Pół wieku z grami

Gry komputerowe mają już ponad pół wieku! Pierwsza powstała jeszcze w latach 50. ubiegłego stulecia. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić przemysł rozrywkowy bez gier na konsole i do pecetów.

Gry komputerowe mają już ponad pół wieku! Pierwsza powstała jeszcze w latach 50. ubiegłego stulecia. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić przemysł rozrywkowy bez gier na konsole i do pecetów.

Gry towarzyszą komputerom od początku. Pierwszą funkcjonującą wyłącznie na komputerach była "Spacewar!", napisana w 1962 roku w MIT (Massachusetts Institute of Technology) do PDP-1, maszyny o wielkości samochodu dostawczego. Wcześniejszy był "Tennis for Two" (powstał w roku 1958), ale palma pierwszeństwa należy się "Noughts and Crosses" z roku 1952. Obie gry wyświetlano nie na monitorach, lecz na oscyloskopach podłączonych do ówczesnych komputerów. "Tennis for Two" był przy tym pierwszą grą dostępną publicznie, na corocznych pokazach technik komputerowych w Brookhaven National Laboratory w Nowym Jorku dwadzieścia.

"Pong" to jedna z pierwszych gier komputerowych.

"Pong" to jedna z pierwszych gier komputerowych.

Prawdziwy początek gier komputerowych, rozumianych jako masowa rozrywka, datuje się na lata 70. ubiegłego wieku. W 1972 roku powstał "Pong", przebój pierwszych domowych komputerów osobistych i popularnych jeszcze niedawno salonów gier. W tym samym roku pojawiła się pierwsza domowa konsola do gier - Odyssey. Oferowała tylko 12 tytułów i nie mogła być rozszerzana ani programowana. Pierwszą konsolę wczytującą nowe programy, Channel F, wyprodukowano dopiero w roku 1976. Wkrótce dołączył do niej pierwszy produkt młodej firmy, Atari 2600, a także pierwsza konsola firmy Nintendo, TV Game 6.

Przełom lat 70. i 80. XX wieku to już masowy dostęp do gier komputerowych. Pojawia się komputer Atari 400 oraz takie pozycje, jak "Space Invaders", "Asteroids" i "Pac-man". Proste gry do prostych komputerów 8-bitowych stają się popularną domową rozrywką, pojawiają się pierwsze tytuły przygodowe, sportowe, strategiczne. Powstaje pierwsza duża firma zajmująca się wyłącznie produkcją gier komputerowych - Activision. Kolejny duży zwrot nastąpił w połowie lat 80., gdy na scenę wkroczyły maszyny IBM PC AT, Macintosh i Amiga. W roku 1985 Alex Pajitnov wymyślił przebój wszechczasów, "Tetris".

"Half-Life 2" to typowa kontynuacja starego przeboju, w której wykorzystano wszelkie nowości techniczne.

"Half-Life 2" to typowa kontynuacja starego przeboju, w której wykorzystano wszelkie nowości techniczne.

W latach 90. rozpoczyna się walka między producentami konsoli do gier. Gry komputerowe stają się potężnym biznesem - "Super Mario Bros" przynosi 500 milionów dolarów dochodu. Na rynek trafiają: Nintendo GameBoy (1989), Super Nintendo (1991), PlayStation i Sega Saturn (1995). W roku 1993 pojawiają się legendarne "Doom" firmy ID Software oraz "Myst", oferujący niespotykaną wcześniej jakość grafiki, muzyki i scenariusza, a w Polsce - pierwsza polska gra przygodowa, "Tajemnica statuetki" firmy Metropolis (w roku 1994 ta sama firma opublikuje przebój "Teenagent"). Trzy lata później do pecetów trafia "Quake", a w 1998 roku - "Unreal" firmy Epic, który zmienia świat gier. Gracze otrzymują kompletny edytor poziomów i modeli (UnrealEd), tworzą własne rozszerzenia i modyfikacje, którymi wymieniają się przez Internet. Obiekty w grze można rozbudowywać i rozszerzać za pomocą obiektowego języka skryptowego przypominającego C++ ("Unreal" został napisany właśnie w C++), a w rozszerzeniach wykorzystywać nowe pliki graficzne i dźwiękowe. "Unreal" wykorzystuje moc karty graficznej Voodoo. Od tego czasu ścisła kooperacja twórców gier z producentami kart graficznych staje się codziennością. Pojawiają się wielkie tytuły, wyznaczane są trendy na wiele lat: "Final Fantasy VII" (1997), "Tomb Raider". W roku 2000 premierę ma "The Sims", najlepiej sprzedająca się gra w historii.

