Na ratunek pingwinowi

Coraz częściej Linux pracuje w sieci lokalnej. System ten znakomicie się nadaje do zabezpieczania ważnych danych i przygotowywania kompleksowych kopii zapasowych zasobów sieci lokalnej oraz internetowych.

Coraz częściej Linux pracuje w sieci lokalnej. System ten znakomicie się nadaje do zabezpieczania ważnych danych i przygotowywania kompleksowych kopii zapasowych zasobów sieci lokalnej oraz internetowych.

Przezorny zawsze ubezpieczony, więc wykonywanie kopii zapasowych to jedna z podstawowych czynności administratora systemu komputerowego (również domowego), bo tylko backup umożliwi natychmiastowe odtworzenie zasobów sieci komputerów i złagodzi skutki uszkodzeń sprzętu, zaniku zasilania, działania wirusów i błędów człowieka. Linux obsługuje wszystkie popularne urządzenia stosowane do archiwizacji - począwszy od nagrywarek CD, napędów ZIP i JAZ, a kończąc na napędach taśm magnetycznych (streamerach). Nie ma również problemów ze zdobyciem dobrych bezpłatnych programów tego typu. Oczywiście oprócz oprogramowania trzeba przygotować odpowiednią strategię sporządzania kopii zapasowych. W domu najczęściej wystarczy pełna kopia wykonana na CD-ROM-ie raz na jakiś czas, w firmie wszystkie dane muszą być archiwizowane codziennie.

Napędy taśmowe - streamery

Coraz częściej Linux pracuje w sieci lokalnej. System ten znakomicie się nadaje do zabezpieczania ważnych danych i przygotowywania kompleksowych kopii zapasowych zasobów sieci lokalnej oraz internetowych.

Coraz częściej Linux pracuje w sieci lokalnej. System ten znakomicie się nadaje do zabezpieczania ważnych danych i przygotowywania kompleksowych kopii zapasowych zasobów sieci lokalnej oraz internetowych.

Streamery to najtańszy (w przeliczeniu na 1 MB) nośnik danych. Nie nadają się do wykorzystania jako dodatkowe dyski w codziennej pracy ze względu na sekwencyjny dostęp do danych, jednak gdy musisz zabezpieczyć kilkaset GB danych, podołają temu tylko streamery. Są nieocenione, gdy wykonuje się pełną kopię zapasową systemu - większość programów do archiwizacji umożliwia całkowite odtworzenie systemu z takiego archiwum jedynie za pomocą standardowego uniksowego programu cpio. Ten sposób archiwizowania jest wygodny zwłaszcza do wykonywania automatycznych kopii zapasowych na przykład raz w ciągu doby.

Obecnie większość streamerów to napędy DAT (używające zapisu cyfrowego) korzystające z taśmy o szerokości 4 lub 8 mm. Są podłączane przez kontroler SCSI, zatem do ich obsługi wystarczy poprawna instalacja tego kontrolera (streamer jest wówczas zwykłym urządzeniem SCSI). Drugi rodzaj napędów to najtańsze modele przyłączane przez kontroler stacji dyskietek (FDC). Aby włączyć ich obsługę, wystarczy załadować moduł jądra ftape (na przykład poleceniem <font color="red">insmod ftape). Streamery FDC są "widoczne" jako urządzenie /dev/ftape. Jeśli samodzielnie kompilujesz jądro i chcesz włączyć obsługę streamera FDC, zaznacz typ urządzenia w sekcji Ftape, the floppy tape device driver. Ostatnia kategoria to napędy z interfejsem ATAPI - "fabryczne" wersje jądra instalowane wraz z większością popularnych dystrybucji Linuksa powinny obsługiwać te urządzenia poprawnie.

Streamery ATAPI zawsze są widziane jako kolejne urządzenia /dev/htx, (jeśli samodzielnie kompilujesz jądro to, aby włączyć ich obsługę, zaznacz opcję Include IDE/ATAPI TAPE support w sekcji Block devices). Najlepiej obsługiwane są urządzenia zgodne z respektowanym przez producentów faktycznym standardem QIC. Listę aktualnie obsługiwanych streamerów (jest bardzo obszerna) znajdziesz w dokumencie Ftape-HOWTO, instalowanym wraz z dokumentacją HOWTO, obecną w każdej dystrybucji.

