W grupie raźniej

Powierzchnia dyskowa staje się coraz tańsza. Coraz więcej profesjonalnych użytkowników decyduje się połączyć ze sobą co najmniej dwa twarde dyski. Taki zestaw zwiększa bezpieczeństwo gromadzonych danych.

Powierzchnia dyskowa staje się coraz tańsza. Coraz więcej profesjonalnych użytkowników decyduje się połączyć ze sobą co najmniej dwa twarde dyski. Taki zestaw zwiększa bezpieczeństwo gromadzonych danych.

Filmy, muzyka i mnóstwo fotografii o wysokiej rozdzielczości z twojej cyfrówki - wolne miejsce na twardym dysku topnieje szybciej niż śnieg na wiosnę. Prędzej czy później nie obejdziesz się bez nowego napędu. Jeśli kupisz taki sam model, możesz za jednym zamachem zwiększyć wydajność dysków - lub zabezpieczyć zapisane na nich pliki na wypadek ewentualnej awarii jednego z napędów. Sposób konfigurowania takiego zestawu opisujemy krok po kroku w warsztacie w dalszej części materiału.

Wymagania

Aby zainstalować dyski w zestawie RAID 1, musisz dysponować odpowiednim kontrolerem. Od mniej więcej roku bardzo wiele płyt głównych wyposaża się w wewnętrzny układ kontrolera. Jeśli brakuje go na twojej płycie (patrz instrukcja obsługi), masz dwie możliwości. Wprawnym majsterkowiczom polecamy kupno całej płyty głównej. Wymiana nie musi być kosztowna. Jeśli boisz się majstrować w komputerze, pozostaje ci karta kontrolera RAID, jednak musisz poświęcić na nią wolne gniazdo PCI.

Dysponując komputerem sprzed roku lub jeszcze starszym, zapewne nie znajdziesz w sklepie takiego samego dysku. Musisz sięgnąć po używany model, np. na giełdzie lub w internetowym domu aukcyjnym. Nie zalecamy stosowania w zes-pole RAID napędów sprzed dwóch lat i starszych. Z reguły mają powolny interfejs i opóźniałyby system RAID. W tej sytuacji najlepiej od razu kupić dwa nowe dyski. Za napęd wyposażony w interfejs Serial ATA (SATA) zapłacisz nieco więcej, ale to dobra inwestycja (patrz kolejny punkt). Przed nabyciem upewnij się jednak, że twoja płyta główna obsługuje wspomniany interfejs. Dochodzą do tego koszty karty kontrolera RAID, chyba że odpowiedni kontroler zapewnia płyta główna (patrz poprzedni punkt).

Jeszcze przed zakupem twardych dys-ków IDE sprawdź koniecznie, czy płyta główna lub karta kontrolera akceptuje żądaną pojemność dyskową i poradzi sobie chociażby z limitem 128 GB.

Interfejs

Jeśli masz możliwość wyboru, radzimy zdecydować się na RAID z dyskami SATA. W tym wypadku każdy dysk ma do dyspozycji oddzielny kanał transmisji o teoretycznej maksymalnej przepustowości rzędu 150 MB/s (dotyczy SATA/ 150) bądź 300 MB/s (dotyczy SATA/300). Docenisz to, gdy zmienisz plany i zdecydujesz się na RAID 0 w celu zwiększenia wydajności zapisywania i odczytywania danych. Ponadto interfejs SATA jest rozwiązaniem z przyszłością.

Instalowanie

Jeśli coś robić, to porządnie. Gdy skusisz się na założenie macierzy dyskowej RAID 1, ponownie zainstaluj cały system operacyjny na nowym zestawie dysków. Instalowanie i konfigurowanie systemu zajmuje z pewnością sporo czasu, ale i tak nie minęłaby cię konieczność przeinstalowywania wszystkich aplikacji na RAID (patrz dalej).

