Wypalanie obrazu

Przez wiele lat podstawowym nośnikiem przeznaczonym do zapisu obrazu i dźwięku była kaseta z taśmą magnetyczną np. VHS. W latach osiemdziesiątych pojawiła się płyta CD, a z nią nadzieje na nowy, doskonalszy nośnik. Musiało jednak upłynąć wiele lat, aby nadzieje te stały się rzeczywistością.

Przez wiele lat podstawowym nośnikiem przeznaczonym do zapisu obrazu i dźwięku była kaseta z taśmą magnetyczną np. VHS. W latach osiemdziesiątych pojawiła się płyta CD, a z nią nadzieje na nowy, doskonalszy nośnik. Musiało jednak upłynąć wiele lat, aby nadzieje te stały się rzeczywistością.

WinOnCD 5.0 Power Edition tworzy płytę wideo z animowanym menu.

WinOnCD 5.0 Power Edition tworzy płytę wideo z animowanym menu.

Prawdziwym przełomem było wspólne opracowanie w 1983 roku przez koncerny Philips i Sony płyty CD audio, która zrewolucjonizowała rynek fonograficzny. Dzisiaj już niewielu pamięta, jak bardzo popularne były wówczas płyty winylowe, które obecnie można spotkać w zasadzie jedynie u kolekcjonerów i audiofilów. Płyta CD audio miała wiele zalet, m.in. długi czas nagrań, mniejszy rozmiar, dobrą jakość dźwięku oraz dużą trwałość.

Kolejnym ważnym krokiem w rozwoju formatów było wprowadzenie w 1985 roku, tym razem przez Philipsa i DEC, płyty CD-ROM, do dzisiaj najpopularniejszego nośnika danych komputerowych. Rynek nie był jeszcze wówczas przygotowany na wprowadzenie płyt CD z zapisanym materiałem wideo. Bardzo duży problem sprawiało zarówno skompresowanie strumienia danych audio-wideo, jak i jego płynne odtworzenie. Brakowało wydajnych kodeków, zarówno sprzętowych, jak programowych. Należy przypomnieć, że w tamtych latach w powszechnym użyciu były komputery IBM PC XT/AT z procesorami taktowanymi z "zawrotną" częstotliwością 8 lub 16 MHz. Od premiery płyty CD audio upłynęło ponad 10 lat, nim w 1993 roku Philips i JVC wspólnie zaprezentowały pierwszą wersję formatu Video CD 1.1. Dwa lata później, przy współudziale Sony i Matsushity, opracowano format Video CD 2.0, do dziś oficjalny standard płyt VCD.

W 1998 roku wspomniane wcześniej cztery koncerny wspólnie opracowały założenia nowego formatu, Super Video CD (SVCD), ale nie wzbudził on większego zainteresowania. Spowodowała to równoczesna premiera nowego typu płyt i odtwarzaczy DVD. Nowy typ nośnika był tym, na co czekali producenci i odbiorcy. Oferował znacznie większą pojemność oraz wiele niespotykanych dotychczas funkcji. Płyta DVD powstała w wyniku połączenia wysiłków Sony i Philipsa oraz Toshiby i Warnera, które już w 1994 roku zaprezentowały założenia techniczne własnych konkurencyjnych formatów, Super Disc (SD) oraz Multimedia CD (MMCD). W wyniku porozumienia zawartego w 1995 roku powstała specyfikacja nowego wspólnego formatu, bezpośredniego poprzednika DVD. W celu zapewnienia zgodności oraz do prowadzenia prac nad rozwojem płyt DVD, odtwarzaczami i nagrywarkami powołano konsorcjum DVD Forum, początkowo zrzeszające 10 koncernów, m.in. Hitachi, Philips, Sony, Pioneer, Toshiba, Matsushita. Obecnie do konsorcjum należy ponad 200 firm z całego świata. DVD Forum przyjęło założenia dotyczące nagrywalnych płyt DVD. Najpierw zaakceptowało płytę

