Trendy mobilne na przestrzeni lat: droga do smartfona

W mijającym dziesięcioleciu rynek telefonów komórkowych zmieniał się niezwykle dynamicznie. W walce o klienta wygrywali ci producenci, którzy uważnie obserwowali bieżące trendy i umieli wyciągać odpowiednie wnioski przy projektowaniu kolejnych modeli komórek, a później smartfonów.

We współpracy Instytutem Wzornictwa Przemysłowego, strategicznym doradcą w obszarze wzornictwa oraz portalem trendwizor.pl piszemy o trendach i przedstawiamy te, które w ostatniej dekadzie zatrzęsły rynkiem mobilnym.

Autor jest pracownikiem Instytutu Wzornictwa Przemysłowego, na co dzień współtworzy serwis trendwizor.pl. Trendwizor to pierwszy portal z trendami udostępniający wiedzę o tendencjach wzorniczych (w tym kolorystycznych) obecnych na polskim rynku. Trendwizor to regularnie aktualizowane, zindywidualizowane narzędzie dla przedsiębiorców, projektantów oraz innych osób pracujących w firmie z produktem lub usługą. Portal przekazuje informacje w postaci bogato ilustrowanych raportów tekstowych, opatrzonych przykładami dobrych praktyk. Narzędzie opracowano zarówno w oparciu o wieloletnie doświadczenie zespołu ekspertów, jak i analizę twardych danych ekonomicznych, a prognozy ujęto w postaci syntetycznych ilościowych wskaźników.

Więcej informacji na www.trendwizor.pl

To nie chodzi o ubrania? Czyli czym są trendy i dlaczego warto im się przyglądać

Mechanizm funkcjonowania trendu najłatwiej wytłumaczyć na przykładzie iPada. Specjaliści z Apple (lub ich doradcy zewnętrzni) zauważyli, że mobilność zyskuje coraz większe znaczenie przy korzystaniu z Internetu. Rosnąca grupa konsumentów niemalże przestała surfować w sieci siedząc przy biurku. Dzięki Wi-Fi i 3G ludzie mogli (i chcieli!) być w Internecie przez cały czas - na kanapie, na podłodze, w pubie, w drodze do pracy, w pociągu, itp. Niestety, rozpowszechnione urządzenia, tj. notebooki, netbooki i smartfony, nie odpowiadały w pełni na potrzeby "mobilnych" użytkowników sieci. To właśnie dla nich projektanci i inżynierowe z Apple zaprojektowali swój tablet. Dzięki nim każdy mógł mieć przy sobie Internet, media społecznościowe oraz ulubioną muzykę, zdjęcia czy aplikacje. Wszystko to obsługiwane za pomocą intuicyjnego, dotykowego interfejsu i bez potrzeby wpatrywania się w mały ekran smartfona.

Nagle urządzenie multimedialne stało się bezpośrednim przedłużeniem naszej ręki, za pomocą której wygodnie mogliśmy sterować systemem. Wreszcie ziścił się nasze marzenie o futuryzmie dostępnym dla każdego. Skutki wprowadzenia iPada są ogólnie znane, mimo wysokiej ceny konsumenci wprost rzucili się na urządzenie, a w ciągu roku od premiery sprzedano ponad 20 mln egzemplarzy. Co więcej, niemalże natychmiast zaczęły powstawać setki aplikacji, specjalnych wydań gazet czy e-usług zaprojektowanych dla iPada, a firmy takie jak Samsung i Motorola zaczęły prace nad swoimi tabletami.

Przypadki podobne do iPada można znaleźć prawie we wszystkich branżach produkcyjnych i usługowych. To dowód, że wbrew powszechnemu mniemaniu trend wcale nie jest pojęciem związanym jedynie z obszarem szeroko pojętej mody. Podsumowując, według publikacji The Trend Forecaster's Handbook autorstwa Martina Raymonda, omawiany termin można zdefiniować jako kierunek różnorodnych zmian (np. w technologii, postrzeganiu ekologii, sposobie korzystania z Internetu, stylistyce, itp.), które będą miały istotny wpływ na kulturę, potrzeby konsumentów, wzornictwo czy określone branże biznesu.

