Zarządzanie dyskami w XP

Jeśli kupiłeś komputer z zainstalowanym systemem operacyjnym, konfiguracja twoich dysków zależy od wyobraźni sprzedawcy. Gdy będziesz indywidualnie instalował Windows, warto wiedzieć, jak i za pomocą jakich narzędzi zarządzać przestrzenią dyskową.

Jeśli kupiłeś komputer z zainstalowanym systemem operacyjnym, konfiguracja twoich dysków zależy od wyobraźni sprzedawcy. Gdy będziesz indywidualnie instalował Windows, warto wiedzieć, jak i za pomocą jakich narzędzi zarządzać przestrzenią dyskową.

Organizacja danych przechowywanych w komputerze może mieć istotny wpływ zarówno na wydajność systemu, jak i wygodę pracy. Odpowiednie skonfigurowanie takich czynników, jak podział dysku na partycje, dobór systemu plików czy parametry systemu plików, jest bardzo ważne. Dodatkowo warto wiedzieć, jakim narzędziami się posłużyć w wypadku problemów z danymi przechowywanymi na dyskach.

Typy dysków Windows XP

Ekran wyboru formatowania systemu plików.

Ekran wyboru formatowania systemu plików.

Windows XP dzieli dyski na dwa typy: podstawowe i dynamiczne. Każdy z typów obsługuje partycje innego rodzaju. Po instalacji systemu wszystkie dyski są widoczne jako podstawowe, ale Windows nie musi jednocześnie obsługiwać dysków tylko jednego rodzaju, np. z trzech dwa mogą być dynamiczne a jeden podstawowy. Jeśli uznasz to za stosowne, możesz zmienić status dysku przez konwersję na typ dynamiczny, ale najpierw poznaj wady i zalety każdego z rozwiązań.

Dyski podstawowe zawierają partycje podstawowe, rozszerzone i napędy logiczne. Ten rodzaj jednostek przechowywania danych jest określany mianem woluminów podstawowych. Liczba partycji jest ograniczona. Możesz utworzyć maksymalnie cztery partycje podstawowe lub trzy partycje podstawowe i jedną rozszerzoną. Na partycji rozszerzonej zakładane są napędy logiczne. Dyski podstawowe używają standardowej tabeli partycji obsługiwanej przez wcześniejsze systemy Microsoftu. Jeśli pracujesz z typem podstawowym, przeniesienie dysku do innego komputera działającego pod kontrolą Windows 98, NT lub Me, nie stanowi problemu. Dysk zostanie prawidłowo rozpoznany. Gdy systemem plików jest jedna z odmian FAT, bez kłopotu uzyskasz dostęp do danych.

Okno Ustawienia przystawki Zarządzania dyskami.

Okno Ustawienia przystawki Zarządzania dyskami.

Z dysków dynamicznych możesz korzystać jedynie w Windows XP Professional. Oferują one dodatkowe możliwości związane z zarządzaniem przestrzenią dyskową. Dla dysków dynamicznych wprowadzono pojęcie woluminu dynamicznego, które jest odpowiednikiem jednego z rodzajów partycji dysków podstawowych. Dane o konfiguracji dysków dynamicznych są przechowywane w specjalnej bazie ustawień, zapisanej bezpośrednio w ostatnim megabajcie dysku. Na dyskach dynamicznych możesz zakładać woluminy proste, łączone i rozłożone. O zaletach tych rozwiązań dowiesz się więcej w dalszej części artykułu. Niestety, Windows XP Professional nie obsługuje woluminów dublowanych i RAID-5. Obsługują je wyłącznie systemy Windows 2000 Server i Windows Server 2003. Jeśli zależy ci na implementacji mechanizmów odporności na błędy, np. RAID-1 lub RAID-5, zaopatrz się w odpowiednie rozwiązanie sprzętowe. Liczba woluminów dynamicznych jest nieograniczona.

Instalacja systemu

Wielu użytkowników komputerów tylko podczas instalacji systemu Windows spotyka się z pytaniami o rozmiar partycji i system plików. Bardzo często akceptowane są parametry domyślne, które nie zawsze stanowią najlepsze rozwiązanie. Dodatkowo wstępna konfiguracja dysków nie zawiera zaawansowanych opcji i choćbyś chciał, niewiele możesz zmienić.

Ostrzeżenie o skutkach błędów podczas zmiany aktywnej partycji.

Ostrzeżenie o skutkach błędów podczas zmiany aktywnej partycji.

Po uruchomieniu instalatora z płyty Windows XP system ładuje niezbędne pliki do obsługi urządzeń, prosi o zaakceptowanie licencji itd. We wstępnej fazie wykonywane jest również skanowanie dysków. W razie potrzeby po naciśnięciu klawisza [F6] należy dostarczyć odpowiedni sterownik urządzenia pamięci masowej. Jeśli dyski zostały prawidłowo rozpoznane, program instalacyjny przechodzi do ekranu konfigurującego rozmiar i typ partycji. Najpierw prezentowana jest lista wykrytych dysków i umieszczonych na nich woluminów. Gdy dysk jest pusty, naciśnięcie klawisza [Enter] spowoduje automatyczne utworzenie partycji zajmującej całą wolną przestrzeń. Z kilku względów nie jest to optymalne rozwiązanie. Podczas tekstowego trybu instalacji najlepiej założyć jedną partycję, przeznaczoną wyłącznie na system operacyjny. W zależności od pojemności dysku, jej rozmiar powinien wynosić od 10 do 20 GB. Partycję tworzy się, naciskając klawisz [C] i wprowadzając rozmiar przydzielonego jej obszaru.