DVD-RAM jako wymienny nośnik pamięci masowych w komputerach - ograniczenie zastosowania wiąże się ze znikomą możliwością wykorzystania tej płyty jako nośnika wideo. Następnie akceptację Forum DVD uzyskała płyta DVD-R opracowana przez koncern Pioneera, a później również płyta DVD-RW. Nadal nie jest znane stanowisko DVD Forum w kwestii płyt DVD+RW i DVD+R, promowanych przez alians kilku znanych koncernów, w tym m.in. Philipsa, Sony, HP, Ricoha i wielu innych. Format DVD+RW ma nieznacznie lepsze parametry techniczne, ale mniejsza zgodność ze stacjonarnymi odtwarzaczami DVD w porównaniu z DVD-R nie sprzyja jego upowszechnieniu. Obecnie najlepiej prezentuje się format DVD-R/RW, szczególnie po ostatnich obniżkach cen zarówno samych nagrywarek, jak i czystych płyt DVD-R.

Założenia techniczne płyt wideo

Impression DVD-Pro 2.2 oferuje funkcje typowe dla profesjonalnych płyt DVD video.

Impression DVD-Pro 2.2 oferuje funkcje typowe dla profesjonalnych płyt DVD video.

Założenia formatu Video CD określały, że na typowej płycie CD o pojemności 650 MB, podobnie jak na płycie CD audio, możliwe jest umieszczenie prawie 74 minut cyfrowego dźwięku, jednak już z cyfrowym obrazem. Stało się to możliwe dzięki zastosowaniu algorytmu stratnej kompresji MPEG-1, który pozwolił na uzyskanie płynnego obrazu w rozdzielczości 352 x 288 punktów w systemie PAL (352x240 w NTSC). Rozdzielczość ta stanowi około 1/4 pełnej rozdzielczości telewizyjnej D1, dlatego w trakcie odtwarzania jest interpolowana i odtwarzana już na pełnym ekranie. Przyjęty algorytm kompresji MPEG-1 wykorzystuje stały transfer danych (CBR). Obrazowi towarzyszy mono- lub stereofoniczny 16-bitowy dźwięk o częstotliwości 44,1 kHz, możliwe jest uzyskanie również dźwięku przestrzennego zapisanego w Dolby Prologic. Do kompresji dźwięku użyto formatu MPEG-1 layer II (MP2), poprzednika bardzo popularnego dzisiaj formatu MP3. Pomimo zastosowanej kompresji dźwięk charakteryzuje się wysoką jakością, zbliżoną do płyty CD audio, natomiast jakość obrazu jest porównywalna ze średniej klasy nagraniem VHS. Oprócz materiałów audio-wideo płyta VCD może także zawierać statyczne obrazy o maksymalnej rozdzielczości 704 x 576 punktów w systemie PAL (704 x 480 w NTSC).

Format Super Video CD jest technologicznym rozszerzeniem formatu Video CD, zachowuje wiele jego cech, ale oferuje znacznie lepszą jakość obrazu. Nośnikiem pozostała typowa płyta CD. Zastosowano bardzo ciekawe rozwiązanie, polegające na zwiększeniu (w stosunku do VCD) rozdzielczości do 480x576 punktów w systemie PAL (480x480 w NTSC). Dzięki temu uzyskano przede wszystkim możliwość odtwarzania obrazu z przeplotem w pełnej rozdzielczości pionowej, natomiast poziomą rozdzielczość (stanowiącą dokładnie 2/3 rozdzielczości telewizyjnej D1) w trakcie odtwarzania interpolowano do pełnej rozdzielczości wideo i odtwarzano już na pełnym ekranie. Dodatkowe znaczne polepszenie jakości uzyskano dzięki zastosowaniu wydajniejszego algorytmu kompresji MPEG-2 o zmiennym transferze danych (VBR), umożliwiającym uzyskanie stałej jakości obrazu, która była porównywalna z nagraniem S-VHS, a w niektórych sytuacjach nawet z DVD.

