Perfekcyjne brzmienie

Nowoczesny system kina domowego bazuje na wielokanałowym wzmacniaczu i przynajmniej 6 kolumnach w konfiguracji 5.1. Pozwala to na czerpanie pełnej przyjemności z odsłuchu dźwięku przestrzennego zapisanego na płytach DVD w efektownych ścieżkach audio, a także emitowanego przez niektóre stacje telewizyjne. Zakup kolumn to jednak dopiero początek drogi, której finałem mają być zadziwiające widzów efekty akustyczne. Równie istotne jest prawidłowe rozmieszczenie zespołów głośnikowych w często nieustawnych i trudnych do adaptacji pomieszczeniach mieszkalnych.

Nowoczesny system kina domowego bazuje na wielokanałowym wzmacniaczu i przynajmniej 6 kolumnach w konfiguracji 5.1. Pozwala to na czerpanie pełnej przyjemności z odsłuchu dźwięku przestrzennego zapisanego na płytach DVD w efektownych ścieżkach audio, a także emitowanego przez niektóre stacje telewizyjne. Zakup kolumn to jednak dopiero początek drogi, której finałem mają być zadziwiające widzów efekty akustyczne. Równie istotne jest prawidłowe rozmieszczenie zespołów głośnikowych w często nieustawnych i trudnych do adaptacji pomieszczeniach mieszkalnych.

Optymalnym rozmieszczeniem kolumn w pokoju odsłuchowym rządzi szereg zasad, których przestrzeganie zaowocuje efektownym i poprawnym brzmieniem. Jeśli w ustawieniu głośników zaniedba się którąś z istotniejszych reguł, to nawet bardzo kosztowne kolumny nie będą mogły zaprezentować choćby połowy swych możliwości, zniechęcając skutecznie widza do "zabawy" w kino domowe. Trudnych łamigłówek związanych z ustawieniem zestawu głośnikowego jest tyle, ile konkretnych i często niepowtarzalnych pomieszczeń, w których dany system chcemy zainstalować. Najłatwiej mają ci użytkownicy, którzy od podstaw budują specjalne pomieszczenia przeznaczone na salę kina domowego z prawdziwego zdarzenia. Wtedy o rozplanowaniu umiejscowienia poszczególnych elementów zestawu kinowego decyduje się już w fazie projektowej, unikając niespodzianek czyhających po zakończeniu budowy. Jednocześnie istnieje możliwość zaprojektowania pomieszczenia optymalnego pod względem ergonomii i akustyki. Niestety, takie przypadki wciąż należą do rzadkości, bo nie wszyscy mają możliwość poświęcenia dużej powierzchni mieszkalnej na luksusową salę kinową, co znajduje odbicie także w naszym dziale "Urządzimy ci kino". Reszta użytkowników, w większym lub mniejszym stopniu, zmaga się z problemem ustawienia zestawu kinowego w aktualnie zajmowanym pokoju mieszkalnym, najczęściej na salę kinową wybierając pomieszczenie pełniące również funkcję pokoju wypoczynkowego. Takimi właśnie przypadkami zajmiemy się tym razem, starając się podać kilka podstawowych prawideł, które pozwolą uzyskać dobre efekty brzmieniowe, a przy tym nie zmuszą do gruntownej przebudowy domu.

Wyżej, niżej, a może z boku?