Nokia 3210 - klasyczy telefon z obudową tylu "tabliczka czekolady"

Nokia 3210 - klasyczy telefon z obudową tylu "tabliczka czekolady"

Trendy w przemyśle telefonów komórkowych - specyfika rynku

Historia branży telefonów komórkowych doskonale pokazuje jak znajomość trendów wpływa na sposób projektowania produktów i ich ewentualny sukces na rynku. Współcześnie prawie wszyscy mają telefony komórkowe, a coraz częściej także smartfony. W związku z tym ich wzornictwo (stylistyka, funkcje, interfejs użytkownika, gabaryty, ergonomia, itp.) jest odzwierciedleniem różnych tendencji, które przyciągają wybrane grupy społeczne.

Na współczesnym rynku jest miejsce zarówno dla wielofunkcyjnych smartfonów, jak i maksymalnie uproszonych modeli. Wymienione produkty są kierowane do odbiorców przeciwstawnych trendów, tj. entuzjastów nowych technologii oraz rosnącej grupy osób starszych. Wygrywają ci producenci, którzy umieją wykorzystać taką wiedzę i np. odpowiednio zdywersyfikować swoją ofertę. Pod tym względem, w ostatnim dziesięcioleciu na rynku mobilnym nastąpił znaczny rozwój w stosunku do lat 90. Wtedy poszczególne telefony różniły się od siebie głównie wielkością, długością życia baterii i formą (telefony z klapką bądź tzw. "tabliczki czekolady").

W pierwszej dekadzie XXI wieku projektanci i specjaliści od przewidywania trendów mieli już znacznie większe pole do popisu. Poniżej opisujemy modele, w przypadku których znajomość trendów zadecydowała o sukcesie rynkowym lub ustanowiła wieloletnie standardy w projektowaniu.

Nokia 7650 - kombajn multimedialny początku XXI wieku

Nokia 7650 - kombajn multimedialny początku XXI wieku

Telefon jako wielofunkcyjny gadżet - Nokia 7650

W 2002 r. fiński producent udowodnił światu, że telefon komórkowy w pewnym zakresie może z powodzeniem zastąpić takie urządzenia jak palmtop, organizer czy aparat cyfrowy. To posunięcie było podyktowane wnikliwą obserwacją rynku - rosnąca grupa użytkowników chciała aby telefony stały się swego rodzaju przenośnymi centrami rozrywki i różnych form komunikacji.

Premiera Nokii 7650 była szeroko komentowanym wydarzeniem, gdyż był to jeden z pierwszych wielofunkcyjnych modeli posiadających m.in.: kolorowy wyświetlacz, aparat cyfrowy, organizer, GPRS, nowoczesny system operacyjny Symbian oraz technologie MMS i Blutooth. Telefon wyróżniał się także futurystyczną stylistyką (urządzenie używano w filmie sci-fi Raport Mniejszości) oraz obudową typu slider, która później stała się standardem stosowanym przez inne firmy.

Szum wokół Nokii 7650 spopularyzował komórki z aparatem cyfrowym (w 2003 na całym świecie sprzedano już 84 mln takich modeli ) i zapoczątkował modę na telefony wielofunkcyjne. Z powodu wysokiej ceny urządzenie było popularne głównie wśród bogatych nastolatków i miłośników gadżetów. Futurystyczna stylistyka sprawiła, że innowacyjna Nokia nie przypadła do gustu użytkownikom biznesowym.

Nokia 1100 - telefon dla krajów rozwijających się

Nokia 1100 - telefon dla krajów rozwijających się

Powrót do korzeni - Nokia 1100

Niecały rok po premierze opisanego wyżej modelu rynek zaczęły zapełniać komórki naszpikowane nowoczesnymi rozwiązaniami. W tym czasie Nokia wypuściła telefon, który pod względem technologicznym właściwie mógł powstać jeszcze w latach 90. Kiedy w 2003 r. ukazała się Nokia 1100, niektórzy znawcy branży z politowaniem pukali się w czoło, ale fiński potentat dobrze wiedział co robi.

Specjaliści z Nokii zauważyli, że szybki rozwój gospodarczy krajów takich jak Chiny i Indie wkrótce doprowadzi do lawinowego wzrostu zapotrzebowania na tanie telefony komórkowe. Model 1100 był mały, ergonomiczny, prosty w obsłudze i posiadał jedynie najbardziej podstawowe funkcje takie jak dzwonienie, wysyłanie sms-ów, budzik czy monochromatyczny wyświetlacz. Podczas tworzenia tego urządzenia ważne było uwzględnienie specyficznych potrzeb mieszkańców Azji południowej. Klawiatura została zaprojektowana tak, aby uniemożliwić przenikanie kurzu, wilgotnego powietrza czy kropli deszczu do wnętrza telefonu. Model posiadał także praktyczną latarkę i niezwykle efektywne zasilanie. Żywotna bateria pochodziła z bardziej skomplikowanych modeli, dzięki niej Nokia 1100 potrafiła wytrzymać nawet 400 godzin bez ładowania.

