Windows po kryjomu

Zapomniane czy ocenzurowane? Windows potrafi więcej, niż przypuszczasz. Rejestr kryje nieudokumentowane wpisy, a tajne kombinacje klawiszy dają dostęp do nieoczekiwanych funkcji.

Zapomniane czy ocenzurowane? Windows potrafi więcej, niż przypuszczasz. Rejestr kryje nieudokumentowane wpisy, a tajne kombinacje klawiszy dają dostęp do nieoczekiwanych funkcji.

Czytelnicy PCWK wiedzą więcej od innych. To na naszych łamach znajdujecie jako pierwsi ukryte, nieudokumentowane funkcje systemu Windows i programów użytkowych. Na kolejnych stronach odkrywamy kolejną partię tajemnic Windows. Zaopatrzony w te informacje możesz skuteczniej pracować w systemie.

W mozolnej dłubaninie udało nam się odnaleźć nieznane dotąd wpisy Rejestru, zapomniane narzędzia i nieudokumentowane parametry. Dowiesz się, jak wykonywać czynności, których nie przewiduje producent systemu. Czy wiesz na przykład, jak przenieść zainstalowany Windows 2000 lub XP na inny dysk?

Albo jak nakłonić Windows Me do chronienia przed modyfikacjami wybranych zasobów użytkownika zamiast plików systemowych? Niektóre sztuczki wymagają sporego obycia z komputerami i pewnego doświadczenia z systemem Windows - prezentujemy je z myślą o zaawansowanych użytkownikach.

W czołówce każdej porady zamieszczamy spis wersji Windows, do których są przeznaczone.

95, 98, Me, NT, 2000, XP

1. Zamykanie powłoki

Zamknąć, uruchomić ponownie, przejść w stan gotowości, hibernować - te cztery funkcje oferuje okno dialogowe, które pojawia się po kliknięciu menu Start | Zamknij. Oprócz standardowych możliwości zakończenia pracy Windows można zamknąć wyłącznie Eksplorator. Przytrzymaj naciśnięte klawisze [Shift Ctrl Alt] i kliknij przycisk Anuluj. W tym momencie znikną wszystkie elementy Eksploratora (np. pulpit i pasek zadań), lecz pozostałe aplikacje będą nadal działały w tle. Do ponownego uruchomienia Eksploratora potrzebne jest okno wiersza poleceń. Musisz otworzyć je przed zamknięciem Eksploratora, w przeciwnym razie stracisz dostęp do systemu. Aby przywołać Eksplorator, wpisz polecenie explorer.exe w oknie wiersza poleceń.

Korzyści. Liczne sztuczki dotyczące systemu Windows (także publikowane na łamach PCWK) wymagają restartu Eksploratora. Powyższa porada pozwala wykonać tę czynność bez sięgania do dodatkowych programów narzędziowych. Wprawdzie restart Eksploratora następuje również podczas ponownego uruchamiania całego systemu, a także podczas ponownego logowania się w środowisku Windows, jednak operacje te są bardziej pracochłonne. Dzięki przedstawionej kombinacji klawiszy zaoszczędzisz sporo czasu.

95, 98, Me, NT, 2000, XP

2. Skróty do kart

Większość okien Panelu sterowania jest realizowanych za pomocą apletów. Są one zapisane na dysku w postaci skompilowanych plików z rozszerzeniem CPL. W Windows 95/98/Me znajdują się w katalogu \WINDOWS\SYSTEM, a środowiska Windows NT4, 2000 i XP gromadzą je w folderze SYSTEM32. Poszczególne okna dialogowe można przywoływać nie tylko z poziomu Panelu sterowania, lecz również za pośrednictwem menu Start | Uruchom. Należy wpisać polecenie control, a tuż za nim nazwę żądanego apletu. Wpisując na przykład control intl.cpl, przywołasz ustawienia regionalne.

Ponadto jest inny sposób otwierania apletów Panelu sterowania, który pozwala przywoływać od razu żądaną kartę. Na przykład poleceniem:

rundll32.exe shell32.dll,Control_RunDLL intl.cpl,,4

przywołasz kartę Data w oknie Właściwości: Ustawienia regionalne. Ostatnia liczba w poleceniu oznacza numer karty. Jeśli zamienisz w powyższym przykładzie cyfrę 4 na 1, ujrzysz na ekranie kartę Liczba. Numerowanie kart rozpoczyna się przeważnie od zera, jednak nie we wszystkich wersjach Windows. Korzystając z przywołania za pomocą RUNDLL32.EXE, zwracaj uwagę na prawidłowe wpisywanie wielkich i małych liter. Bezpośrednie przeskakiwanie do konkretnej karty jest możliwe w wypadku następujących apletów:

Ekran - desk.cpl

Opcje faksów - fax.cpl

Opcje ułatwień dostępu - access.cpl

Opcje gier - joy.cpl

Opcje internetowe - inetcpl.cpl

Ustawienia regionalne - intl.cpl

Dodaj/Usuń programy - appwiz.cpl

Dźwięki i multimedia - mmsys.cpl

System - sysdm.cpl

Data/Godzina - timedate.cpl

Zauważ, że nazwy apletów zależą od wersji systemu operacyjnego. Na przykład w Windows XP zamiast Opcji gier znajdziesz Kontrolery gier, a Ustawienia regionalne występują tu pod nazwą Opcje regionalne i językowe.