Pierwszym problemem, przed jakim staje posiadacz zestawu kina domowego jest kwestia prawidłowego zestawienia kolumn przednich. Do tej grupy głośników zaliczamy: kolumny główne (lewa i prawa), kolumnę centralną oraz specjalną kolumnę basową, czyli subwoofer. Wbrew pozorom rozstawienie kolumn przednich nie jest sprawą błahą. Przy ustawianiu kolumn głównych należy wziąć pod uwagę odległość każdej z nich od źródła obrazu - telewizora, ekranu plazmowego czy ekranu projekcyjnego. W każdym z przypadków rozmieszczenie kolumn powinno się nieco różnić. Przekątna ekranu telewizora jest stosunkowo niewielka. Trzeba o tym pamiętać i nie rozstawiać kolumn głównych zbyt szeroko od bocznych krawędzi ekranu telewizora. Rozsądna odległość to ok. 1, góra 1,5 m od każdej z krawędzi. Odległość ta powinna być przy tym możliwie równa. Wprawdzie równomierność docierania dźwięków do słuchacza z poszczególnych kolumn można dostroić korzystając z funkcji regulacji opóźnień dostępnych praktycznie w każdym amplitunerze, jednak po co zaprzęgać do tych celów elementy elektroniki, jeśli mamy możliwość dokonania stosownych poprawek ręcznie, po prostu przesuwając nieco kolumny. W przypadku większych ekranów, np. projekcyjnego, warto ustawić kolumny główne blisko jego boków. Dlaczego kwestia odległości jest tak istotna? Jeśli oglądamy film z nagraną ścieżką wielokanałową, to bardzo ważne dla prawidłowego odbioru przekazu jest współgranie dźwięku z obrazem. Jeśli przy bardzo oddalonej od telewizora kolumnie najpierw usłyszymy jadący z oddali samochód, a jednocześnie zdąży on już pojawić się i zniknąć z ekranu, to wtedy zależność, o której wspomnieliśmy wcześniej, nie zostanie zachowana. Zbyt szeroki rozstaw kolumn nie pozwoli także na stworzenie odpowiednio spójnej i realnej sceny dźwiękowej. Oczywiście wiele także zależy od konkretnego modelu kolumn, ich charakterystyk kierunkowych oraz innych właściwości akustycznych, jednak w większości przypadków wystąpią zależności, o których wspominamy. Przy ustawieniu kolumn trzeba pamiętać, aby nie przysuwać ich za blisko tylnej i bocznych ścian (chyba że ich konstrukcja jest specjalnie przygotowana do takiego ustawienia), a pozostawić przynajmniej 0,5-1 m wolnej przestrzeni wokół nich. Aby pokazać pełnię swoich możliwości brzmieniowych, kolumna potrzebuje chociaż minimum przestrzeni i powietrza, które to pozwalają na poprawną pracę bez zakłóceń przeszkodami wpływającymi na zmodyfikowanie ich charakterystyki. Im większe kolumny, tym więcej wolnej przestrzeni powinniśmy im zapewnić. Kolumny z umieszczonymi na tylnej ściance obudowy tunelami basreflex nie powinny być przysuwane blisko ścian, bo to dodatkowo wzmocni bas i zwykle negatywnie wpłynie na charakter brzmienia kolumny.

Po rozmieszczeniu bocznych kanałów przyszedł czas na kolumnę centralną. Ta powinna stanąć pomiędzy lewą i prawą kolumną główną. Bardzo istotne jest, by osie umieszczenia przetworników wysokotonowych w kolumnie centralnej i głównych były możliwie bliskie. Jeśli kolumna centralna jest na tyle duża, że nie można ustawić jej na telewizorze, to warto umieścić ją pod odbiornikiem i dobrać stojak, który pozwoli promieniować przetwornikom pod kątem w górę, w stronę głów słuchaczy. Dla przypomnienia dodajemy tylko, że przetworniki kolumny centralnej i głównych powinny być takie same, aby możliwe było uzyskanie jak najlepszej i spójnej przedniej ściany dźwiękowej. Ustawienie subwoofera jest najmniej kłopotliwe. Najniższe częstotliwości nie rozchodzą się kierunkowo, tak więc teoretycznie kolumnę basową można ustawić w dowolnym miejscu pomieszczenia. Z praktyki wynika jednak, że umieszczenie subwoofera pomiędzy kolumnami głównymi daje najlepsze efekty. Przy ustawianiu "basowca" warto pamiętać, aby nie umieszczać go blisko narożników pokoju. W takim otoczeniu bas zostanie nienaturalnie podbity, zmniejszy się jego dynamika, a pojawi buczenie i spowolnienie. Jeśli dysponujemy subwooferem o niewielkich możliwościach wytwarzania dużych ciśnień akustycznych, to można poeksperymentować z dosunięciem go do tylnej ściany (ale nie umieszczeniem w rogu). Bas powinien zostać wtedy wzmocniony, a przy poprawnej regulacji nie zatraci szybkości i zwartości.


Zobacz również