Archiwum na ZIP-ie

Do wykonywania kopii zapasowych o niewielkim rozmiarze, na przykład najważniejszych plików konfiguracyjnych systemu (katalog /etc), najważniejszych dokumentów lub poczty elektronicznej, najlepiej nadają się napędy ZIP firmy Iomega, bo są tanie, poręczne i mogą być odczytane w Windows. Ich wadą jest stosunkowo niewielka pojemność - 100 i 250 MB.

ARKEIA Backup ma wygodny interfejs użytkownika.

ARKEIA Backup ma wygodny interfejs użytkownika.

Najpopularniejsza jest obecnie wersja zewnętrzna, przyłączana przez port drukarki (równoległy), USB, SCSI, i wewnętrzna, przyłączana jak zwykły dysk IDE/ATAPI. Jądro systemu standardowo instalowane wraz z Linux Mandrake 6.x lub Corel Linuksem ma wbudowaną obsługę napędów ZIP. Po podłączeniu napędu i ponownym uruchomieniu systemu powinny się pojawić komunikaty o wykryciu urządzenia SCSI (nawet jeśli napęd jest przyłączony przez port drukarki). Wykonaj teraz polecenie <font color="red">insmod ppa, które załaduje uniwersalny sterownik portu drukarki. Po zamontowaniu dyskietki ZIP możesz z niej korzystać jak ze zwykłego dysku twardego SCSI (kolejne partycje widziane są jako partycje /dev/sd1/ 2/3/4 itd., jeśli dysk jest widziany jako /dev/sda).

Gdy samodzielnie kompilujesz jądro i chcesz włączyć obsługę ZIP w porcie drukarki, zaznacz obsługę SCSI (SCSI Support=yes) i obsługę dysków SCSI (SCSI disk support=yes) oraz w sekcji SCSI low-level drivers zaznacz opcję IOMEGA Parallel Port ZIP drive SCSI support. Napędy z interfejsem USB powinny działać bez problemu - więcej informacji i dokładne instrukcje znajdziesz pod adresem www.linux-usb.org/ . Natomiast chcąc korzystać z modelu ZIP SCSI, wystarczy mieć poprawnie skonfigurowany sterownik kontrolera SCSI. ZIP podłączany przez interfejs ATAPI będzie z kolei "widziany" przez system jako kolejny twardy dysk . Jeśli samodzielnie kompilujesz jądro i chcesz włączyć obsługę ZIP ATAPI, wystarczy włączyć opcję ATAPI floppy support=yes. Produkowane również przez firmę Iomega rzadziej spotykane dyski AZ można używać tak jak dyski SCSI.

Programy do archiwizacji

Podobnie jak do innych systemów uniksowych, tak i do Linuksa, oprócz bezpłatnych programów, jest też sporo komercyjnych, skomplikowanych pakietów do archiwizacji przeznaczonych dla dużych firm. Niektóre pracują w architekturze klient-serwer, pozwalając na wygodne kontrolowanie wykonywania kopii zapasowych z lokalnego komputera i dowolnego systemu operacyjnego.

