, a najtańsze płyty SLI - 400 zł. Na początek możesz złożyć komputer bez osobnej karty graficznej , co pozwala zaoszczędzić co najmniej 200 zł.

Płyty ze zintegrowanym układem graficznym są mniejsze, więc zmieszczą się w mniejszych obudowach. Dodatkowo są chłodzone pasywnie, co tłumi hałas powodowany przez komputer. Najnowsze płyty zawierają także nowoczesne złącze PCI Express x16, w którym można zamontować najwydajniejszą kartę graficzną, pozwalające grać nawet w najnowsze gry. Niemal standardowym wyposażeniem płyt głównych jest też obecnie 8-kanałowy układ dźwiękowy spełniający wymogi standardu Azalia.

Opłacalność

Opłacalność

Są i ograniczenia. Najważniejsze dotyczy rozbudowy komputera. Najczęściej w obudowie jest miejsce na dwie karty rozszerzeń w standardzie PCI oraz jedną kartę typu PCI Express x1. Zdarzają się złącza AMR (Audio Modem Raiser) lub CNR (Communication Network Raiser), nie ma natomiast płyt ze złączami PCI Express x4. Co ważne, AMR i CNR są tak mało popularne, że trudno znaleźć w Polsce produkty, w których je zastosowano.

Płyta jest tania częściowo z powodu skromnego wyposażenia w dodatkowe złącza USB, FireWire oraz kable do podłączania dysków. O takich luksusach, jak panele umożliwiające odczyt temperatury czy przeniesienie gniazd do słuchawek i mikrofonu na przód obudowy, nawet nie ma co marzyć.

Pamięć

Czasami na jednej płycie można montować zarówno pamięci DDR, jak i DDRII. Odpowiednie złącza różnią się nie tylko położeniem przegrody blokującej, ale i oznaczeniem napięcia zasilającego moduł pamięci.

Czasami na jednej płycie można montować zarówno pamięci DDR, jak i DDRII. Odpowiednie złącza różnią się nie tylko położeniem przegrody blokującej, ale i oznaczeniem napięcia zasilającego moduł pamięci.

Pewne ograniczenia wynikają z liczby podstawek do montowania modułów pamięci. Najczęściej można zainstalować jedynie dwa moduły RAM, co ogranicza pojemność pamięci operacyjnej do 2 GB. Płyty, które pozwalają na stosowanie dwóch rodzajów pamięci, mają cztery podstawki, ale nie można jednocześnie korzystać ze wszystkich. W najnowszych modelach, opartych na zestawach układów sterujących NVIDII, zniesiono już ograniczenie do dwóch podstawek.

Standardowym wyposażeniem takich płyt jest dwukanałowy kontroler tradycyjnego interfejsu ATA100/133, a także dwa złącza Serial ATA. W niektórych produktach są także dodatkowe kontrolery pamięci masowej, pozwalające na stosowanie kolejnych dwóch dysków Serial ATA lub Serial ATA II, a zwiększenie liczby kanałów tego interfejsu poszerza możliwości wykorzystania macierzy dyskowych.

Starsze płyty główne charakteryzuje skomplikowana obsługa standardu Serial ATA. Aby zainstalować system operacyjny na takim dysku, trzeba w BIOS-ie przełączyć tryb pracy kontrolera na tzw. mieszany. W zależności od rozwiązania, może to spowodować wyłączenie jednego z kanałów ATA100/133 i obsługiwanie Serial ATA w trybie zgodności. Na szczęście najnowocześniejsze konstrukcje układów sterujących zapewniają pełną obsługę dysków z takim interfejsem. ECS 945G-M3 obsługuje tryb Enanced Mode, który jest uniwersalny, bo oferuje największe możliwości dopasowania do potrzeb użytkownika.

Oprogramowanie

O jakości płyty głównej w znacznym stopniu decyduje oprogramowanie producenta zawarte w BIOS-ie. Zazwyczaj tanie modele traktowane są przez producentów po macoszemu - brak wielu funkcji, które służą do kontrolowania warunków pracy oraz dokładnego ustawiania parametrów procesora i pamięci. Nie inaczej jest w wypadku testowanych płyt, choć niektórzy producenci stopniowo rozbudowują opcje konfiguracyjne dostępne dla użytkownika.

Jedną z firm, która przygotowała rozbudowane oprogramowanie zaszyte w BIOS-ie, jest Micro-Star International. Jej produkty pozwalają między innymi na samodzielne ustawienie opóźnień, co w niektórych wypadkach pozwala osiągnąć lepszą wydajność. Wprawdzie liczba parametrów, które można modyfikować, jest mniejsza niż na najlepszych płytach głównych, jednak w zupełności wystarcza do zapewnienia właściwej wydajności.

Producenci płyt głównych częściowo zareagowali na wprowadzenie do sprzedaży systemu Windows XP x64. Z wyjątkiem ASUSA nie opracowali jeszcze odpowiednich aplikacji uruchamianych po włożeniu płyty ze sterownikami do czytnika, ale odpowiednie sterowniki umieszczają na płycie CD albo na stronie internetowej.