Gdy partycja jest gotowa, możesz przejść do dalszego etapu instalacji. Kolejne naciśnięcie klawisza [Enter] przenosi cię do okna wyboru sposobu formatowania i systemu plików. Jeśli instalujesz Windows na nowym, pustym dysku, zalecane jest wybranie opcji Formatuj partycję stosując system plików NTFS. Zalecenia związane z systemem plików i rozmiarem partycji nie przydadzą się w wypadku małych dysków oraz komputerów, które będą obsługiwać wiele systemów operacyjnych.

Dalsze czynności instalacyjne nie są związane z zarządzaniem przestrzenią dyskową. Po zainstalowaniu systemu konfigurację dysków możesz kontynuować za pomocą przystawki Zarządzanie dyskami.

Podział dysku na partycje

W czasie instalacji systemu operacyjnego często pojawia się pytanie: czy należy dzielić dysk na partycje? Jeśli dysponujesz tylko jednym dużym twardym dyskiem, to się bardzo opłaca. W układzie z wieloma dyskami partycjonowanie nie ma aż tylu zalet, ale i tak może być korzystne. Za podziałem przemawia sporo argumentów, które warto przypomnieć.

Pierwszą zaletą partycjonowania dysku jest możliwość właściwego dobrania rozmiaru klastra do danych umieszczonych na woluminie. Uzyskasz wtedy większą wydajność systemu plików. Jeśli utworzysz wolumin przeznaczony do przechowywania muzyki lub filmów, będziesz mógł zastosować duże jednostki alokacji, np. 16 KB lub 32 KB. Większy niż standardowy rozmiar jednostki alokacji często powoduje nieefektywne wykorzystanie powierzchni woluminu. Ponieważ pliki MP3, AVI lub MPG są z reguły większe niż rozmiar klastra, nie traci się wiele przestrzeni dyskowej. Kolejną zaletą partycjonowania jest skrócenie czasu testowania, defragmentowania lub formatowania woluminów. Gdy dysk ma pojemność rzędu 80 GB, defragmentacja całego obszaru trwałaby niezmiernie długo. Umieszczenie na oddzielnych partycjach systemu operacyjnego i danych użytkownika upraszcza reinstalację lub wykonywanie kopii zapasowych. Jeśli po instalacji Windows utworzysz obraz woluminu systemowego i zapiszesz go na drugiej, wydzielonej części dysku, w wypadku awarii lub np. problemów z wirusami bardzo szybko przywrócisz XP do działania. Jeśli potrzebujesz wielu systemów operacyjnych, partycjonowanie jest niemal konieczne. Instalacja Windows 98 i Windows XP na jednym woluminie prowadzi do bałaganu podczas zarządzania instalowanymi aplikacjami.

Liczba partycji zależy wyłącznie od wymagań użytkownika. Na dyskach 40 i 60 GB mogą być tylko dwie partycje - jedna na system operacyjny, druga na dane użytkownika. Jeśli pojemność dysków jest większa, woluminów również może być więcej. Utworzenie dodatkowej, np. jednogigabajtowej partycji na plik wymiany zwiększy wydajność Windows - systemem plików zalecanym do tego woluminu jest FAT16.

Przeciwnicy dzielenia dysków na partycje też mają argumenty. Najczęściej wskazują na konieczność przestrzegania zasad zapisu danych w wielu miejscach. Faktycznie, jeśli podzielisz dysk na zakresy typu: system, aplikacje, dane użytkownika, pliki instalacyjne lub obrazy dysków, wzrośnie liczba woluminów widocznych w Eksploratorze Windows i będziesz musiał pamiętać o wprowadzaniu właściwych ścieżek podczas zapisu. Z problemem mnogości oznaczeń literowych w Eksploratorze można sobie doskonale poradzić, podłączając woluminy jako foldery do dysku np. C:. Kolejnym kłopotem, według sceptyków, są domyślne ścieżki do folderów systemowych Windows, np. Moje dokumenty lub Program Files. XP pozwala na szybkie i skuteczne rozwiązanie tego problemu. W celu uniknięcia każdorazowej zmiany ścieżek podawanych w czasie instalacji programów, należy w rejestrze zmienić wpis ProgramFilesDir umieszczony w kluczu HKEY LOCAL MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion. Przekierowanie położenia folderu Moje dokumenty jest jeszcze łatwiejsze. Po wejściu we właściwości folderu na karcie Element docelowy możesz wprowadzić nową ścieżkę.


Zobacz również