Niech gra orkiestra

Czy w czasach, gdy układy dźwiękowe są powszechnie integrowane z płytami głównymi, opłaca się jeszcze kupować oddzielną kartę muzyczną?

Czy w czasach, gdy układy dźwiękowe są powszechnie integrowane z płytami głównymi, opłaca się jeszcze kupować oddzielną kartę muzyczną?

Po lewej stronie wykres charakterystyki częstotliwościowej SB Audigy, po prawej - jednej z najtańszych kart w teście. Komentarz jest chyba zbyteczny.

Po lewej stronie wykres charakterystyki częstotliwościowej SB Audigy, po prawej - jednej z najtańszych kart w teście. Komentarz jest chyba zbyteczny.

Coraz więcej komputerów, zwłaszcza sprzedawanych w supermarketach, nie ma oddzielnych modułów muzycznych. Powodem jest przede wszystkim oszczędność, ale również stałe zwiększanie możliwości układów zintegrowanych z płytami. Dlatego też postanowiliśmy przyjrzeć się dokładnie sytuacji na rynku kart muzycznych. Sprawdziliśmy, jakie zalety mają do zaoferowania poszczególne produkty i czy są to zalety wystarczające, aby skłonić klientów do zakupu.

Co w testach

Do naszego laboratorium trafiło ponad 20 modeli różnych kart dźwiękowych, które reprezentują mniej więcej pełną ofertę rynkową w klasie popularnej i nieco wyższej. Nie uwzględniliśmy w zestawieniu kart profesjonalnych, przeznaczonych wyłącznie dla muzyków bądź wyłącznie dla miłośników kina domowego. Wyjątkiem jest jeden z modeli firmy Terratec, bo kwalifikuje się już do poważniejszych zastosowań, ale może też spełnić oczekiwania graczy i miłośników kina domowego.

Pewne tendencje są łatwo zauważalne, przynajmniej gdy wziąć pod uwagę liczbę konstrukcji, a nie faktyczną sprzedaż poszczególnych modeli. Dominują karty najtańsze, kosztujące mniej niż 200 zł, a najczęściej poniżej 100 zł. Większość kart przystosowana jest do dźwięku w konfiguracji 5.1, jednak wyjścia cyfrowe to już wyposażenie luksusowe. Zdecydowanie najpopularniejszym układem dźwiękowym jest CMI8738, montowany często również bezpośrednio na płytach głównych. Jego parametry nie zachwycają, ale pozwalają wyprodukować bardzo tanią i w miarę uniwersalną kartę dźwiękową do domowego użytku. Wadą tego układu jest przede wszystkim ograniczona, bezpośrednia zgodność z rozmaitymi standardami dźwięku przestrzennego. Wprawdzie jest symulowana przez system Sensaura3D, jednak takie rozwiązanie nie gwarantuje pełnej kompatybilności. Żadna z tych kart nie będzie również dobrym rozwiązaniem, gdy chcesz odtwarzać lub nagrywać krystalicznie czysty dźwięk. Pomijając fizyczne zakłócenia, potrafią one próbkować dźwięk najwyżej w trybie 44,1 kHz/ 16 bitów.

Jeśli chodzi o jakość przetworników, różnice bywają zasadnicze. Najlepsze karty przenoszą pełny zakres, od 20 Hz do 20 kHz, praktycznie bez zakłóceń (lub wyraźny spadek pojawia się dopiero w okolicach 19 kHz), podczas gdy najsłabsze w miarę przyzwoicie przenoszą pasmo od 500 Hz do 7 kHz, ale nawet w tym paśmie występują wyraźne zmiany natężenia dźwięku.

Podobnie jak w przypadku kart graficznych, często poszczególne modele praktycznie nie różnią się od siebie, przynajmniej na pierwszy rzut oka. Są zbudowane w bardzo podobny sposób, wyposażone w identyczny zestaw wejść i wyjść, wykorzystują te same sterowniki referencyjne. Pewne różnice wychodzą na jaw w trakcie testów i wynikają ze staranności wykonania samej płytki oraz odizolowania poszczególnych komponentów od zewnętrznych zakłóceń. Dlatego niektóre karty wypadają lepiej w pomiarach wykonywanych programem RightMark Audio-Analyzer, a inne gorzej.

Na tym tle wyraźnie wyróżniają się nieliczne bardziej rozbudowane modele. Oczywiście są wśród nich doskonale znane i bardzo popularne karty z rodziny Sound Blaster, teraz przede wszystkim model Audigy. Jednak są również inne, mniej znane, a bardzo interesujące rozwiązania, m.in. karta Terratec DMX6fire o niemal profesjonalnej jakości (charakterystyki przetworników są bliskie ideału). To jedyna karta w teście, która naprawdę potrafi pracować z próbkowaniem 24/96, bez żadnego marketingowego naciągania (vide Audigy).

