Ostrość ekstremalna

Wyostrzanie zdjęć w komputerze jest bodaj drugą, zaraz po usunięciu efektu czerwonych oczu, najpopularniejszą czynnością, jaką wykonuje każdy fotoamator. Pokazujemy kilka takich sztuczek, poprawiających wygląd zdjęć.

Wyostrzanie zdjęć w komputerze jest bodaj drugą, zaraz po usunięciu efektu czerwonych oczu, najpopularniejszą czynnością, jaką wykonuje każdy fotoamator. Pokazujemy kilka takich sztuczek, poprawiających wygląd zdjęć.

W fotografii cyfrowej ostre zdjęcia są wypadkową sprzętu, co dość oczywiste, i oprogramowania, co takie oczywiste już nie jest. Znaczna część ostrych obrazów powstaje na skutek wytężonej pracy mikroprocesora aparatu, co szczegółowo opisujemy na stronie 72. Ale aparat z konieczności musi poradzić sobie z wyostrzeniem każdego zdjęcia. Nie zawsze jednak coś, co jest uniwersalne, jest też funkcjonalne. Ze zdjęciami jest podobnie: każde wymaga indywidualnego podejścia do kwestii wyostrzania. Dlatego opiszemy, jak za pomocą programów graficznych uzyskać dobre i bardzo dobre efekty wyostrzania zdjęć.

Na wstępie trzeba podkreślić: wyostrzenie nie oznacza odzyskania utraconych szczegółów. To raczej zastosowanie sztuczek pozwalających na poprawę wyglądu zdjęcia. Najpopularniejsza jest metoda znana jeszcze z czasów przedfotograficznych. Każda krawędź obrazu jest podkreślana za pomocą kontrastującej z nią linii. Jasne brzegi dostają ciemny pasek, ciemne - jasny. Sposób ten stosowany był przez malarzy jeszcze zanim wynaleziono fotografię. Tak uzyskana ostrość wykorzystuje budowę ludzkiego oka, które znacznie lepiej dostrzega kontrasty niż drobne szczegóły. Zatem, by zdjęcie wydawało nam się ostrzejsze, wystarczy lokalnie podnieść kontrasty bez zwiększania liczby szczegółów. Na tej zasadzie bazują wszystkie algorytmy stosowane do "wyostrzania" obrazów, czy to w komputerze czy w aparacie fotograficznym. I choć po tym wstępie każdy może czuć się oszukany, pocieszmy się, że nie ważne, jak nazwiemy proces poprawy obrazu, ważne jest wrażenie. Obrazy wydają się nam ostrzejsze, i o to chodzi.

Sharpen nie zawsze dobry

Przed i po

Przed i po

Wszystkie programy do retuszu zdjęć oferują funkcje wyostrzania obrazu. Z reguły użytkownik programu dostaje do ręki kilka funkcji automatycznych i jedną, która pozwala na pełną kontrolę procesu wyostrzania. Jak z nich korzystać, pokażemy na przykładzie dwóch programów Adobe: Photoshop Elements 3.0 i Photoshop CE. Pierwsze dwa sposoby można stosować praktycznie w każdym programie graficznym oferującym narzędzia retuszerskie, takim jak Corel Photo Paint, Jasc PaintShop Pro czy Gimp. Pozostałe dwa wymagają takiego, który obsługuje kanały CMYK i LAB. Nie da się więc ich zastosować w Photoshop Elements.

Trzy narzędzia do wyostrzania, jakie znajdziemy w większości programów, "Sharpen", "Sharpen edges" i "Sharpen more", nie zostawiają użytkownikowi żadnego marginesu. W zasadzie nadają się tylko do poprawiania zdjęć o małej rozdzielczości, do 2 mln pikseli, nie więcej, bo przy większych plikach efekty są słabo widoczne. Pierwsza funkcja wyostrza cały obraz, druga wyszukuje krawędzie i tylko w ich okolicach dokonuje wyostrzenia, trzecia wyostrza po prostu ciut mocniej niż pierwsza.

Najciekawsza jest czwarta funkcja - "Unsharp mask", która zostawia najwięcej swobody użytkownikowi komputera.

W okienku, które otworzy się po wybraniu tej opcji z menu Filter->Sharpen, znajdziemy trzy suwaki: "Amount", "Radius" i "Treshold". Pierwszy z nich określa jak mocno podbity zostanie kontrast na wyostrzanych krawędziach, drugi, w jakiej odległości od krawędzi kontrast jest podnoszony, a trzeci, jaką różnicę w jasności pikseli uznawać za krawędź, a jaką pozostawić w spokoju.

