Niejednoznaczne ożywienie

Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawił 38. kwartalny raport oceniający stan koniunktury makroekonomicznej w Polsce w I kw. 2003 r., prognozy kwartalne na 2003 r. i roczne na lata 2004 - 2006.

Do pozytywów w I kwartale 2003 r. zaliczono zadowalającą dynamikę PKB, spadającą inflację, ustabilizowaną dynamikę eksportu, poprawę koniunktury w przemyśle oraz nadal wysoką dynamikę wartości dodanej w usługach rynkowych. Do cech negatywnych - zły stan koniunktury w budownictwie (nadal ujemna dynamika wartości dodanej), zbliżoną do zera dynamikę nakładów inwestycyjnych, trend spadkowy przeciętnego zatrudnienia oraz przeciętnej liczby pracujących w gospodarce narodowej oraz trudną sytuację sektora finansów publicznych. Ogółem wyniki I kw. 2003 r. świadczą o złagodzeniu niekorzystnych tendencji obserwowanych od II poł. 2000 roku. Jak jednak stwierdza raport: "Nadal oznaki ożywienia są niejednoznaczne. Sytuacja na rynku pracy jest bardzo trudna (...). Koniunktura gospodarcza podtrzymywana jest przede wszystkim przez stabilne tempo wzrostu eksportu, podczas gdy dynamika popytu krajowego odnotowuje umiarkowaną poprawę".

W I kw. 2003 r. wzrost produkcji sprzedanej przemysłu IBnGR ocenia na 4,1% w stosunku do I kw. 2002 r. Wzrost w 2003 r. w skali całej gospodarki może sięgnąć 5,3%. w stosunku do 2002 r. Dynamika produkcji budowlano-montażowej wszystkich rodzajów przedsiębiorstw nadal pozostaje ujemna -3,3% w I kw. 2003 r., choć uległa poprawie w porównaniu z I kw. 2002 - wówczas dynamika wynosiła -10,9%.

IBnGR ocenia, że w skali całej gospodarki narodowej przeciętne zatrudnienie w I kw. 2003 r. obniżyło się 0,8%, w porównaniu do Q1'02 r. W I kw. 2003 r. wystąpił wzrost wartości dodanej brutto w przemyśle w kategoriach realnych o 3%. Natomiast gorzej kształtuje się koniunktura w budownictwie: od II kw. 2000 r. następują realne spadki wartości dodanej brutto. W skali całego 2000 r. był on niewielki, w roku 2001 wyniósł 8%, a w 2002 r. o 7,1%. IBnGR szacuje, że wartość dodana brutto w budownictwie w I kw. 2003 r. obniżyła się o 3,3% w stosunku do I kw. 2002 r. Rok temu analogicznie mierzona dynamika wynosiła -12,9%.

Według IBnGR PKB wzrósł w I kw. 2003 r. o 2,3% w stosunku do analogicznego kwartału 2002 r. Prognozę wzrostu PKB w 2003 r. Instytut obniżył natomiast z 2,9% ogłoszonych w styczniu do ok. 2,7%. Tempo wzrostu PKB będzie stopniowo rosło z 2,7% w 2003 roku do 4,8% w 2006.

Instytut ocenia, że wzrost spożycia indywidualnego kształtował się na poziomie 2,5% (niżej niż przed rokiem). Wzrost dochodów do dyspozycji brutto wyniósł 2,4 %. "Ta dysproporcja temp wzrostu spożycia i dochodów oznacza, że konsumpcja indywidualna była nadal w pewnym stopniu finansowana poprzez oszczędności" - komentują autorzy raportu.

W I kw. 2003 r. nakłady inwestycyjne były porównywalne z I kw. 2002 r. - stopa inwestycji ukształtowała się na poziomie 13,8% PKB. Prognozowana dla całego roku stopa inwestycji ma wynieść 19,3% PKB, analogicznie jak w 2002 r. Według IBnGR pomimo prognozowanej poprawy dynamiki nakładów inwestycyjnych - od stopy wzrostu 3,2% w 2003 r. do 9,5% w 2006 r. - stopa inwestycji nie ulegnie zasadniczej zmianie. W 2006 r. osiągnie poziom 21,6% PKB - nadal poniżej poziomu z 2000 r. "(...) to jedno z poważnych zagrożeń powrotu na stabilną ścieżkę wzrostu w perspektywie średniookresowej, oraz będzie wiązało się z pogorszeniem stanu zewnętrznej równowagi makroekonomicznej, czyli pogorszeniem salda na rachunku obrotów bieżących (...)" - komentują autorzy raportu.

W I kw. 2003 r. popyt krajowy wzrósł o 2,3%. W skali całego 2003 r. ma wynieść 2,2%. Wzrost poniżej tempa wzrostu PKB wynika z przewidywanego wzrostu konsumpcji indywidualnej na poziomie 2,5% w skali roku oraz wzrostu nakładów inwestycyjnych, głównie typu odtworzeniowego, na poziomie 3,2%.

IBnGR wstępnie ocenia ponadto, że udział deficytu na rachunku obrotów bieżących w PKB w I kw. 2003 r. wynosił 3,3% PKB, a w skali całego 2003 r. pogłębi się do 3,4% PKB. Saldo na rachunku obrotów bieżących na koniec marca 2003 r. wyniosło -2,45 mld USD (na koniec I kw. 2002 r. wynosiło -2,62 mld USD). Wpływy z tytułu eksportu w I kw. 2003 r. wyniosły 8,7 mld USD, a wypłaty za import 11,2 mld USD. Szacunkowy wzrost w porównaniu do I kw. 2002 r. eksportu w ujęciu płatniczym (USD) wyniósł 26,8%, przy wzroście importu o 17,5%.

Do pozytywnych charakterystyk stanu gospodarki w I kw. 2003 r. IBnGR zalicza utrzymywanie się trendu spadkowego inflacji, przeciętna roczna inflacja w I kw. br. wyniosła także 0,5%. Wobec m.in. braku oznak wyraźnego ożywienia popytu wewnętrznego przeciętna roczna inflacja w br. wyniesie według IBnGR ok. 1,4%.

Stopa bezrobocia na koniec marca 2003 r według GUS wyniosła 18,7%. Liczba osób pozostających bez pracy nadal utrzymywała się powyżej 3,3 mln osób. IBnGR przewiduje poprawę stopy bezrobocia w I i II kwartale, ale ponowny wzrost na koniec roku do poziomu 18,9% ludności aktywnej zawodowo. Bezrobocie będzie stopniowo zmniejszać się począwszy od roku 2004. Główną przyczyną będzie spadająca presja demograficzna oraz, w mniejszym stopniu, tworzone nowe miejsca pracy. W końcu okresu w roku 2006 stopa bezrobocia ma spaść do poziomu 17,1%.

W roku 2003 IBnGR przewiduje obniżenie stopy referencyjnej NBP o 150 punków bazowych czyli jeszcze o 50 punktów. Deficyt sektora publicznego w wysokości 6% PKB w roku 2003 zostanie stopniowo obniżony. Polityka strukturalna w sektorach z dominującą rolą własności państwowej będzie prowadzona poprzez sterowane z centrum procesy restrukturyzacyjne, i stąd jej efekty będą widoczne (w postaci np. zwiększenia efektywności mikroekonomicznej i wzrostu nakładów inwestycyjnych) w końcu prognozowanego okresie (ok. 2006 roku).

IBnGR przewiduje ponadto ożywienie w gospodarce europejskiej i światowej oraz w handlu międzynarodowym w 2 poł. 2003 roku, najpierw w gospodarce amerykańskiej, potem w europejskiej.


Zobacz również