Telefon okazał się strzałem w dziesiątkę, na całym świecie sprzedaż wyniosła ponad 250 milionów sztuk , co uczyniło Nokię 1100 najpopularniejszą komórką w dotychczasowej historii rynku. Opisywany model cieszył się także dużym powodzeniem poza krajami rozwijającymi się, szczególnie wśród użytkowników, którzy czuli się przytłoczeni nadmiernym zaawansowaniem współczesnych telefonów. Do dziś istnieją blogi, których twórcy starają się udowodnić, dlaczego Nokia 1100 jest lepsza od iPhone’a.

BlackBerry Quark 6210 - asystent biznesmena

BlackBerry Quark 6210 - asystent biznesmena

Komórka profesjonalnym asystentem biznesmena - BlackBerry Quark 6210

Z jednej strony na początku XXI wieku pojawił się trend, który stał się źródłem oszałamiającego sukcesu Nokii 1100. Zgodnie z tą tendencją pewne grupy użytkowników celowo chciały korzystać z uproszczonych, tanich i wręcz przestarzałych telefonów komórkowych. Z drugiej strony, w tym samym czasie dało się zauważyć trend przeciwstawny. Rosnąca grupa ludzi biznesu potrzebowała stałego dostępu do poczty elektronicznej, ale używanie dedykowanych w tym celu narzędzi (np. palmtopy, PDA) stawało się coraz mnie wygodne.

Motorola Razor V3 - ultracienki hit Motoroli

Motorola Razor V3 - ultracienki hit Motoroli

Z myślą o nich specjaliści z Research In Motion zaprojektowali smartfona BlackBerry Quark 6210 - pierwsze połączenie telefonu komórkowego oraz urządzenia PDA tej marki. Źródłem powodzenia modelu było właśnie dostosowanie do wymagań odbiorców opisywanego wyżej trendu, czyli zabieganych biznesmenów. Wprowadzony w 2003 r. Quark 6210 był praktycznym telefonem, który jednocześnie posiadał wszystkie funkcjonalności typowe dla wcześniejszych urządzeń BlackBerry (m.in. wygodną obsługę e-mail, BlackBerry Messenger, fax, przeglądarkę internetową oraz duży wyświetlacz). Doskonałym rozwiązaniem okazało się także zachowanie oryginalnej klawiatury typu QWERTY, która do dziś jest standardem w wielu typowo biznesowych smartfonach.

Stylizacja przede wszystkim - Motorola Razor V3

W okolicach 2004 r. część producentów telefonów komórkowych zaczęła zauważać intensyfikację trendu, który nie wiązał się ani z zastosowaniem nowych technologii, ani określonych praktycznych funkcji. Rosnąca grupa użytkowników (dużą ich część stanowiły kobiety) zaczęła poszukiwać telefonów, które będą się wyróżniać przede wszystkim charakterystyczną estetyką.

Koncerny starały się zaspokoić oczekiwania takich konsumentów na różne sposoby. Efekty najlepiej widać w postaci takich telefonów jak Nokia 7600, Nokia 7280 czy właśnie Motorola Razor V3. Podczas projektowania popularnego Razora, głównym celem było stworzenie najcieńszej komórki na rynku, która będzie się wyróżniać luksusowym designem . Telefon miał być drogą zabawką (początkowo kosztował aż 500 dolarów), swoistym elementem biżuterii, który raczej nie będzie hitem rynkowym, ale ważnym elementem wizerunku Motoroli. Reakcja konsumentów przekroczyła jednak najśmielsze oczekiwania znawców rynku, a trend, który miał być niszowy okazał się zjawiskiem masowym. Sukcesem projektantów było to, że model trafił zarówno w gusta mężczyzn, jak i kobiet.