"Lord of Midnight" (1984). Komputery 8-bitowe, takie jak ZX Spektrum, wystarczały nawet do uruchomienia gier strategicznych.

"Lord of Midnight" (1984). Komputery 8-bitowe, takie jak ZX Spektrum, wystarczały nawet do uruchomienia gier strategicznych.

Powoli rozwijają się gry sieciowe. W roku 1996 ukazuje się "Meridian 59", jeden z pierwszych MMORPG z graficznym interfejsem (massively-multiplayer online role-playing game), fabularny, rozgrywany wyłącznie przez Internet. Nowy gatunek szybko się rozwija, w 1997 pojawia się "Ultima Online". W 1999 roku gracze otrzymują "Counter-Strike". Ten ostatni był opracowanym przez nich MOD-em do "Half-Life", ale szybko stał się jedną z najpopularniejszych gier sieciowych na świecie.

"Meridian 59", jedna z pierwszych gier MMORPG z graficznym interfejsem.

"Meridian 59", jedna z pierwszych gier MMORPG z graficznym interfejsem.

Rok 2001 przynosi nową generację konsoli do gier: Microsoft Xbox, Sony Playstation 2 i Nintendo GameCube. Początek wieku to także początek nowej rodziny gier - przeznaczonych do telefonów komórkowych. W roku 2003 na rynek trafia pierwsza hybryda telefonu komórkowego i przenośnej konsoli do gier, Nokia nGage. Lata 2004 i 2005 to kolejny przełom - pojawiają się tytuły napisane z myślą o nowych kartach graficznych i nowych technologiach ("Doom 3", "Half-Life 2", "Quake 4"), firma Sony przedstawia Playstation Portable, kieszonkową konsolę o mocy porównywalnej z Playstation 2. Konkurencja nie śpi - Nintendo oferuje konsolę Nintendo DS, z gorszą grafiką, ale z dwoma ekranami, w tym jednym dotykowym. Najważniejsi producenci konsoli pokazują nowe wersje najlepszych modeli: Sony Playstation 3, Microsoft Xbox 360 i Nintendo Revolution. Zbliża się epoka kieszonkowych urządzeń o wysokiej mocy obliczeniowej, doskonałej grafiki, łączących się ze światem zewnętrznym przez sieci bezprzewodowe szampana.

Spróbowaliśmy podsumować historię gier komputerowych, typując 20 najciekawszych, najbardziej znaczących, przełomowych tytułów. Wybór był trudny i z pewnością kontrowersyjny, wiele innowacyjnych i ciekawych gier musieliśmy odrzucić. W poniższym zestawieniu brak tytułów sportowych, ale trudno wskazać taki, który naprawdę zmienił świat elektronicznej rozrywki, a za grę sportową (czy raczej e-sportową) może uchodzić nawet "Quake".

1980 - Space Invaders

To jedna z najważniejszych gier epoki salonów z "automatami", jak nazywano w latach 70. i 80. potężne szafy, uruchamiające po wrzuceniu monety jeden tytuł. Takie gry były programowane sprzętowo, tzn. zakodowane w samym układzie elektronicznym. Na płytach drukowanych, stanowiących serce tych urządzeń, można gołym okiem zobaczyć układ diod, dokładnie odpowiadający wyglądowi statków atakujących gracza. "Space Invaders" pojawiał się w niezliczonej liczbie odmian i wersji, a co ciekawe, praktycznie nie ma fabuły - przeciwnicy po prostu spadają na gracza w coraz większej liczbie, coraz szybciej i coraz częściej (chociaż losowo) strzelając.

1980 - Pac-man

Ta wybitnie prosta gra zręcznościowa w latach 80. zyskała niezwykłą popularność (pojawiała się nawet w wielu filmach fabularnych). Miała wiele odmian do komputerów 8-bitowych, trafiła także do salonów gier. Wprowadziła wiele zmian i nowości - po raz pierwszy zastosowano animowaną postać bohatera, a przeciwnicy obdarzeni byli namiastką sztucznej inteligencji, pozwalającej im dość sprytnie podążać za tytułowym Pac-manem, a nawet czasem osaczać go w zaułku bez wyjścia. Takie sytuacje wynikały raczej z konstrukcji plansz, ale gracz po raz pierwszy miał wrażenie, że walczy z inteligentnym przeciwnikiem.