Podstawowe standardowe parametry  dla nagrywanych płyt CD i DVD

Podstawowe standardowe parametry dla nagrywanych płyt CD i DVD

W zależności od przyjętego stopnia kompresji na typowej płycie CD o pojemności 650 MB można było umieścić od 30 do 40 minut materiału audio-wideo. Nowością w SVCD była możliwość zapisania dwóch stereofonicznych ścieżek audio oraz dźwięku przestrzennego MPEG-2 Multichannel 5.1. Dodatkowo specyfikacja zakładała możliwość dodania do czterech ścieżek z napisami, jednak niewiele odtwarzaczy obsługiwało tę funkcję. Wszystkie wymienione wcześniej zabiegi "oszczędnościowe" miały na celu maksymalne zwiększenie jakości oferowanej przez format SVCD przy minimalnym wzroście wymagań sprzętowych. Podyktowane to było przede wszystkim stosunkowo niskim transferem danych, jaki oferują napędy CD i DVD podczas odtwarzania płyt CD. Format DVD Video pozwolił na zapis ponad 100 minut wysokiej jakości obrazu wideo w pełnej rozdzielczości telewizyjnej D1, tj. 720x576 punktów w systemie PAL (720x480 w NTSC). Znacznie poprawił się też dźwięk, który mógł być 16/20/24-bitowy przy częstotliwości 48/96 kHz. Ze względu na przeznaczenie płyt DVD do kina domowego zwrócono szczególną uwagę na dźwięk wielokanałowy, który można było zapisywać w systemie Dolby Digital oraz DTS. Rozszerzono liczbę ścieżek audio do 8 oraz ścieżek z napisami do 32. Cechy te miały ułatwić przygotowanie jednej wersji płyty DVD przeznaczonej do określonego regionu, a tym samym przyczynić się do obniżenia kosztów produkcji. Całkowitą nowością było wprowadzenie możliwości wyboru oglądania filmu z wielu ujęć kamer. Dzięki możliwości wykorzystania rozbudowanego systemu menu płyta DVD udostępniła użytkownikowi niespotykaną dotychczas interaktywność.

Oprogramowanie do nagrywania płyt

Do nagrania własnej płyty VCD lub SVCD nie trzeba używać specjalizowanych programów do authoringu. Z powodzeniem można skorzystać z oprogramowania przeznaczonego do nagrywarek CD-R/RW. Większość tego typu oprogramowania ma bardziej lub mniej rozbudowane możliwości tworzenia płyt VCD lub SVCD. Do nagrywania płyt VCD doskonale nadaje się Roxio Easy CD 5.0 w wersji Platinum, jak również jego wcześniejsze 3.5/4.0 w wersji Deluxe. Program ten umożliwia nagrywanie standardowych płyt VCD bez menu, jak też zawierających typową strukturę płyty VCD z czołówką oraz jednym lub więcej menu. Niestety, pod względem łatwości obsługi nie należy on do najprostszych. Nie ma żadnych predefiniowanych wzorów ani kreatorów menu. Znacznie większe możliwości oferuje inny program tej firmy, Roxio WinOnCD 5.0 w wersji Power Edition, przeznaczony do tworzenia płyt zarówno VCD, jak SVCD. Ma proste funkcje edycji ujęć i tworzenia menu oraz rozbudowane funkcje ułatwiające tworzenie powiązań między ujęciami wideo. Zdecydowanie najprostszym w obsłudze programem do nagrywania płyt VCD/SVCD jest Ahead Nero Burning Rom w wersji 5.5, który umożliwia tworzenie krążków z menu i bez niego (ma wbudowaną funkcję automatycznego tworzenia płyty z menu). Menu utworzone w programie są niestandardowe i nie wszystkie odtwarzacze DVD je odczytują.


Zobacz również