Alternatywy

Gdy zamiast na bezpieczeństwo, zechcesz postawić na wydajność, połącz dyski w zespół RAID 0. Czynność tę wykonuje się w podobny sposób jak zakładanie macierzy dyskowej RAID 1. Wprawdzie jest to nieco ryzykowne (w razie uszkodzenia choćby jednego z dysków, utracisz dostęp do wszystkich zasobów), jednak znacznie przyspiesza operacje dyskowe. Jak wykazały nasze testy syntetyczne wykonane za pomocą programu tecBench Disk Benchmark, dwudyskowy zestaw RAID 0 pokonuje pojedynczy dysk w odczycie i zapisie danych o ok. 120 procent. W przypadku zespołu RAID 0 składającego się z czterech dysków różnica wydajności wynosiła ok. 260 procent (odczyt) i 230 procent (zapis). Instalując RAID 0, należy wybrać opcję Striping zamiast opcji Mirroring.

Instalowanie zestawu RAID 1

Przygotowania

1. Sprawdź, czy masz pod ręką odpowiednie kable transmisji danych do podłączenia dysków. W wypadku modeli SATA nie obejdziesz się ponadto bez przejściówki kabla zasilającego, a jeśli zajęte są wszystkie czterostykowe gniazda zasilania, nieodzowny okaże się także rozdzielacz prądu (kabel w kształcie litery Y). Jeżeli chcesz od razu zainstalować system operacyjny na dyskach sprzężonych w RAID 1 - a właśnie takie rozwiązanie zalecamy - zgraj na dyskietkę najnowsze sterowniki napędów i kontrolera RAID. Oprócz tego musisz sporządzić zapasową kopię wszystkich cennych zasobów. W przeciwnym razie ulegną bezpowrotnej utracie.

RAID 1 jako dysk startowy

W celu ponownego zainstalowania systemu Windows użyj stacji dysków. Wymontuj ją ze starego peceta lub pożycz od znajomych. W ten sposób szybciej osiągniesz cel niż tworząc zmodyfikowaną startową płytę instalacyjną Windows (patrz etap 6).

Konfigurowanie i montaż

2. W wypadku twardych dysków IDE pamiętaj, że dwa napędy podłączone do jednego kabla danych wymagają specjalnego skonfigurowania. Jeden z nich powinien być zdefiniowany jako nadrzędny (master), drugi zaś jako podrzędny (slave). Przestaw w tym celu zworki na tylnej ścianie dysku zgodnie ze wskazówkami z naklejki umieszczonej na wierzchu urządzenia. Tymczasem dyski SATA nie wymagają takich czynności, bo każdy z nich ma do dyspozycji oddzielną szynę danych. Wyciągnij wtyczkę z gniazda zasilania i otwórz obudowę. Zamocuj dysk(i) w kieszeni na napędy, dokręcając śrubki. Jeśli budujesz macierz dyskową na karcie kontrolera RAID, umieść ją w wolnym gnieździe PCI.

Chłodzenie

Jeśli z braku miejsca musisz zamontować twarde dyski jeden tuż nad drugim, zadbaj o lepszą cyrkulację powietrza, montując dodatkowy wentylator w obudowie peceta.

Okablowanie

3 IDE - jedyną niebieską wtyczkę kabla transmisji danych wsadź do gniazda na karcie kontrolera lub stosownego gniazda na płycie głównej. Czarną wtyczkę podłącz do dysku nadrzędnego, szarą zaś do podrzędnego. Pamiętaj, że żyła oznaczona na czerwono ma być przyłączona do styku nr 1 w gnieździe dysku IDE. Następnie zapewnij dyskom zasilanie, podłączając je do zasilacza.

SATA - podłącz wszystkie dyski do kabli zasilania i kabli transmisji danych. Wtyczki kabli danych umieść w gniazdach SATA na płycie głównej lub na karcie kontrolera.

Od razu SATA/300

Jeśli zdecydujesz się na zakup twardych dysków, zalecamy modele z interfejsem SATA/300. Dzięki temu uzyskasz dwukrotnie wyższą prędkość transmisji danych (300 MB/s) i będziesz mógł odłączać dysk bez wyciągania wtyczki zasilania.

