Umykająca wydajność

Ty i kolega kupiliście identyczne komputery, ale jego działa szybciej? A może twój zawiesza się w losowych momentach? Powiemy ci, co zrobić, aby twój pecet nie pozostawał w tyle i pracował stabilnie.

Ty i kolega kupiliście identyczne komputery, ale jego działa szybciej? A może twój zawiesza się w losowych momentach? Powiemy ci, co zrobić, aby twój pecet nie pozostawał w tyle i pracował stabilnie.

Wydajność dwóch komputerów złożonych z tych samych podzespołów rzadko jest identyczna, ale różnica nie powinna przekraczać 1 procenta. Jeżeli jest inaczej, należy szukać przyczyn odmiennej wydajności i je wyeliminować. Pierwszym źródłem różnic może być zainstalowanie odmiennego oprogramowania, a nawet innych wersji. Jednak to zagadnienie pozostawiamy na boku, bo jest zbyt obszerne, a zajmiemy się tym, co masz zmienić w ustawieniach BIOS, żeby komputer pracował tak efektywnie, jak to możliwe, i nie był przyczyną przerw w pracy. Pokażemy też, z jakich programów korzystać, aby nie było kłopotów.

Przygotowania

Zacznij od pobrania ze strony http://www.cpuid.org/cpuz.php programu CPU-Z. Za jego pomocą będziesz mógł sprawdzić, jakimi możliwościami charakteryzują się twoje moduły pamięci. Jeśli po uruchomieniu zobaczysz komunikat, że działa inna kopia programu, to prawdopodobnie uruchomione jest podobne narzędzie odczytujące dane z BIOS-u. Może się też zdarzyć, że program nie będzie wyświetlał żadnych wartości. Warto wówczas sprawdzić, czy nie ma nowszej wersji, bo np. na skutek zmian BIOS-u czegoś może nie rozpoznawać. Czasem wyświetlane są tylko najważniejsze informacje, np. po zastosowaniu procesora, który nie był jeszcze sprzedawany w czasie, gdy powstawała dana wersja programu.

W dobrej sytuacji są posiadacze komputerów z procesorem AMD Athlon 64, dla których opracowano program do zarządzania kontrolerem pamięci. Jest to A64 Tweaker ( http://home.exetel.com.au/codered/A64Tweaker/A64Tweaker_V0.6 beta.zip ), obecnie dostępny w wersji 0.6 beta. Umożliwia on sprawdzenie ustawień pamięci i ich modyfikację przez wygodny interfejs aplikacji Windows. Jeśli nie sprawdzisz, że dane ustawienia działają w twoim komputerze, wówczas nie zostaną zachowane na stałe - dlatego właśnie program jest dobrym narzędziem, bo nie trzeba resetować BIOS-u komputera. Po dobraniu najlepszych ustawień możesz spowodować, żeby program aplikował je automatycznie po uruchomieniu systemu Windows XP. Dodatkowo aplikacja umożliwia optymalizację trybu działania komputera również w wypadku korzystania z tych płyt głównych, które wyposażono w bardzo uproszczone BIOS-y.

Jeśli twoja płyta główna pozwala na modyfikację ustawień kontrolera pamięci w BIOS-ie, możesz z tej funkcji skorzystać, aby nie uruchamiać zbędnego programu. Jeśli okaże się, że program nie może wprowadzić żadnych zmian albo np. nie wyświetla dokładnych informacji, podając jedynie, że dane wartości są zarezerwowane, wówczas sprawdź, czy w BIOS-ie płyty głównej nie jest włączona funkcja automatycznego zwiększania wydajności (OC Guru, AI overclocking, CoreCell). Po jej wyłączeniu bądź ustawieniu w tryb Manual program wyświetli stosowne informacje i pozwoli na dokonywanie zmian.

Uwaga!

Wszystkie zmiany przeprowadzasz na własne ryzyko, ale jeśli będziesz postępował zgodnie z poniższymi zaleceniami, wówczas poza zwiększeniem wydajności nic nie powinno ci się przydarzyć.

Dobieranie

Zanim rozpoczniesz modyfikowanie ustawień, zapewnij dobre chłodzenie pamięci. W tym celu możesz zastanowić się nad wymianą taśm łączących twarde dyski i czytniki CD/DVD z płytą główną na przewody okrągłe. Jeśli ich nie masz, pomyśl nad takim ułożeniem i przymocowaniem, żeby nie blokowały dostępu powietrza do modułów pamięci. Możesz także zamontować dodatkowy wentylator. Następnie rozsądnie podnieś napięcie zasilające pamięci, nie przekraczaj jednak 2,8 - 2,9 V.

Chcąc najszybciej osiągnąć efekty, dokonuj zmian krok po kroku. Zapisuj też na kartce, co zmieniłeś i jaką wartość ustawiłeś. Pomoże ci to odtworzyć ustawienia w razie awarii.

Gdy już masz zapisane informacje o szybkości pamięci, wynotowane z programu CPU-Z, możesz przystąpić do poszukiwania najwydajniejszego bądź stabilnego trybu pracy pamięci. W tym celu uruchom ponownie komputer, wejdź do BIOS-u, naciskając klawisz [Delete] lub [F2]. Jeśli to nie zadziała, wówczas sprawdź w instrukcji płyty głównej, w jaki sposób możesz zmieniać ustawienia BIOS-u.