Paleta chipsetów

Kolorowe oznaczenie złączy panelu przedniego ułatwia szybkie podłączenie wszystkich przewodów obudowy komputera do płyty głównej.

Kolorowe oznaczenie złączy panelu przedniego ułatwia szybkie podłączenie wszystkich przewodów obudowy komputera do płyty głównej.

O możliwościach płyty głównej w dużej mierze decyduje zestaw układów sterujących. Decydując się na zakup płyty do Pentium 4, masz do wyboru tylko cztery chipsety: ATI, Intel, SiS oraz VIA. Dwa ostatnie nie obsługują standardu PCI Express, a ponadto chipset SiS nie jest zgodny z DirectX 9. Bez wątpienia najnowocześniejszy zestaw to Intel 945G + Intel ICH7. Oferuje najlepszy dźwięk, największe możliwości związane z pamięcią masową oraz przyzwoitą wydajność wbudowanego układu graficznego. Wprawdzie pod tym względem nieco lepszy jest układ ATI Xpress 200G, jednak pozostałe funkcje ma znacznie skromniejsze.

W wypadku procesorów AMD Athlon 64 sprawa jest jeszcze prostsza. Wprawdzie masz do wyboru oferty czterech producentów, tyle że zamiast produktów Intela są układy NVIDII. Jej chipsety zawierają najnowocześniejszy rdzeń graficzny, zapewniający największą szybkość tworzenia obrazu przestrzennego. Jedyne oferują sprzętowy firewall, który zmniejsza obciążenie procesora. Ich słabszą stroną jest brak możliwości tworzenia na tych samych dyskach jednocześnie macierzy 0 i 1, tzw. Matrix RAID.

Sytuację ATI poprawi bez wątpienia nowy mostek południowy SB450. Jednak mimo że jego specyfikację zaprezentowano dość dawno, nie został wykorzystany.

Czy można pograć?

Zastanawiając się nad zakupem płyty głównej wyposażonej w układ graficzny, wiele osób ma wątpliwości, czy będzie wystarczająco szybka. Najnowsze chipsety pozwalają na swobodną pracę z aplikacjami biurowymi i służącymi do modelowania przestrzennego. Jeśli są zgodne z DirectX 9, będą dobrze pracować z graficznym interfejsem użytkownika Aero w systemie operacyjnym następnej generacji, tj. Windows Vista.

A co z grami, które wymagają szybkiego tworzenia obrazu? Najnowsze układy sterujące bez problemu radzą sobie z grami starszej generacji, takimi jak "Quake 3 Arena", nawet w najwyższej rozdzielczości i po włączeniu wszystkich funkcji poprawiających obraz. W nieco nowszych tytułach, jak choćby "Unreal Tournament 2003", bywa konieczne zmniejszenie rozdzielczości obrazu. Nie powinno być również problemu z płynnością obrazu w grach takich jak "FarCry", choć wymagać to będzie wyłączenia niektórych efektów graficznych. Natomiast nie ma co liczyć na płynne generowanie obrazu w "Doom 3" i nowszych grach typu FPP.

Jednak wszystkie testowane płyty główne pozwalają na zamontowanie zewnętrznej karty graficznej w złączu PCI Express x16 lub AGP x8. Co ważne, chipsety ze zintegrowaną grafiką zapewniają podobną wydajność w zwykłych aplikacjach, jak najlepsze układy sterujące. Po włożeniu osobnej karty graficznej zyskuje się możliwość pracy dwu-, trzy-, a nawet czteromonitorowej.

Dla kogo

Parametry techniczne i wyniki testów

Parametry techniczne i wyniki testów

Wszystkie przetestowane przez nas płyty główne są chłodzone pasywnie. Mogą być podstawą szybkiego i cichego komputera, który posłuży jako centrum multimedialne. Ograniczone chłodzenie będzie przeszkadzać jedynie osobom przetaktowującym poszczególne podzespoły - BIOS-y testowanych płyt nie zawierają kompletu funkcji niezbędnych do podkręcania. Mimo to najnowsze modele są bardziej rozbudowane od poprzedników.

BIOS-y testowanych produktów są skonfigurowane w taki sposób, by nie stwarzać problemów nawet ze słabszymi podzespołami. W płytach do procesorów Intela zazwyczaj wyłączony jest np. bit NX (No Execute), który zapobiega działaniu części szkodliwych programów. Również funkcja Enhanced Speed Step nawet po zastosowaniu odpowiedniego procesora pozostaje wyłączona. Z kolei w płytach do Athlona należy samodzielnie włączać 32-bitowy dostęp do dysku, funkcję Cool and Quiet oraz - gdy to możliwe - zmniejszyć wartość parametru Command rate do 1T.

Mimo pewnych ograniczeń płyty główne zawierające zintegrowany układ graficzny można polecić. Są tańsze, mniejsze i pozwalają na zbudowanie szybkiego i cichego komputera.


Zobacz również