RAID w BIOS-ie

4. Włącz komputer. Sprawdź, czy BIOS wykrywa zainstalowane dyski. W przeciwnym razie przywołaj ustawienia BIOS-u i przejdź do sekcji OnChip IDE Device w menu (Integrated) Peripherals. Ustaw opcję

Enabled w polach On Chip Primary/Secondary PCI IDE lub On-Chip Serial ATA (zależnie od wersji BIOS-u). Następnie przejdź do sekcji Onboard Device w tym samym menu i sprawdź, czy w polach dotyczących systemu dyskowego RAID (np. Onboard Promise RAID Device) widnieje opcja Enabled. Jeśli dysponujesz kartą kontrolera RAID, nie musisz wykonywać tych czynności, bo zgłosi się samoczynnie tuż po włączeniu komputera, podając wszystkie podłączone dyski.

Samoczynne wykrywanie

Jeśli BIOS nie wykrywa dysku(ów) IDE, przejdź do menu Main lub Standard CMOS Setup i włącz automatyczne wykrywanie (opcja Auto) we wszystkich kanałach IDE.

Konfigurowanie zestawu

5. Gdy włączysz system RAID w BIOS-ie, podczas uruchamiania systemu ujrzysz komunikat kontrolera (na płycie głównej) z informacją, którym przyciskiem dostaniesz się do menu konfiguracyjnego. W wypadku karty kontrolera sprawdź to w instrukcji obsługi. Po przywołaniu menu ustaw stosowny tryb (Raid Mode). Aby zainstalować RAID 1, należy wybrać opcję Mirroring (w niektórych systemach może mieć odmienną nazwę). Dołącz wszystkie dyski do zestawu i zapisz ustawienia. Jeśli chcesz zainstalować Windows XP w utworzonym zestawie dyskowym, zdefiniuj go jako partycję startową. W przeciwnym razie kontynuuj w punkcie 7 (patrz dalej).

Gotów do rozruch

Jeżeli dokonałeś poprawnych ustawień, kontroler RAID wyświetli podczas uruchamiania systemu łączną pojemność zestawu dysków, określając ich stan jako Healthy lub Optimal.

Instalowanie systemu

6 Uruchom system operacyjny ze startowej płyty CD. Odczekaj, zanim na ekranie pojawi się niebieski ekran programu instalacyjnego, a wówczas naciśnij klawisz [F6]. Po zapoznaniu się z treścią umowy licencyjnej naciśnij klawisz [Y]. Włóż przygotowaną uprzednio dyskietkę ze sterownikami napędów i sterownikami kontrolera RAID do stacji dysków, po czym potwierdź klawiszem [Enter]. Zaznacz sterownik do środowiska Windows XP i ponownie naciśnij [Enter]. Teraz potwierdź klawiszem [Y]. Powtórz powyższe czynności ze sterownikiem napędu. Przed naciśnięciem klawisza [Enter], sprawdź, czy instalator wyświetla wspomniane sterowniki.

Specjanla płyta startowa

Jeśli twój komputer nie ma stacji dyskietek ani nie jest wyposażony w gniazdo do podłączenia takiego napędu, musisz utworzyć specjalną płytę instalacyjną. Stosowne instrukcje zamieściliśmy w artykule "Notoryczne bolączki systemu" (PCWK 8/2005, str. 82, porada 7. "Twarde dyski SATA").

Pierwszy rozruch

7 . Jeśli nie przeinstalowywałeś środowiska Windows XP, lecz tylko dołączyłeś zestaw RAID 1 do dotychczasowej konfiguracji, musisz jeszcze - po zainstalowaniu sterowników kontrolera - skonfigurować zespół dyskowy. Przywołaj aplet Narzędzia administracyjne w Panelu sterowania, a w nim przystawkę Zarządzanie komputerem. Przejdź do gałęzi Zarządzanie dyskami. W prawym panelu okna ujrzysz wszystkie dyski zestawu w postaci słupków z dopiskiem Nie przydzielone. Kliknij prawym przyciskiem jeden ze słupków i wskaż polecenie Nowa partycja. Kreator pomoże ci konfigurować zestaw, który będzie gotowy po zrestartowaniu systemu Windows.

Problemy z przydziałem

Jeśli przystawka Zarządzanie dyskami nie pozwala ująć wszystkich dysków w nową partycję, zrestartuj system, a następnie powtórz wskazówki opisane w etapie 7.

Kontrola wydajności

8. Sprawdź, czy zainstalowany zespół dyskowy RAID 1 działa bez zarzutu. Użyj w tym celu np. tecBench Disk Benchmark, który zamieszczamy na dołączonej płycie.

