Nie gorączkuj się - procesor na luzie

Im niższe zużycie prądu przez procesor, tym mniej wytwarzanego ciepła w układzie, co zwiększa jego żywotność. Tymczasem oszczędność nie należy do cnót procesora, który pobiera energię nawet wtedy, gdy nie wykonuje żadnych operacji. Aby schłodzić procesor, trzeba sięgnąć po specjalne programy.

Im niższe zużycie prądu przez procesor, tym mniej wytwarzanego ciepła w układzie, co zwiększa jego żywotność. Tymczasem oszczędność nie należy do cnót procesora, który pobiera energię nawet wtedy, gdy nie wykonuje żadnych operacji. Aby schłodzić procesor, trzeba sięgnąć po specjalne programy.

700 MHz, 800 MHz i 1 GHz - procesory są taktowane coraz szybciej, jednak niewiele aplikacji wykorzystuje pełną moc obliczeniową układu. Szczególnie w przypadku zastosowań biurowych procesor niepotrzebnie pracuje na wysokich obrotach, przez większość czasu czeka na dane wpisywane przez użytkownika, który, mimo dużej wprawy w pisaniu na klawiaturze, nie jest w stanie wprowadzić takiej ilości danych, by przeciążyć procesor ich przetwarzaniem. Istota problemu polega na tym, że procesor nie zwalnia tempa pracy nawet, gdy nie ma do wykonywania żadnych zadań. Niektóre systemy operacyjne, np. Windows NT czy Linux, są wyposażone w mechanizmy, które przełączają procesor w tryb energooszczędny, gdy jest na luzie. Inne, jak Windows 95 czy 98, nie dysponują takimi metodami. Aby zaradzić nadmiernemu nagrzewaniu się układu, możesz skorzystać z shareware'owego programu CpuIdle (dostępny pod adresem www.cpuidle.de , rozmiar pliku: ok. 1 MB, cena rejestracji: 20 USD).

Program możesz testować przez 30 dni. Narzędzie współpracuje ze wszystkimi aktualnymi (np. Pentium II/III, Athlon) i niektórymi starszymi modelami (np. Intel Pentium, AMD K5, Cyrix 6x86). U podstawy działania programu CPU-Idle leży polecenie HLT, które przerywa pracę procesora i uaktywnia tryb energooszczędny. W stanie oczekiwania układ zużywa trochę mniej prądu niż podczas zwykłej eksploatacji. Dzięki temu nie wytwarza tak dużej ilości ciepła, co zwiększa jego żywotność. Gdy system przekaże procesorowi zadania do wykonania, układ natychmiast wznowi pracę.

Cpuldle skutecznie zmniejsza pobór prądu i temperaturę procesora.

Cpuldle skutecznie zmniejsza pobór prądu i temperaturę procesora.

Po zainstalowaniu narzędzia i zrestartowaniu systemu zobaczysz ikonę CpuIdle na pasku narzędzi. Kliknij ją prawym przyciskiem, a ujrzysz menu podręczne. Wybierz polecenie opcji i kartę CPU. Znajdziesz na niej informacje dotyczące właściwości i aktualnego stanu procesora (m.in. bieżącą częstotliwość wewnętrzną, dane producenta i ewentualne opcje dodatkowe). Na karcie StartUp umieszczono funkcje automatycznego uaktywniania programu CpuIdle po uruchomieniu systemu operacyjnego. Jeśli zaznaczysz opcję optymalnego wykorzystania procesora, narzędzie włączy funkcje zwiększające wydajność procesora (np. Write Allocation w układzie AMD K6-2), o ile nie są ustawione domyślnie w BIOS-ie. Przydatna okazuje się opcja automatycznej dezaktywacji przy dużym obciążeniu procesora. Dzięki niej CpuIdle wyłączy się, gdy wykryje, że procesor jest bez przerwy zajęty i nie ma możliwości wykonania polecenia HLT.

Narzędzie CpuIdle informuje użytkownika na bieżąco o temperaturze procesora i może interweniować, gdy temperatura przekroczy krytyczną wartość. Aby skutecznie kontrolować stopień nagrzania, warto zainstalować freeware'owy program Motherboard Monitor (dostępny pod adresem: http://members.brabant.chello.nl/~a.vankaam/mbm , rozmiar pliku: 1,25 MB). Na karcie Monitor zdefiniujesz górną granicę (zalecana: z zakresu 70 do 75 stopni Celsjusza), po której przekroczeniu CpuIdle nasili czynności schładzające procesor. Będzie znacznie częściej wydawał polecenie HLT lub natychmiast zamknie system Windows, by zapobiec ewentualnym zawieszeniom na skutek przegrzania układu. Motherboard Monitor pobiera nieodzowne dane z oddzielnego procesora, który za pomocą czujników na płycie głównej mierzy temperaturę i bada stopień nagrzania. Warunkiem prawidłowego działania prog-ramu jest płyta główna wyposażona w odpowiednie podzespoły. Lista płyt, z którymi współpracuje Motherboard Monitor, jest zamieszczona na wspomnianej stronie internetowej.

Pamiętaj o tym, że CpuIdle może obniżyć temperaturę roboczą procesora tylko przy założeniu, że może przesłać polecenie HLT. Jest to możliwe tylko w tym przypadku, gdy podczas pracy układu istnieją fazy, w których jest bezczynny lub obciążenie nie przekracza ułamka całkowitej wydajności. Podczas naszych testów spadki temperatury sięgały niekiedy 10 stopni poniżej poziomu spotykanego podczas zwykłej eksploatacji procesora. Jednak, jeśli przez cały czas wykorzystujesz pełną moc obliczeniową procesora (ma to miejsce np. w grach), nie będzie wielkiego pożytku z programu schładzającego. W przypadku dużego obciążenia układu nie ma faz oczekiwania, w których można by włączyć tryb energooszczędny.

Mimo tego nawet entuzjaści gier i zwolennicy przetaktowywania procesora mogą wynieść korzyści z narzędzia CpuIdle. Gdy po gorącym wyścigu lub po burzliwej walce przeciw Marsjanom uruchomisz aplikacje biurowe, by przygotować ważne dokumenty, program sprawi, że procesor znacznie szybciej uzyska pożądaną temperaturę roboczą.

Miej jednak na uwadze, że CpuIdle nie zastępuje innych metod schładzania jak radiator, wiatrak czy pasta odprowadzająca ciepło. Oprócz opisanego powyżej programu CpuIdle istnieją inne narzędzia do obniżania temperatury procesora. Podobnie jak on, korzystają z polecenia HLT. Godne polecenia są shareware'owe programy Waterfall Pro (pod adresem www.yihong.com , rozmiar pliku: 1,2 MB, opłata rejestracyjna: 25 USD) i CPU-Cool (pod adresem http://members.xoom.com/podien/cpucool.htm , rozmiar pliku: 1,2 MB, opłata rejestracyjna: 13 USD). Mniej funkcjonalny, lecz bezpłatny jest program Rain (pod adresem www.softseek.com/Utilities/Benchmarking_and_Tune_Up/Review_18382_index.html , rozmiar pliku: 120 KB). Wymienione programy są dostępne również na płycie CD-ROM dołączonej do numeru.


Zobacz również