Plazmowa rewolucja

Proces ewolucji technologicznej przebiega zastraszająco szybko. To, co do niedawna wydawało się szczytem możliwości, obecnie powoli okazuje się zabytkiem. Tak więc można się spodziewać, że już wkrótce tradycyjny monitor kineskopowy zostanie wyparty przez płaskie monitory plazmowe czy wyświetlacze LCD (LCD - Liquid Crystal Display - wyświetlacz ciekłokrystaliczny).

Proces ewolucji technologicznej przebiega zastraszająco szybko. To, co do niedawna wydawało się szczytem możliwości, obecnie powoli okazuje się zabytkiem. Tak więc można się spodziewać, że już wkrótce tradycyjny monitor kineskopowy zostanie wyparty przez płaskie monitory plazmowe czy wyświetlacze LCD (LCD - Liquid Crystal Display - wyświetlacz ciekłokrystaliczny).

Już dziś w komputerach przenośnych stosuje się wyświetlacze ciekłokrystaliczne. Syntezowane przez nie obrazy powstają na skutek modulacji światła za pomocą nematyka. Technika plazmowa jest - wbrew pozorom - obecna na rynku dłużej niż LCD, zaś powodem, dla którego w komputerach stosuje się głównie monitory ciekłokrystaliczne, jest ich prostszy proces produkcji i mniejsze koszty.

Jak działa "plazma"?

Wyróżniamy dwa rodzaje wyświetlaczy plazmowych - ACPDP oraz DCPDP. Pierwszy z nich zasilany jest napięciem zmiennym (Alternate Current Plasma Display Panels - ekran plazmowy zmiennoprądowy), drugi zaś napięciem stałym (Direct Current Plasma Display Panels - ekran plazmowy stałoprądowy). Ekrany monitorów plazmowych wykorzystują zjawisko powszechnie znane - spotykane w reklamach neonowych. Rozrzedzony, zjonizowany gaz pod wpływem przepływu prądu elektrycznego (wyładowania) zaczyna świecić (najczęściej w kolorze zbliżonym do pomarańczowego - w zależności od użytego gazu, przeważnie stosowany jest ksenon - Xe). Ekran zbudowany jest z dwóch szklanych tafli, pomiędzy którymi znajduje się ów gaz, wtłoczony pod niskim ciśnieniem - poniżej 1 hPa. Wewnętrzne strony tafli pokryte są elektrodami, które tworzą anody i katody. Podanie do dowolnie wybranej, przeciwległej pary elektrod napięcia większego od napięcia zapłonu powoduje emisję promieni ultrafioletowych. Warstwa fosforu pokrywająca płyty zamienia promieniowanie UV na światło widziane przez człowieka. Tak uzyskuje się rozświetlanie punktów na ekranie.

Ważnym problemem w ekranach stałoprądowych jest rozświetlanie sąsiednich pikseli, co w efekcie daje obraz "rozmyty". Jest to szczególnie widoczne przy wyświetlaniu obrazów, w których kolory jasne stykają się z ciemnymi. Aby wyeliminować tę niedogodność, stosuje się płytę dielektryczną z otworami rozmieszczonymi dokładnie w obszarach komórek.

Ekrany plazmowe są z zasady monochromatyczne, barwa świecenia zależy od rodzaju gazu, którym jest wypełniona przestrzeń między taflami. Do uzyskania obrazu kolorowego stosuje się pigment (dodany do fosforu) pobudzany przez wiązkę ultrafioletową. Wydajności świetlne monochromatycznych ekranów plazmowych są znaczne, na poziomie ułamka lumena na Wat. Nadają się one doskonale do prac związanych z aplikacjami typu CAD, DTP.

Monitory zmiennoprądowe mają konstrukcję komórek odmienną niż stałoprądowe. W ich budowie zastosowano technikę komórek o obniżonym poborze mocy. Komórka raz uaktywniona impulsem sterującym "świeci" dopóty, dopóki nie zostanie doprowadzony do niej kolejny impuls. Obrazy prezentowane na wyświetlaczach ACPDP są pozbawione podstawowych wad współczesnych odbiorników. Brak migania, drgania (wyświetlanie obrazu odbywa się w trybie bez przeplotu), a także duży kontrast to tylko kilka zalet tego rozwiązania. Płaskość ekranu, duża jaskrawość oraz szeroki kąt widzenia idzie w parze z długowiecznością i niezawodnością. Produkowane obecnie wyświetlacze oferują obraz panoramiczny "kinowy" 16:9, przy rozdzielczości ekranu 853x480 w 16,7 mln kolorów, czyli standard HDTV znany z telewizji wysokiej rozdzielczości. Nowe ekrany mają od 7 do 10 cm grubości, nie są więc tak pokaźnych rozmiarów jak standardowe monitory. Trwają już prace nad opracowaniem telewizora wykorzystującego tę technologię, który umożliwiałby jednocześnie podłączenie do komputera.

