Śniadanie mistrzów

Zapomnijmy na chwilę o ograniczeniach finansowych, by przyjrzeć się metodom pracy profesjonalnych muzyków. Wyobraźmy sobie, że stać nas na każdy sprzęt. Co w takim razie powinno się znaleźć w pełni profesjonalnym studiu?

Zapomnijmy na chwilę o ograniczeniach finansowych, by przyjrzeć się metodom pracy profesjonalnych muzyków. Wyobraźmy sobie, że stać nas na każdy sprzęt. Co w takim razie powinno się znaleźć w pełni profesjonalnym studiu?

Posiadanie dobrego sprzętu i oprogramowania jeszcze niczego nie gwarantuje. Technologię bowiem trzeba umiejętnie wykorzystać.

Odsłuchy

Wbrew pozorom to chyba najważniejszy element studyjny. Głośniki odsłuchowe są jedynym bezpośrednim połączeniem między nami a materiałem muzycznym, nad którym pracujemy. A odsłuchy zniekształcające brzmienie są dla muzyka tym, czym dla malarza jest poważna wada wzroku.

Jako głośniki odsłuchowe raczej nie można wykorzystać głośników z miniwieży. Podobnie w przypadku większości kolumn wyższych klas. Przy projektowaniu tego typu głośników producenci skupili się nad kwestią słuchania nagranej muzyki. Zazwyczaj koloryzują one lekko (lub w przypadku niektórych miniwież - mocno) wybrane pasma dźwięku, by się "lepiej" (przyjemniej) słuchało.

Clavia Nord Leaded II

Clavia Nord Leaded II

Studyjny odsłuch powinien charakteryzować się tzw. płaskim pasmem przenoszenia. Oznacza to, iż wszystkie częstotliwości akustyczne przechodzą przez głośnik w ten sam sposób. Niezwykle istotna jest selektywność dźwięku, dzięki której słychać więcej szczegółów. Gdy podczas miksowania zajmujemy się umieszczaniem instrumentów w przestrzeni dwukanałowej, nabiera znaczenia baza stereo głośnika (zdolność precyzyjnego oddania położenia dźwięku w przestrzeni).

W profesjonalnych studiach, obok odsłuchów wysokiej klasy, często można spotkać małe głośniczki samochodowe lub np. z przenośnego radia. Dzięki nim akustyk może sprawdzić, jak zmiksowany przez niego utwór zabrzmi u końcowego słuchacza (ten bowiem często w taki właśnie sprzęt jest wyposażony). Wszystko po to, by uniknąć znanego wielu muzykom amatorom efektu, wyrażonego stwierdzeniem: "U mnie w domu brzmi wspaniale, a kolegi - jak przez telefon".

W wielu (jeśli nie w większości) studiach można znaleźć charakterystyczne odsłuchy Yamaha NS10. Choć urządzenia te nie były projektowane z myślą o zastosowaniu w studiu, ich specyficzne, szczegółowe brzmienie doskonale nadaje się do odsłuchu podczas miksowania. Używane NS10-ki można kupić za 2000 zł. Dobrym wyjściem (wskaźnik jakości do ceny) jest zakup Paradigm Monitor 3 w cenie 1600 zł, a w wersji mini - 1300 zł.

Mikser

TC Electronics Finalizer - magiczne pudełko

TC Electronics Finalizer - magiczne pudełko

Właściwie w każdym studiu znajdziemy konsolę najeżoną suwakami i gałkami - to właśnie mikser. To w nim mieszają się sygnały pochodzące ze wszystkich instrumentów i mikrofonów. O zawartości brzmieniowej (głośności, położenie stereo, equalizacja) efektu miksowania decyduje ustawienie wielu, różnych manipulatorów.

Posiadanie sprzętowego miksera ma zalety: szybki dostęp do suwaków głośności czy equalizacji może mieć kolosalne znaczenie przy grze na żywo. Z drugiej strony, gdy wszystkie instrumenty są wirtualne, zaprzęganie do nich materialnego pudełka wydaje się dyskusyjne. Ponadto przy analogowym mikserze, gdy chcemy popracować nad innym utworem, trzeba ręcznie zapamiętywać i odtwarzać ustawienie wszystkich gałek.