Co w praktyce dają te suwaki, trzeba po prostu sprawdzić samemu. Uniwersalne wartości, od jakich warto zaczynać, to: 200, 2, 14.

W tym artykule pokażemy jeszcze dwie techniki wyostrzania zdjęć. Co ciekawe, jedna z nich w ogóle nie angażuje filtrów z palety "Sharpen". Polega ona na ręcznym dodaniu rozjaśnień do krawędzi. Wykorzystujemy tu inny filtr - wytłoczenie (Fliter->Stylize->Emboss), który tworzy płaskorzeźbę ze zdjęcia. W ten sposób akcentowane są krawędzie. Na nowej warstwie tworzymy kopię obrazu, wytłaczamy i wykorzystujemy tryb mieszania "Hard light". To wystarcza, by zaakcentować krawędzie na zdjęciu, czyli wyostrzyć fotografię. Ten tryb znakomicie sprawdza się, gdy obiektem na zdjęciu są jakieś urządzenia mechaniczne.

Drugi sposób polega na wyostrzeniu tylko najważniejszych i najwyraźniejszych krawędzi, szczególnie dobrze sprawdza się w zdjęciach, w których główny motyw jest bogaty w drobne szczegóły, tak jak sowa z naszego przykładu. Równie dobry efekt wyostrzania uzyskamy na każdym innym przedmiocie, na którym główny motyw bogaty jest w drobne, kontrastowe szczegóły. W tym przypadku, posługując się filtrem znajdującym krawędzie.

Wskazówka

Programy wyostrzające zdjęcia nie dodają żadnych szczegółów do istniejącej fotografii. Poprawiając wygląd zdjęcia, wykorzystują wrodzone właściwości naszego zmysłu wzroku.

Wyostrzanie w kanałach

Programy bardziej zaawansowane niż Photoshop Elements pozwalają na dodatkowe operacje, jakimi jest operowanie na kanałach. To bardzo pożyteczna funkcja, bowiem dzięki temu możemy wyostrzyć obraz z minimalną utratą jego jakości. Podstawową sztuczką związaną z wyostrzaniem jest robienie tego w tzw. kanale jasności. Możemy to zrobić w tych programach, które obsługują tryb Lab, np. Photoshop CS. Zamiast wyostrzać wszystko jak leci wystarczy, że wyostrzymy kanał jasności, czyli L. Wtedy na zdjęciu nie pojawią się kolorowe resztki po wyostrzaniu.

Innym sposobem na wykorzystanie kanałów jest poprawienie kanału koloru, którego tak naprawdę nie widać. Często, i to częściej niż nam się wydaje, na zdjęciach lub w ich partiach dominują tylko jeden bądź dwa kolory podstawowe. Pozostałe osłabiają kolory dominujące. Na przykład w zdjęciach lasu oczywiście podstawowym kolorem jest zielony, dwa pozostałe są zbędne. Mają one za zadanie osłabić zieleń. Wyostrzanie zdjęć jest sztuką. Dzięki sprytnym zabiegom niejedno zdjęcie na tym skorzysta. Poprawianie fotografii w komputerze jest też dużo tańsze niż zakup nowego obiektywu, który często trzeba by kupić wraz z nowym aparatem.

Wskazówka

Jeśli w naszym aparacie można ustawić poziom wyostrzania zdjęć, warto z tej funkcji korzystać z umiarem. Dobry efekt wyostrzenia można uzyskać w programie graficznym, a zbyt mocne wyostrzenie jest nieodwracalne.

Wyostrzanie w kanale jasności

1 Zmiana na Lab

Po otwarciu pliku należy zamienić go na tryb Lab poleceniem Obrazek->Tryb->Lab. Następnie w palecie kanałów zaznaczamy kanał L. W okienku podglądu pojawia się czarno-biały obraz.

2 Wyostrzenie kanału L

Wybieramy polecenie Filtr->Wyostrz->Maska wyostrzająca. Ustawiamy pożądane parametry wyostrzenia i klikamy guzik OK.

3 Zmiana na RGB

By móc zapisać plik jako JPG, trzeba z powrotem zamienić go na tryb RGB, inaczej program będzie chciał zapisać zdjęcie jako niezbyt oszczędny plik PSD.

Wskazówka

Nie pracujmy nigdy na oryginałach. Lepiej wyrobić sobie odruch kopiowania zdjęcia do nowego pliku, bo niektóre operacje, zwłaszcza wyostrzania, są nieodwracalne.


Zobacz również