1985 - Tetris

Wymyślił go Alexey Pajitnov, zainspirowany układanką "Pentonimo" - zredukował liczbę klocków i zdynamizował całość, dodając uproszczoną grawitację. "Tetris" błyskawicznie stał się jedną z najpopularniejszych gier komputerowych na świecie, różne jego wersje dostępne są praktycznie na każdą platformę sprzętową i do każdego systemu operacyjnego. Oryginał był wielokrotnie modyfikowany, powstawały nawet wersje sieciowe, w które mogło grać kilka osób jednocześnie. "Tetris" służył nie tylko do rozrywki. Używano go w wielu eksperymentach naukowych, nawet tak odległych, jak badanie snu. Wiele pierwszych odmian Tetrisa na PC działało w trybie tekstowym, wykorzystując wyłącznie znaki ASCII.

1987 - NetHack

To niezwykła gra RPG, działająca w trybie tekstowym, w którym @ oznacza gracza, + zamknięte drzwi, a litery od A do Z - przeciwników. Wydawałoby się, że tak mało atrakcyjny produkt nie zyska zainteresowania, a jednak jest stale rozwijany (jako open source) i wciąż znajdują się chętni do eksplorowania podziemia zbudowanego ze znaków ASCII. Gra nie musi działać w trybie tekstowym - kilka rozszerzeń wyświetla podziemia w trybie graficznym, np. "Falcon's Eye", który pozwala posługiwać się myszą (oryginał wymaga wyłącznie klawiatury). Jeśli pominiemy uproszczoną do granic grafikę, "NetHack" okazuje się rozbudowany i skomplikowany - są nawet wersje osadzone w świecie "Władcy pierścieni".

1989 - SimCity

Pierwszy wielki przebój firmy Maxis, która zasłynęła później dzięki "The Sims". Była to prawdziwa rewolucja w branży gier strategicznych. Gracz otrzymywał możliwość zarządzania współczesną metropolią, zmagania się z dziurami w budżecie, klęskami żywiołowymi, niezadowoleniem mieszkańców. Zastosowano tu zaawansowane metody symulacji, które były źródłem realizmu w grze i zadecydowały o jej popularności. Była dostępna praktycznie na wszystkie platformy sprzętowe: od komputerów 8-bitowych, przez pecety i Maki, konsole PlayStation i Game Boy Advance, aż po handheldy: Pocket PC, Psion 5 i palmy. Doczekała się wielu kontynuacji, od "SimCity 2000", po "SimFarm", "SimAnt" czy "SimMoon".

1991 - Sid Meier's Civilization

To jedna z najsłynniejszych gier strategicznych wszechczasów. Podstawowy pomysł powierzenia graczowi nadzoru nad rozwijającą się przez setki lat cywilizacją został wielokrotnie wykorzystany w innych tytułach. Zadaniem było prowadzenie bitew, budowanie miast, rozwijanie nauki, udoskonalanie wojska, dbanie o poddanych czy budowanie monumentów. Twórca gry, Sid Meier, zasłynął jako projektant wielu doskonałych tytułów, oprócz "Civilization" (powstały cztery części) jest autorem m.in. "Pirates!", "Railroad Tycoon", "Alpha Centauri" i "Colonization". Gra wprowadziła pomysły do dzisiaj stosowane w strategiach, np. encyklopedię wiedzy czy ukrywanie niezbadanej części mapy na.

1993 - Doom

Gra powstała w małym studiu ID Software, które wcześniej zasłynęło równie udanym "Wolfenstein 3D". To jednak "Doom" stał się legendą, rozpoczynając na dobre gatunek FPS. Dlaczego? Ponieważ oferował znacznie lepszą grafikę, sprytnie udającą w pełni trójwymiarowe środowisko, choć opartą na dwumiarowych animacjach. Nigdy wcześniej nie było gry równie szybkiej, brutalnej, wypełnionej przemocą i krwawymi fantasmagoriami. Także "Doom" pierwszy wzbudził gorące dyskusje na temat przemocy w grach i jej wpływu na nastolatków, przesiadujących całymi dniami przy komputerach. Wprowadził też wiele nowości technologicznych, m.in. wieloosobową grę przez sieć w trybie deathmatch.


Zobacz również