Po zainstalowaniu pakietu Benchmark Suite uruchom moduł Disk Benchmark i potwierdź komunikat ostrzegawczy, klikając przycisk Yes. Następnie kliknij przyciski Read i Benchmark Drive, wybierz zestaw RAID 1 i zainicjuj testy przyciskiem Run Benchmark. Wskazówka dla użytkowników, którzy zainstalowali RAID 0: jeśli kontroler RAID nie spowolni prędkości transmisji, powinieneś uzyskać osiągi znacznie przekraczające poziom 100 MB/s (dotyczy zestawu składającego się z dwóch twardych dysków najnowszej generacji).

SATA/300

Na rynku pojawiły się twarde dyski z interfejsem SATA drugiej generacji. Noszą nazwy: SATA/300, SATA 3 Gb/s i SATA II. W porównaniu do poprzednika (SATA/150) uzyskuje dwukrotnie większą przepustowość - 300 MB/s zamiast 150 MB/s. Ponadto dysk wyposażony w interfejs SATA/300 można podłączać i odłączać w trakcie działania.

NCQ

NCQ, czyli Native Command Queuing (rdzenne kolejkowanie poleceń), pozwala dyskowi samodzielnie zarządzać otrzymywanymi zleceniami. Twardy dysk ustala optymalną kolejność wykonania poszczególnych operacji. Dzięki temu można zaoszczędzić na obrotach talerzy i skrócić drogę głowicy zapisu lub odczytu do żądanych obszarów na dysku.

Najważniejsze tryby RAID - przegląd

RAID 0

W trybie RAID 0 (znanym pod nazwą striping) komputer korzysta z dwóch lub więcej zespolonych dysków. Kontroler RAID rozdziela operacje odczytu i zapisu danych na bloki, które wysyła równolegle do twardych dysków lub je z nich pozyskuje. W najlepszym wypadku zestaw RAID 0 z dwoma dyskami jest teoretycznie dwukrotnie szybszy od pojedynczego napędu, a jego wydajność wzrasta odpowiednio wraz z dodawaniem dysków (trzy razy szybszy przy trzech dyskach itd.). Użytkownik ma do dyspozycji całkowitą pojemność wszystkich dysków. Jednak w razie awarii choćby jednego z nich ulegną utracie wszystkie dane zgromadzone w tym zestawie.

RAID 1

W trybie RAID 1 (nazywanym mirroringiem) komputer zapisuje dane symultanicznie na dwóch dyskach. Dzięki temu masz do dyspozycji dokładną kopię zasobów na drugim dysku, która jest na wagę złota w razie uszkodzenia jednego z napędów. Za to możesz korzystać tylko z połowy łącznej powierzchni wszystkich zespolonych dysków.

RAID 5

Połączenie trybów 0 i 1 wymaga co najmniej trzech identycznych dysków. Każdy z nich gromadzi (oprócz danych) dane parzystości pozostałych dwóch napędów. Gdy jeden dysk ulegnie awarii, można odtworzyć jego zasoby ze wspomnianych danych parzystości. Ponadto prędkość odczytu jest niemal tak wysoka, jak w trybie RAID 0. Za to podczas zapisu RAID 5 okazuje się wolniejszy od pojedynczego dysku, bo dane parzystości wymagają ciągłego aktualizowania. Ponadto użytkownik nie dostaje pełnej pojemności całego zestawu dysków.

<hr size=1 noshade>RAID software'owo

Jeśli masz płytę główną z chipsetem Intela serii 9xx, możesz zainstalować zestaw RAID 0+1 już na dwóch dyskach. Zazwyczaj jest to możliwe tylko przy udziale co najmniej czterech dysków - dwóch do trybu RAID 0, zwiększających wydajność, i dwóch do trybu RAID 1, poprawiających bezpieczeństwo danych.

Technologia składowania macierzowego Intela (Matrix Storage Technology) dzieli łączną pojemność dysków na dwie równe części. Jedną połowę przeznacza na wirtualny zestaw RAID 0, a drugą na potrzeby zespołu RAID 1 (patrz schemat).


Zobacz również