Seksualność i ciało w sztuce

Ciało nie jest już tym samym, czym było dawniej. Chirurgia plastyczna, implanty, telewizja i cyberprzestrzeń zmieniły sposoby odczuwania ciała oraz postrzegania go. Niegdyś łatwiej było odróżnić ciało od umysłu. Umysł był czysty dobry, dążył do osiągnięcia wyżyn intelektualnych i duchowych. To właśnie ciało z jego ziemską gnuśnością, przyziemnymi potrzebami i pragnieniami powstrzymywało umysł.

Ciało nie jest już tym samym, czym było dawniej. Chirurgia plastyczna, implanty, telewizja i cyberprzestrzeń zmieniły sposoby odczuwania ciała oraz postrzegania go. Niegdyś łatwiej było odróżnić ciało od umysłu. Umysł był czysty dobry, dążył do osiągnięcia wyżyn intelektualnych i duchowych. To właśnie ciało z jego ziemską gnuśnością, przyziemnymi potrzebami i pragnieniami powstrzymywało umysł.

Stopniowo odkryto, że ciało i dusza są od siebie uzależnione. Odkrycie to spowodowało narodziny kultury ciała - koncepcji "zdrowego ducha w zdrowym ciele". Dziś trudno jest określić, gdzie zaczyna się ciało, a kończy dusza. Nie jesteśmy nawet w stanie powiedzieć, gdzie kończy się ciało, a zaczyna świat zewnętrzny.

Czym jest ciało? Gdzie się ono kończy, a zaczyna technologia? Czy okulary to ciało? A szkła kontaktowe, aparat słuchowy, rozrusznik serca, metalowy trzpień łączący złamaną kość, leki antydepresyjne, które wpływają na aktywność komórek nerwowych, mięśnie, będące wynikiem intensywnych ćwiczeń na nowoczesnym sprzęcie mechanicznym - czy są jeszcze ciałem, czy już technologią? Jedno jest pewne - są wynikiem silnej woli.

Gdzie jest ciało? Dzięki Internetowi czy telewizji satelitarnej CNN informacje o wydarzeniach, które rozgrywają się na drugim końcu świata, docierają do nas prawie natychmiast. W XX wieku ludzie władają technologiami, które umożliwiają sterowanie maszynami lądującymi na Marsie bądź pozwalają unicestwiać innych w odległych miejscach np. w Bagdadzie.

Jakiej płci jest ciało? W obecnych czasach można, poddając się serii operacji, zmienić swoją płeć. W Internecie - ogólnoświatowej Sieci komputerowej - nikt do końca nie wie, że jesteś psem. Możesz także być kobietą, dzieckiem, Bambi, czym tylko zapragniesz.

Podczas gdy pojęcie ciała staje się coraz mniej stabilne, wzrastają możliwości uprawiania seksu z ciałem. Seks cybernetyczny, seks z maszynami, kształtowanie ciała w celu realizacji fantazji erotycznych - granice wyznacza jedynie nasza wyobraźnia. Seks wynika z silnej podświadomej motywacji. W obecnych czasach coraz łatwiej akceptuje się nowe technologie ze względu na ich powiązania z seksem. Przykładowo - obecność odtwarzacza wideo w każdym domu spowodowała jednocześnie bujny rozwój przemysłu pornograficznego. Także usługi telefoniczne stały się dochodowe dopiero po uruchomieniu sekslinii. W Internecie trochę pieniędzy można zarobić jedynie na stronach zawierających zdjęcia pornograficzne. Wydaje się zatem, że dalszy rozwój cywilizacji w tym kierunku doprowadzi do powstania szczególnie dziwnej i skrajnej wersji seksualności.

Współcześni artyści, zwłaszcza zajmujący się w swej pracy twórczej Internetem, są wrażliwi na te zmiany i szukają nowych sposobów radzenia sobie w nowej sytuacji. Rezultaty za każdym razem są i odmienne, i wyjątkowe. Nie pokuszę się o zaprezentowanie obszernego, całościowego przeglądu wszystkich problemów występujących w sztuce, a związanych z ciałem. Postaram się jedynie przedstawić kilka projektów pochodzących głównie z Internetu.

W Stanach Zjednoczonych problem ciała ma długą historię. W chwili obecnej purytanizm i feminizm wspólnymi siłami starają się oczyścić miejsca publiczne (w tym Internet) z obrazów przedstawiających nagie ciała. Tendencja do ukrywania ciała wywodzi się ze starego podziału na duszę i ciało, który to traktuje ciało jako nieczyste, zwierzęce, jednym słowem złe. W odpowiedzi na amerykańskie problemy artysta Douglas Davis (należący do pokolenia, które zaczynało działania artystyczne w latach siedemdziesiątych) rozpoczął tworzenie interaktywnego internetowego projektu pt. "Meta-Ciało, czyli pierwsze światowe koncepcje piękna". Widzowie oglądający prace mogą uzupełniać ją poprzez dodawanie własnych obrazów ciała bądź wprowadzanie zmian w umieszczonych tam wizerunkach. W efekcie Meta-Ciało to wciąż rozrastające się archiwum obrazów przedstawiających różne ciała.


Zobacz również