Zabezpieczone tyły

Aby w pełni wzbudzić u widza emocje związane z oglądanym filmem, trzeba czasami zrzucić mu całe efektowe niebo na głowę. Żeby to uzyskać, za jego plecami muszą się przyczaić dwa odpowiednio mocne głośniki.

Aby w pełni wzbudzić u widza emocje związane z oglądanym filmem, trzeba czasami zrzucić mu całe efektowe niebo na głowę. Żeby to uzyskać, za jego plecami muszą się przyczaić dwa odpowiednio mocne głośniki.

We współczesnych wielokanałowych konfiguracjach kina domowego następuje zintegrowanie wrażeń wizualnych i dźwiękowych w sposób tak pełny, że widz ma iluzję uczestnictwa w przedstawianych zdarzeniach. Aby jednak uzyskać maksimum tego efektu, należy zadbać o jak najlepiej wypełnioną scenę dźwiękową, zarówno przed, jak i za słuchaczem. Teoretycznie wystarczy informacja z 4 niezależnych kanałów rozstawionych na planie kwadratu z widzem zajmującym miejsce na przecięciu się przekątnych tego układu. W praktyce sytuacja jest bardziej skomplikowana. Aby uzyskać czytelność dialogów i nie ograniczać dynamiki tła muzycznego oraz efektów specjalnych, wprowadzono dodatkowy kanał centralny. W celu oddania dźwiękowej ilustracji ruchu i umieszczeniu słuchacza w centrum zdarzeń dźwiękowych zastosowano dwa głośniki nazwane kanałami efektowymi. Celowo piszę "efektowymi" a nie "tylnymi", gdyż optymalne ich umiejscowienie zależy od bardzo dużej ilości czynników oraz od indywidualnych preferencji użytkownika. Tym bardziej że istnieją dwie niezależne koncepcje budowy takich kolumn, pozwalające na uzyskanie odmiennych wrażeń dźwiękowych.

Jedna z nich, wywodzącą się z analogowego systemu Dolby Pro Logic, zakłada stworzenie za słuchaczem jak najbardziej rozproszonego pola dźwiękowego kosztem lokalizacji poszczególnych zdarzeń dźwiękowych. W takim układzie stosujemy kolumny dipolowe zapewniające bardzo szerokie charakterystyki kierunkowe. Montuje się je najczęściej na ściankach bocznych pomieszczeń odsłuchowych, tak aby znaczna część informacji dźwiękowej dotarła do słuchacza odbita od ściany tylnej. Warto wspomnieć, że zbiór norm jakościowych THX zakłada użycie efektowych kolumn dipolowych.

Zupełnie inną koncepcję tworzenia dookólnej sceny dźwiękowej stworzyło wprowadzenie cyfrowych systemów dźwięku AC-3 i DTS. Przypomnę, że analogowy system Dolby Pro Logic nagrywany jest w formacie dwukanałowym, a informacja przekazywana przez głośniki centralne i tylne zakodowana jest matrycowo. W cyfrowych systemach wielokanałowych mamy do czynienia z 6 całkowicie odseparowanymi kanałami, z których 5 jest pełnopasmowych. Z tego względu głośniki efektowe muszą być tej samej klasy co kolumny przednie i centralna. W praktyce bardzo często cały zestaw składa się z 5 takich samych punktowych kolumn głośnikowych. Sekcja najniższych częstotliwości realizowana jest przez aktywny głośnik basowy - subwoofer.

Układ, w którym tylną część sceny muzycznej reprodukują kolumny monopolarne, charakteryzuje się bardzo precyzyjnym oddaniem wrażeń dźwiękowych. Dużą ilość szczegółów łatwych do zlokalizowania uzyskuje się jednak kosztem wielkości otaczającej nas z tyłu panoramy dźwiękowej.

Oba przedstawione sposoby realizacji akustycznej mają swoich zagorzałych zwolenników i przeciwników. Z moich osobistych doświadczeń wynika pewien podział efektów dźwiękowych. Odgłosy wystrzałów, instrumentów muzycznych i dialogi brzmią lepiej z głośników o jak najbardziej punktowym źródle dźwięku. Natomiast deszcz, wielotysięczny tłum czy odgłosy łąki w lipcową noc dają nam większe poczucie realizmu, gdy są prezentowane przez systemy dipolowe. Który z przedstawionych sposobów prezentacji w pełniejszy sposób zaspokoi nasze oczekiwania, zależy od akustyki pomieszczenia, rodzaju podłączonego do głośników sprzętu oraz indywidualnych upodobań. Ja skłaniam się raczej w kierunku systemów wykorzystujących jak najbardziej punktowe źródło dźwięku, uznając przewagę takiego rozwiązania, płynącą z jego uniwersalności. Na tak zrealizowanych układach również odsłuch muzyki nagranej stereofonicznie a poddanej przetworzeniu przez procesor DSP brzmi dla mnie o wiele bardziej przekonująco.


Zobacz również