Postępy w liberalizacji rynku usług użyteczności publicznej

Jak wynika z badania Economist Intelligence Unit (EIU), przeprowadzonego na zlecenie firmy Oracle, kraje w Europie Środkowo-Wschodniej otwierają swoje rynki zakładów użyteczności publicznej na konkurencję wolniej inż inne. W naszym regionie najbardziej konkurencyjny sektor usług energetycznych mają Czechy, na kolejnych miejscach rankingu są Węgry, Słowacja, Rumunia, Polska i Rosja.

Celem badania była analiza postępów krajów Europy Środkowo-Wschodniej (CEE) w przekształcaniu zakładów energetycznych i gazowni z monopoli w niezależne firmy działające na konkurencyjnym rynku i walczące o klientów.

Z raportu wynika, że głównym czynnikiem stymulującym liberalizację rynku energetycznego jest potrzeba modernizacji zakładów oraz przyciągnięcia potrzebnego w tym celu kapitału. Inwestorzy strategiczni zyskują możliwość wejścia na nowe rynki, a za kapitałem idą zaawansowane procedury zarządzania i specjalistyczna wiedza techniczna.

Na rynkach energetycznych konkurencja jest widoczna bardziej niż na gazowych. Sektor energetyczny dysponuje bardziej zróżnicowanymi źródłami paliwa i lepszym dostępem do surowców. W przypadku gazu istnieją tylko dwie możliwości zdobycia paliwa ― dostęp do zasobów z produkcji krajowej lub importowanych. Obydwa te źródła są jednak na ogół zdominowane przez rządy lub przez instytucje będące monopolistycznymi beneficjentami rządów.

"Koncentracja źródeł dostaw gazu (głównie w Rosji) umożliwia dostawcom dyktowanie cen, co utrudnia konkurencję w sektorze gazowym. Jeśli importerzy gazu muszą płacić taką samą cenę za paliwo, gdyż wszyscy kupują z tego samego źródła, pozostawia to stosunkowo mało miejsca na konkurencję cenową na poziomie sprzedaży detalicznej lub użytkownika" - czytamy w raporcie.

W większości krajów CEE ceny energii dla gospodarstw domowych są nadal regulowane, a rządy starają się chronić obywateli przed wzrostem taryf, natomiast mniejsze regulacje obejmują sektor przemysłowy.

W krajach naszego regionu nie działają grupy interesu, zajmujące się ochroną konsumentów (w przeciwieństwie do sytuacji w większości krajów zachodnich), co osłabia siłę głosu odbiorców usług użyteczności publicznej.

We wszystkich badanych krajach podjęto już pierwsze kroki zmierzające w kierunku liberalizacji rynku usług użyteczności publicznej, m.in. zezwolenie na prywatyzację zasobów produkcyjnych, rozbicie przedtem monolitycznych firm na oddzielne jednostki produkcyjne i przesyłowe, wprowadzanie zreformowanych przepisów umożliwiających nowym podmiotom konkurowanie na rynku oraz utworzenie mechanizmów regulacyjnych zapewniających uczciwe warunki zarówno dla konkurujących firm, jak i dla klientów.


Zobacz również