Arkeia Backup

Arkeia Backup (www.knox-software.com) - to prawdopodobnie najbardziej rozbudowany program tego typu przeznaczony do Linuksa. Wersja Free jest bezpłatna i można jej używać bez ograniczeń w celach prywatnych i komercyjnych (licencja pozwala na zabezpieczenie jednego serwera i dwóch stacji roboczych). Program służy głównie do wykonywania kopii zapasowych zasobów sieci lokalnej i jest dostępny do wielu platform. Arkeia składa się z serwera i klienta, które nie muszą pracować w tym samym komputerze. Duży nacisk położono na poprawne wykonywanie kopii baz danych Oracle/Informix/Adabas/Sybase (także w czasie pracy serwerów SQL) oraz obsługę Lotus Notes, Windows 98/NT/2000, Novell Netware (także NDS) i większości systemów uniksowych. Dodatkowe cechy to między innymi: możliwość wykorzystania graficznego interfejsu napisanego w Javie, rozbudowane terminarze automatycznych kopii zapasowych i specjalne opcje "ratunkowe" do Windows NT. Arkeia Backup zdobyła w 1999 roku pierwsze miejsce w kategorii oprogramowania do przechowywania i odzyskiwania plików w plebiscycie Editor's Choice Awards, przeprowadzonym przez prestiżowy magazyn internetowy LinuxWorld (www.linuxworld.com). Wersja do Linuksa składa się z trzech pakietów RPM, które trzeba zainstalować w kolejności: client, server, gui. Program uruchamia się w xterminalu poleceniem <font color="red">ARKEIA. Ponieważ istnieje wersja klienta i serwera przeznaczona do Windows, możliwe jest zdalne zarządzanie kopiami zapasowymi wykonywanymi w Linuksie i odwrotnie.

PerfectBACKUP+

Adresy internetowe

Informacje o napędach ZIP:

www.torque.net/~campbell/

Informacje o dyskach JAZ:

www.cnct.com/~bwillmot/jaztool/

Ftape-HOWTO oraz pod adresem

wwwmath.rwthaachen.de/~LBFM/claus/ftape/

PerfectBACKUP+ (www.merlinsoftech.com) to rozbudowany program do przygotowywania kopii zapasowych. Ma dwa interfejsy - graficzny do X-Window, wygodny interfejs znakowy, który może być obsługiwany jedynie z linii poleceń. Program jest prosty i przejrzysty w obsłudze - pozwala nawet na określenie poziomu zaawansowania użytkownika. Potrafi zapisywać archiwa w postaci plików na twardych dyskach, urządzeniach DAT, a nawet dyskietkach.

Interesujący jest również komercyjny BRU Backup - niestety, dostępny tylko dla kilku systemów Linux/UNIX; pod adresem www.estinc.com/demo.php można pobrać 30-dniową wersję demo. Jego najciekawszą cechą jest obsługa streamerów firmy HP - program ma własne sterowniki do tych urządzeń.

Oczywiście oprócz komercyjnych jest też bardzo wiele programów Open Source, nieodpłatnie dostępnych dla każdego użytkownika. Trzeba tu przede wszystkim wymienić programy tar (Tape Archivizer - tworzy spójne archiwum plików bez kompresji) i gzip. Linux Backup ma łatwy w obsłudze interfejs i pozwala nawet początkującym użytkownikom szybko zarchiwizować pocztę czy dokumenty jako zwykłe pliki TGZ (TAR-GZIP), które można rozpakować poleceniem <font color="red">tar xzvf nawet w innym systemie operacyjnym.

Ręczne przygotowanie kopii zapasowej

Każda dystrybucja Linuksa ma standardowo dwa programy, które mogą służyć do przygotowania kopii zapasowych: dump i restore, uruchamiane z linii poleceń i tradycyjnie wykorzystywane w większości systemów uniksowych. Mimo że zwykle są wykorzystywane tylko do tworzenia kopii zapasowych na taśmach magnetycznych, to jako nośnik można wykorzystać również twardy dysk lub napęd ZIP. Program dump służy do "zrzucania" zawartości dysków do kopii zapasowej[jc2]. Przykładowe polecenie <font color="red">dump -0u -f /dev/st0/poczta wykona pełną kopię zapasową katalogu /poczta (wraz z podkatalogami). Zakładamy tutaj, że na przykład streamer SCSI jest widziany jako urządzenie /dev/st0. Program restore służy natomiast do odtwarzania w trybie automatycznym lub interaktywnym (jest wygodny, jeśli szukasz pojedynczego pliku w archiwum). Tryb interaktywny uruchamia się poleceniem <font color="red">restore -f /dev/st0 -i. Oba programy oferują tyle opcji, że zaspokoją potrzeby nawet najbardziej wymagających użytkowników.


Zobacz również