Na przełomie lat 2004/2005 bardzo wielu konsumentów chciało mieć cienką, futurystyczną i jednocześnie elegancką Motorolę. Co ciekawe, telefon sprzedawał się znacznie szybciej od samego iPoda. W ciągu niecałych 2 lat konsumenci kupili ponad 40 mln egzemplarzy modelu (iPod potrzebował 4 lat żeby osiągnąć taki wynik) . Motorola V3 zapoczątkowała całą rodzinę telefonów typu RAZR, które przez 4 lata sprzedały się w łącznej liczbie 130 mln egzemplarzy i do dziś uznawane są za najpopularniejsze telefony z klapką.

Apple iPhone - telefon, który na nowo zdefiniował rynek

Apple iPhone - telefon, który na nowo zdefiniował rynek

Wejścia smoka - Apple iPhone

Na temat iPhone’a napisano już chyba wszystko. Początkowo mogło się wydawać, że nowa zabawka Steve’a Jobsa to niewiele więcej niż próba wpisania się w trend słuchania muzyki na telefonie komórkowym. Szybko okazało się jednak, że innowacyjność Apple zrewolucjonizowała kolejny rynek, a iPhone zapoczątkował wiele zupełnie nowych trendów. Urządzenie trafiło na rynek w połowie 2007 roku i pomimo wysokiej ceny (599 dol.) zachwyciło wielu konsumentów.

Intuicyjna, w pełni dotykowa obsługa interfejsu (przyjazny system iOS), ekran dotykowy typu multi-touch, czujnik obrotu, Wi-Fi, iTunes, wirtualna klawiatura oraz charakterystyczna stylistyka sprawiły, że w pierwszym roku sprzedaży smartfona Apple kupiło 5,5 mln klientów . Prawdziwa rewolucja w sprzedaży nadeszła jednak dopiero w połowie 2008 roku, kiedy firma Steve’a Jobsa uruchomiła wirtualny sklep App Store, a następnie wprowadziła na rynek modelu 3G. Dzięki możliwości pobieranie różnych aplikacji za pośrednictwem App Store, każdy użytkownik mógł dostosować iPhone’a do swoich indywidualnych potrzeb. W zależności od preferencji klienta telefon mógł stać się konsolą do gier, systemem nawigacji GPS, przekaźnikiem rzeczywistości rozszerzonej czy wygodnym łącznikiem z kontem bankowym bądź portalami społecznościowymi.

Podsumowując, dzięki aplikacjom iPhone z atrakcyjnego gadżetu zmienił się pierwszego masowego smartfona. Przez niespełna 5 lat Apple sprzedało prawie 130 mln egzemplarzy kolejnych wersji iPhone’a. Co ważne, firmie przez cały czas udaje się utrzymać wysokie dochody ze sprzedaży każdego telefonu i systematycznie zwiększać dochód z działalności App Store (w 2010 wzrósł o 131% i osiągnął wartość przekraczającą 1,7 mld dolarów).

Trendy w telefonii komórkowej w erze post - iPhone

Sukces iPhone’a zmienił rynek telefonów komórkowych. Od kilku lat można zauważyć stały wzrost popularności wyposażonych w ekrany dotykowe smartfonów, które stają się do siebie coraz bardziej podobne. Współcześnie jednak, użytkownicy często zwracają większą uwagę na aplikacje i różne e-usługi mobilne, niż na modele telefonów. Widać także trend w kierunku zmniejszania się ilości mobilnych systemów operacyjnych - aktualnie na rynku można wyróżnić 3 głównych graczy: Android, iOS i Symbian. Szybka popularyzacja platform udostępniania aplikacji (App Store, Android Market) sprawiła, że dla wielu użytkowników oprogramowanie i jego możliwości stają się ważniejsze od samych telefonów. Obecnie najsilniejszymi trendami rynku mobilnego są:

- przystosowywanie stron internetowych do użytkowników dotykowych smartfonów.

- dążenie do uruchomienia płatności za pomocą telefonów na masową skalę.

- zwiększenie wykorzystania rzeczywistości rozszerzonej (głównie w rozrywce i marketingu).

- popularyzacja usług geolokalizacyjnych.

Historie opisanych komórek pokazują, że wnikliwa obserwacja trendów przyczynia się do sukcesu produktów i usług na rynku. Bez znajomości najnowszych tendencji trudno jest współcześnie osiągać systematyczny wzrost zysków i wartości marki, dlatego każdy producent czy usługodawca powinien bacznie się im przyglądać.


Zobacz również