Można twierdzić, iż mikser sprzętowy (analogowy) ma możliwości niedostępne wirtualnemu. Dotyczy to na pewno możliwości analogowego przesterowania dźwięku (np. poprzez ustawienie zbyt wysokiej czułości na wejściu miksera) - efekty wtedy będą naprawdę znakomite. Podobne brzmienie można uzyskać w przypadku miksera cyfrowego, wykorzystując tylko specjalizowane plug-iny (efekty nie zawsze będą zadowalające).

Inną kwestią jest equalizacja. Przewagi analogowych mikserów/modułów można szukać chyba tylko w gronie bardzo drogich equalizatorów lampowych. Rzeczywiście pozwalają one np. wprowadzić dość selektywne poprawki, nie naruszając reszty brzmienia. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy cyfrowe odpowiedniki dają podobną funkcjonalność dźwiękową, choć na pewno jest ona bardzo zbliżona.

Prosty mikser analogowy (16 kanałów, 3 "wysyłki" na efekty, 3-pasmowa korekcja) Soundcrafta to wydatek rzędu 2000 zł. Komfort wynikający z pamięci ustawień miksu da mikser cyfrowy. Najprostszy model Yamaha 01V - i na koncie mamy o 5 tys. zł mniej. Jeśli chodzi o wersje wirtualne, z pomocą przychodzą programy, takie jak Cubase VST czy Logic Audio.

Kompresor i mastering

Kompresor to urządzenie niedoceniane przez początkujących. Właściwie zastosowany doda naszemu utworowi odpowiedniej "mięsistości". Ma on też niebagatelne znaczenie przy nagrywaniu perkusji. To właśnie dzięki niemu uderzenie stopy basowej w ulubionym przeboju ma takiego "kopa".

Kompresor służy do zmniejszania dynamiki sygnału - podnosi głośność cicho brzmiących dźwięków. Wydaje się to dość łatwe, jednak wiele zależy od sposobu implementacji tego pomysłu. Należy zaznaczyć też, iż kompresory analogowe charakteryzują się specyficznym "okrągłym" i "ciepłym" brzmieniem - czyli właśnie tym, czego potrzebuje dobrze wykonany utwór. Obecnie dostępne są kompresory na komputery PC o zbliżonym brzmieniu.

Przy profesjonalnej produkcji, oprócz kompresji, wykonuje się też tzw. postprodukcje. W praktyce sprowadza się to do przepuszczenia sygnału audio przez jedno czy dwa bardzo drogie "magiczne pudełka". W wyniku tego utwór zyskuje brzmienie przeboju radiowego. Zazwyczaj efekty działania postprodukcji to np. dodanie dodatkowych harmonicznych. Dzięki takim zabiegom bas wydaje się brzmieć lepiej niż pozwalają na to głośniki, a wysokie częstotliwości - uprzyjemniają wrażenia słuchowe. Choć obecnie nie ma zbyt wielu dobrych plug-inów postprodukcyjnych, to powoli pojawiają się pierwsze.

Prosty hardware'owy exiter - Aphex Exiter kosztuje ok. 700 zł. Znośny kompresor kupimy za 1500 zł, natomiast oparty na lampach elektronowych (ciepłe brzmienie) - już za ok. 2000 zł.

Sampler

Novation Supernova

Novation Supernova

Sampler - dla niektórych największe osiągnięcie współczesnej technologii muzycznej. Teoretycznie pozwala na odtworzenie każdego dźwięku. W praktyce trzeba mieć odpowiednie sample, ponieważ bez nich sampler jest tylko gadżetem.

Na pewno samplerom nie można odmówić olbrzymiego wpływu na współczesną muzykę. Na przykład Jungle (nie wspominając o hip-hopie) bez samplerów prawdopodobnie w ogóle by nie powstał. Dzisiaj sampler często jest podstawowym (jeśli nie jedynym) instrumentem, choć syntezatora analogowego (realnego czy wirtualnego) nie zastąpi.


Zobacz również