Inna ciekawa propozycja to karta AudioTrak Maya 7.1 Gold, jedyna z testowanych przystosowana do odtwarzania dźwięku w nowym standardzie 7.1, w którym do standardowej konfiguracji 5.1 dodano dwa głośniki przednie. Co ciekawe, dołączone oprogramowanie PowerDVD może odtwarzać w ten sposób nawet tradycyjne nagrania 5.1, wirtualnie poszerzając pole dźwiękowe.

Perspektywy

RightMark AudioAnalyzer to wiarygodny i łatwy w obsłudze program do pomiaru parametrów kart dźwiękowych.

RightMark AudioAnalyzer to wiarygodny i łatwy w obsłudze program do pomiaru parametrów kart dźwiękowych.

Widoki na przyszłość producentów tanich kart dźwiękowych są raczej marne. Ponieważ cena układu dźwiękowego spadła prawie do poziomu jednego dolara, są one coraz częściej integrowane z płytami głównymi. Jeśli dźwięk jest Ci potrzebny w pracy biurowej lub do słuchania utworów MP3, wówczas nie zauważysz poważnej różnicy, instalując oddzielną kartę dźwiękową. Także w grach różnica nie będzie zasadnicza, ponieważ także rozwiązania zintegrowane z płytami coraz częściej mogą pracować w konfiguracji 5.1. Producenci idą coraz dalej i niedługo standardem mogą się stać zintegrowane układy zawierające dekoder Dolby Digital 5.1 - już dzisiaj spotyka się płyty główne z cyfrowymi wyjściami audio.

Przyszłość należy raczej do tych producentów, którzy próbują różnicować swoje produkty, stawiając albo na jakość dźwięku, albo na poszerzanie funkcjonalności karty. Czasami zaś, jak np. Creative w modelu Audigy, starają się połączyć obie te strategie, czego przejawem jest np. nowy standard dźwięku przestrzennego EAX HD, ale także zintegrowany z kartą kontroler FireWire. Zmienia on całkowicie funkcję, jaką tradycyjnie pełni karta dźwiękowa, bo nagle okazuje się, że można do niej podłączyć cyfrową kamerę wideo albo połączyć komputery w sieć właśnie za pośrednictwem FireWire.

RightMark AudioAnalyzer

Parametry techniczne i wyniki testów kart dźwiękowych

Parametry techniczne i wyniki testów kart dźwiękowych

Publikowany w bieżącym numerze test różni się zdecydowanie od przygotowanych przez nas do tej pory materiałów na temat kart dźwiękowych. Powodem jest przede wszystkim to, że wreszcie pojawił się odpowiedni program, pozwalający je testować w sposób wiarygodny: RightMark Audio- Analyzer w wersji 3.4, czyli dość już zaawansowanej i bardzo stabilnej. Jego działanie jest na tyle interesujące, że warto go bliżej opisać, zwłaszcza że dzięki temu programowi każdy może w bardzo prosty sposób sprawdzić jakość przetworników swojej karty.

Aby rozpocząć test, należy się zaopatrzyć w kabel wyposażony po obu stronach w końcówki typu minijack. Z jednej strony umieszcza się go w wyjściu audio, a z drugiej w wejściu (line-in). Następnie konfiguruje się odpowiednio kartę - należy ustawić tryb do dwóch głośników i wyłączyć wszystkie efekty specjalne, pogłosy itd., które mogłyby wpływać na wiarygodność wyników. Potem pozostaje wyrównać poziomy, korzystając z odpowiedniego mechanizmu wbudowanego w program (przycisk Adjust Level).

W program wbudowano sześć różnych testów, mierzących m.in. dynamikę dźwięku, poziom szumów, separację kanałów, całkowite zniekształcenia harmoniczne i charakterystykę częstotliwościową. Cały test trwa mniej niż minutę.

Po jego zakończeniu prezentowany jest zgrabny raport, zawierający szczegółowe wyniki (procentowe lub w decybelach) każdego testu, a także uogólnioną ocenę w skali 1-6. Program wydaje też ostateczny werdykt na temat karty dźwiękowej.

Jeżeli karta obsługuje różne tryby samplowania, można wybrać, w którym ma być przeprowadzony test, w zakresie od 44,1/16 do 96/24. Dla każdej przetestowanej karty można następnie przygotować raport w postaci pliku HTML, zawierający szczegółowe wyniki, oceny i wykresy, pozwalające najszybciej ocenić jej jakość. Wyniki można też zapisać w pliku binarnym, a następnie wykorzystać funkcję porównującą je z wynikami innych kart. Raporty HTML o wszystkich przetestowanych kartach umieściliśmy na płycie dołączonej do numeru, oczywiście razem z programem testującym. Także na stronie producenta programu, pod adresem http://audio.rightmark.org/results.html, można znaleźć wyniki dotyczące kilkunastu modeli kart dźwiękowych - domowych oraz profesjonalnych.


Zobacz również