PALC

PALC to skrót od Plasma Addressed Liquid Crystal, co można przetłumaczyć jako "ciekłokrystaliczne adresowanie plazmowe". System ten bazuje na wyświetlaczach plazmowych pod względem adresowania komórek ekranu, lecz sam wyświetlacz zalicza się do typu LCD. Paski metalowych elektrod pokrywają powierzchnię ekranu z jednej strony, zaś drugą zajmują kanały ze zjonizowanym gazem (ekrany plazmowe po obu stornach mają elektrody w postaci metalowych zakończeń). Przykładając napięcie sterujące, gaz ulega jonizacji i zaczyna świecić.

Zaletą tego rozwiązania jest duża sprawność układu (minimalny prąd upływu) i duża szybkość załączania poszczególnych komórek (4-5 mikronów). Nawet duże ekrany korzystające z tego rozwiązania są zdolne do odświeżania z częstotliwością większą niż 30 razy na sekundę - nie powoduje to męczącego oczy efektu "przeskakiwana". Jakość obrazu w tym przypadku nie ulega zmianie w zależności od kąta patrzenia. Zdaniem specjalistów - rewolucja związana z nowym systemem ma nastąpić po roku 2000.

Rzut z taśmy

Znani potentaci na rynku elektronicznym - firmy Sharp i Sony zawarły porozumienie dotyczące nowej technologii PALC. Współpraca wiąże się z produkcją wyświetlaczy LCD o rozmiarach przekraczających 50 cali. Firma Sony poinformowała również, że płaskie monitory PALC (o przekątnej ekranu 20-50 cali) mogą wkrótce zastąpić zwykłe odbiorniki telewizyjne. Ze względu na niewielką grubość, będzie można je powiesić na ścianie jak tradycyjny obraz. Przy użyciu tej technologii firma Sony wyprodukowała wyświetlacz "Plasmatron" o doskonałych parametrach wizyjnych, porównywalnych z wyświetlaczami typu TFT (Thin Film Transistor - wyświetlacz ciekłokrystaliczny z tzw. aktywną matrycą). Cena odbiornika wynosi ok. 10 tys. USD.

Inne wielkie firmy również podjęły się produkcji monitorów opartych na technologii plazmowej. Firma NEC rozpoczęła budowę fabryki wyświetlaczy PDP o wydajności produkcyjnej 30 tys. sztuk miesięcznie. Fabryka ma rozpocząć produkcję w połowie przyszłego roku. Prace nad wyświetlaczami PDP trwają też w firmach: Fujitsu, Hitachi i Samsung. Pierwsze modele zaprezentował już Philips, Fujitsu, Grundig. Są to monitory 42-calowe, zgodne ze standardem HDTV (proporcje ekranu 16:9 przy 16,7 mln kolorów).

Czy to się opłaca?

Małe rozmiary obudowy, osty obraz osiągający jaskrawość 350-400 cd/m2 przy kontraście 120:1 to tylko kilka powodów, dla których warto rozważyć zakup odbiornika wyposażonego w wyświetlacz plazmowy. Wprawdzie obraz nie jest jeszcze tak doskonały, jak w najnowocześniejszych kineskopach, lecz ogromne zainteresowanie konsumentów powoduje przyspieszenie prac nad udoskonaleniem tej technologii.

Zaletą monitorów plazmowych jest prawie nie ograniczona wielkość ekranu - można się pokusić o budowę wyświetlaczy o przekątnej dwu-, trzykrotnie większej od standardowej wielkości monitorów kineskopowych. Na razie wyświetlacze te stosowane są tam, gdzie nie jest potrzebne doskonałe odwzorowanie kolorów, lecz niezbędne są duże rozmiary. Na początek znajdą zastosowanie w salach konferencyjnych, skutecznie zastępując rzutniki i projektory.

Dzięki nowej technologii należy oczekiwać, że w niedługim czasie zatrze się różnica między monitorem komputerowym a odbiornikiem telewizyjnym. Ekran będzie spełniał funkcję i jednego, i drugiego urządzenia. Jedynym problemem mogą być spory spowodowane tym, że część domowników będzie chciała oglądać np. "Kosmiczną niewolnicę Isaurę", a część grać w 30. część Dooma. Nie tak szybko jednak zagoszczą one w naszych domach, albowiem cena takiego monitora znacznie przekracza 15 tys. DM, co wielokrotnie przewyższa dochody większości Polaków. Jedynie co pozostaje, to liczyć na stale obniżające się koszty produkcji.

Osoby zainteresowane tematem zachęcamy do odwiedzenia stron WWW, zawierających wiele ciekawych informacji związanych z wyświetlaczami plazmowymi.

http://www.zdnet.com/pcmag/news/trends/t960627c.htm

http://www.teleport.com/~tvi/plasma.htm

http://www.nanomaster.com/coating/plasmatron.html

http://www.tek7.com/nec_plasma.html

http://www.pioneerusa.com/txt/pr_plasma.html

http://www.amprocorp.com/42plasma_pr.html


Zobacz również