Następnie, jeśli chcesz zwiększyć wydajność, spróbuj zmienić wartości opóźnień pamięci. Znajdziesz je zazwyczaj w menu Advanced Chipset Settings, w DRAM Configuration. W niektórych płytach głównych, np. Abitach, konfiguracja pamięci odbywa się przez menu OC Guru, w płytach DFI występuje pod nazwą DRAM Genie, natomiast w płytach firmy Gigabyte dostępna jest przez Advanced Chipset Settings, ale po uprzednim naciśnięciu [Ctrl F1].

Awaria

Pamiętaj, że nie zawsze powiedzie się próba zwiększenia szybkości działania komputera. W modelach z supermarketów, wyposażonych w bardzo słabe komponenty, może nie udać się nawet drobna korekta. Jeśli natomiast masz komponenty markowe, wówczas szanse na sukces są znacznie większe.

Po zmianie osiągów sprawdź stabilność działania komputera. Bardzo dobrym testem okazuje się niewielki program Super PI, który możesz pobrać z Internetu. Prawidłowe wyznaczenie liczby Pi z dokładnością do 32 mln cyfr jest najczęściej wystarczającą próbą poprawności działania.

Jeśli komputer przestanie się uruchamiać, nie wpadaj w panikę. Zajrzyj do instrukcji, znajdź zworkę do zerowania ustawień BIOS-u i zgodnie z procedurą postępowania przywróć bezpieczne ustawienia. Następnie, po wejściu do BIOS-u ustaw te wartości, które zapisałeś na kartce.

Pamiętaj!

Zwiększenie napięcia zasilającego dowolny układ elektroniczny powoduje zwiększenie ilości generowanego ciepła. Pozytywnym aspektem umiarkowanego wzrostu napięcia jest stabilniejsza praca komputera. Podniesienie o 10 procent wartości nominalnej (dla pamięci DDR typowo 2,5-2,6 V) nie spowoduje uszkodzenia. Dalsze będzie już ryzykowne.

1. Po uruchomieniu programu sprawdź, czy wyświetlane są wszystkie niezbędne informacje. Następnie wyświetl kartę Memory i zanotuj, najlepiej na kartce, wszystkie wartości. Następnie otwórz kartę SPD, na której znajdziesz informację o możliwościach zainstalowanych pamięci. Dane te odczytywane są z układów SPD i powodują, że pamięć będzie działać stabilnie w każdych warunkach. Ta informacja pomoże ci lepiej dobrać parametry pracy pamięci w komputerze. Pamiętaj o sprawdzeniu możliwości każdego modułu pamięci i następnie kieruj się ustawieniami najsłabszego z nich.

2. A64 Tweaker wyświetla listę ustawień pamięci z dozwolonymi parametrami. Gwiazdką oznaczone są wartości zarezerwowane np. dla produktów dostępnych w przyszłości. Przed rozpoczęciem wprowadzania zmian pozamykaj inne aplikacje Zaznacz jedno z ustawień, z rozwijanej listy wybierz kolejną wartość i naciśnij Set. Jeśli komputer działa, wówczas możesz nacisnąć Refresh i sprawdzić skuteczność wprowadzenia zmiany. Gdy się zawiesi, w BIOS-ie komputera podnieś o jedną wartość napięcie zasilania pamięci. Jeśli druga próba zmiany wybranego parametru nie powiedzie się, wówczas pozostaw wartość domyślną.

3. Gdy dążysz do poprawienia osiągów, pamiętaj że najlepszą wydajność osiągniesz po ustawieniu następujących wartości:

Column Address Strobe# (CAS) = 2.0, Row Cycle Time (Trc) = 8, Row Refresh Cycle Time (Trfc) = 12, RAS# to CAS# delay (Trcd) = 2, Row to Row delay (Trrd) = 2, Min RAS Active Time (Tras) = 5, Row Precharge Time (Trp) = 2, Write Recovery Time (Twr) = 2, Write to Read Delay (Twtr) = 1, Read to Write Delay (Trtw) = 1 oraz Command per Clock (CPC) = 1. Ta ostatnia znana też jest jako 1T Command Rate. Choć jest ich sporo, największy wpływ na wydajność mają dwie: CAS oraz CPC. Powinny być jak najmniejsze i czasem warto zwiększyć inne, aby je zminimalizować. Gdy poprawisz stabilność działania, ustaw wartości większe albo pozwól dobrać je komputerowi automatycznie.

4. Zacznij od zrobienia dokładnej kopii wszelkich ustawień. Zapisz na kartce wartość każdej opcji, a następnie wyjdź z BIOS-u, nie zapisując ustawień. Choć BIOS-y różnych producentów zorganizowane są w odmienny sposób, zawsze pozwalają na porzucenie zmian, najczęściej przez kilkakrotne naciśnięcie [Esc] albo wybranie Exit without saveing. Zmiany wprowadzaj pojedynczo, bo jeśli zmodyfikujesz kilka opcji naraz, nie będziesz wiedział, która stanie się przyczyną ewentualnych problemów. Jeśli komputer jest niestabilny, wówczas przełącz wszystkie ustawienia na Auto. Dzięki temu komputer dobierze te, które zapewnią poprawne działanie.


Zobacz również