PHPodstawy

Jeżeli zgodnie ze wskazówkami z poprzedniego wydania poddaliśmy nasz komputer AMPlifikacji, teraz czas zacząć wykorzystywać jego nowe możliwości. Krótkie wprowadzenie do składni języka PHP oraz kilka zasad pisania skryptów pozwolą szybko wystartować.

Jeżeli zgodnie ze wskazówkami z poprzedniego wydania poddaliśmy nasz komputer AMPlifikacji, teraz czas zacząć wykorzystywać jego nowe możliwości. Krótkie wprowadzenie do składni języka PHP oraz kilka zasad pisania skryptów pozwolą szybko wystartować.

Przed rozpoczęciem zgłębiania tajników języka należy wyjaśnić, z czym właściwie mamy do czynienia. Nazwa PHP jest akronimem wyrażenia "PHP: Hypertext Preprocessor". Pod tą nazwą kryje się skryptowy język programowania, przetwarzany i wykonywany po stronie serwera. Jego cechą charakterystyczną jest zagnieżdżenie w HTML-u, co oznacza, że kod PHP jest zawarty w specjalnych znacznikach w dokumencie HTML. PHP został utworzony na podstawie składni takich języków, jak C, Java i Perl. Jego zadaniem jest umożliwienie twórcom WWW tworzenia dynamicznych stron w nieskomplikowany sposób.

Język PHP popularność zyskał dzięki prostej składni i ogromnym możliwościom. O sukcesie zdecydowała także łatwość jego opanowania. Dzięki PHP naprawdę bez trudu możemy obsługiwać formularze. Niewątpliwe korzyści daje też łatwa integracja z wieloma bazami danych. Natomiast w różnych profesjonalnych zastosowaniach bardzo przyda się możliwość dynamicznego tworzenia obrazków. Już te przykłady dowodzą, że PHP to ciekawa alternatywa dla skryptów pisanych w innych językach. Ponadto osoba oglądająca stronę WWW otrzymuje tylko rezultat wykonania skryptu, a nie może obejrzeć jego treści.

Pliki zawierające skrypty mają zazwyczaj rozszerzenie .php, jednak można również tak skonfigurować serwer, żeby preprocesor przetwarzał wszystkie pliki HTML. Najprostszy sposób tworzenia skryptu przedstawia następujący przykład:

<html>

<head>

<title>Przykład</title>

</head>

<body>

<?php echo "To jest napis";?>

</body>

</html>

Jeśli powyższy kod umieścimy na serwerze w pliku z rozszerzeniem .php, to w przeglądarce wyświetlony zostanie napis. Gdy użytkownik będzie chciał sprawdzić w przeglądarce internetowej kod skryptu i naciskając prawy przycisk myszy, wybierze opcję Pokaż źródło, zobaczy tylko treść dokumentu HTML, w którym nie widać kodu samego skryptu, a jedynie efekty jego działania.

Czego potrzeba, żeby zacząć

Ciągle jeszcze trudno znaleźć w ofercie polskich dostawców usług internetowych bezpłatne konto WWW z obsługą PHP, które umożliwiałoby naukę pisania skryptów. Wiele funkcji jest niedostępnych, a część wyłączono ze względów bezpieczeństwa, co dodatkowo ogranicza możliwość sprawdzenia poprawności działania napisanego kodu.

Najlepszym rozwiązaniem wydaje się zainstalowanie PHP we własnym komputerze. Są trzy główne zakresy wykorzystania PHP:

  • pisanie skryptów wykonywanych po stronie serwera (wymaga parsera PHP, serwera WWW oraz przeglądarki),
  • pisanie skryptów uruchamianych z wiersza poleceń (wymaga tylko parsera PHP),
  • pisanie aplikacji z interfejsem użytkownika, wykonywanych po stronie klienta (wymaga rozszerzenia PHP-GTK, niedostępnego w głównej dystrybucji).
Z powyższych zastosowań najbardziej popularne jest pierwsze i na nim się skupimy. Zainstalowanie parsera PHP na serwerze (np. Internet Information Services lub Apache) nie jest trudne. W przypadku IIS nie trzeba nawet niczego własnoręcznie konfigurować. PHP 4.3.4 Installer do IIS 6 zrobi to za nas. W przypadku Apache jest trochę więcej pracy, ale dokładną instrukcję przedstawiliśmy w artykule "AMPlifikacja" w poprzednim wydaniu PCWK (artykuł w wersji elektronicznej dostępny jest w miniportalu programistycznym na płycie dołączonej do bieżącego wydania). Instalując PHP na własnym serwerze, zyskujemy przy tym możliwość dowolnej konfiguracji poprzez dokonywanie zmian w pliku php.ini. Jest to bardzo proste dzięki dokładnemu opisowi wszystkich ustawień przy poszczególnych opcjach w treści pliku.

Wstawianie skryptu w dokumencie

Dla rozpoczynających przygodę z pisaniem skryptów PHP podstawową informacją jest to, jak wchodzić w tryb PHP i wychodzić z niego wewnątrz dokumentu. Mamy do wyboru cztery możliwości:

  1. <? TREŚĆ SKRYPTU?>
  2. <?php TREŚĆ SKRYPTU?>
  3. <script language="php">

    TREŚĆ SKRYPTU

    </script>

  4. <% TREŚĆ SKRYPTU %>
Za działanie poszczególnych metod przedstawionych powyżej odpowiadają następujące ustawienia w pliku konfiguracyjnym php.ini w sekcji Language Options:

  • dla pierwszego sposobu: short_open_tag = On,
  • dla czwartego sposobu: asp_tags = On,
  • sposoby drugi i trzeci są standardowe i działają bez zmiany ustawień.
Stałe

Stała jest identyfikatorem wartości, która nie może się zmieniać podczas działania skryptu. Stałe piszemy wielkimi literami (całą nazwę). Osoby pragnące praktykować inaczej należy ostrzec, że wielkość liter ma znaczenie, niezbędna jest w związku z tym konsekwencja w używaniu nazw. Zakres stałej ma charakter globalny, czyli w całym kodzie skryptu nie podlega zmianie. Prawidłowa nazwa zmiennej rozpoczyna się literą bądź podkreśleniem. Kolejnymi znakami mogą być litery, podkreślenia oraz cyfry. W stałych mogą być przechowywane tylko skalarne typy danych, czyli boolean, integer, double i string. Do definiowania stałej służy funkcja define(). Raz zdefiniowana stała nie może już być zmieniona.

<?php

define("TEST1", 4); //prawidłowy sposób definiowania liczb

define("TEST2", "4");

define("TEST3", "4abc");

define("TEST4", "abc4"); //prawidłowy sposób definiowania

//dla wartości typu string

echo TEST1*2; //wyświetli 8 (zgodnie z oczekiwaniem)

echo TEST2*2; //wyświetli 8 (niekoniecznie tego się

// spodziewaliśmy)

echo TEST3*2; //wyświetli 8 (tym bardziej niekoniecznie

// tego chcieliśmy)

echo TEST4*2; //wyświetli 0 (tutaj w wyniku konwersji

// otrzymamy wartość 0)

?>

Listing 1 (01_stale.php). Przykłady oznaczania komentarzy.

Na przykładzie operacji mnożenia powyższy listing pokazuje pewne niuanse, które wynikają z zaimplementowanej w PHP automatycznej konwersji typów. Czasami może to być przydatne, ale zawsze wymaga szczególnej uwagi. Wobec różnych ciekawych, ale niekoniecznie oczekiwanych przez początkującego programistę działań parsera PHP względem tego kodu, wyrażania typu string, przekazywane jako parametry funkcji, najlepiej ujmować w nawiasy. Do wartości liczbowych nawiasów nie stosujemy. Trzymanie się tej zasady sprawi, że kod będzie czytelny i jednoznaczny. Ze stałymi związane są jeszcze dwie użyteczne funkcje: constant(), odczytująca wartość stałej, której nazwa została podana jako parametr, oraz get_defined_constants() - po jej wykonaniu otrzymujemy listę zdefiniowanych stałych.


Zobacz również