Korzyści. Jeżeli bardzo często korzystasz z określonej karty jednego z apletów Panelu sterowania, możesz utworzyć do niej skrót, który pozwoli ci przywoływać ją błyskawicznie. Przywołaj w tym celu dany aplet i ustal numer żądanej karty. Potem załóż (np. na pulpicie) zwyczajny skrót, wpisując w pole Wiersz poleceń polecenie rundll32, jak wskazuje wzorzec po lewej stronie.

95, 98, Me, NT, 2000, XP

3. Parametry w Rejestrze

Klikając w oknie Eksploratora takie elementy, jak foldery, napędy lub pliki, oczekujesz zazwyczaj, że system wykona czynność, która nie ma nic wspólnego z samym Eksploratorem. Na przykład dwukrotne kliknięcie dokumentu DOC ma otworzyć go w oknie Worda, a klip MPG zostanie odtworzony za pomocą Windows Media Playera. Aby Eksplorator mógł służyć za centralną bazę wszystkich aplikacji zainstalowanych na dysku, klucz "HKEY_CLASSES_ROOT" w Rejestrze musi przechowywać multum domyślnych przywołań. Nazwa obiektu (pliku, folderu lub napędu) jest w nich przekazywana danej aplikacji za pomocą parametru %1.

Dokładne badania Rejestru pozwalają odnaleźć kilka innych parametrów o bliżej nieokreślonym znaczeniu. Są to: %L, %i i %s. Na domiar złego trudno rozróżnić parametry %L, %i i %1, bo producent stosuje pierwsze dwa z wymienionych w postaci %l (małe L) i %I (wielkie i).

Korzyści. Największe korzyści daje parametr %L (zapewne od "Long"). Gdy figuruje w Rejestrze zamiast domyślnego %1, Eksplorator przekazuje danej aplikacji długą nazwę (pliku). Gdy chodzi o wczytanie określonego pliku, parametry %1 i %L okażą się w większości wypadków identyczne. Na przykład edytor Word może równie dobrze otworzyć plik C:\MOJEDO~1\LISTDO~.DOC przekazany mu w parametrze %1 albo plik C:\MOJE DOKUMENTY\LIST DO CIOCI.DOC przekazany w parametrze %L.

Zupełnie inna jest sytuacja, gdy aplikacja lub skrypt ma przeanalizować ścieżkę - na przykład po to, aby przetworzyć wszystkie pliki znajdujące się w katalogu docelowym. Parametr %L zastosowany w tym wypadku pozwala zaoszczędzić sporo wierszy kodu.

Z drugiej strony umyślne korzystanie z parametru %1 okazuje się bardzo korzystne podczas przekazywania plików leciwym, dosowym aplikacjom, które akceptują tylko krótkie nazwy plików (konwencja 8+3). Niemniej jednak oba parametry powinny być ujmowane w cudzysłów. Wiele aplikacji ignoruje tę regułę i w rezultacie ścieżki i nazwy plików zawierające spacje są błędnie interpretowane jako ciąg kilku parametrów.

Parametry %i i %s można spotkać wyłącznie w poleceniach Eksploratora. Nie udało nam się odkryć do końca ich znaczenia. We wszystkich znanych nam przypadkach parametr %s zwraca wartość 1, co oznacza, że nie daje żadnych widocznych korzyści. Przełącznik %i potrafi przechowywać dwie liczby. Pierwsza to licznik kliknięć w Eksploratorze.

W większości wersji Windows każde kliknięcie zwiększa wartość wynikową o cztery. Druga ze wspomnianych liczb zostaje ustalona losowo podczas uruchamiania Eksploratora i nie zmienia się do jego restartu lub do ponownego wczytania Windows. Stanowi więc swoisty numer sesji, który pozwala systemowi (wszystkie wersje Windows) automatycznie wykrywać, protokołować, a nawet blokować restartowanie.

Najprostszy sposób polega na utworzeniu w Rejestrze fikcyjnego rozszerzenia - np. COUNT - i przypisaniu jej w podkluczu "command" następujących danych:

cmd.exe /c echo %i >> %windir%\starts.log

Potem można założyć plik DUMMY.COUNT i wymusić jego wczytywanie podczas każdego uruchomienia Windows (zrobisz to za pośrednictwem klucza "Run" w Rejestrze lub folderu AUTOSTART). Powyższe wskazówki pokazują jedynie, jak dostać się do liczb zgłaszanych przez Eksplorator. Ich wykorzystanie należałoby zaimplementować na kolejnym, nieco trudniejszym etapie.


Zobacz również